ततः बाणः, स्वकन्यायाः अपमानं श्रुत्वा दुःखितः, शीघ्रं कन्यागृहं प्रविश्य यदुप्रतीमं दृष्टवान्। तं कामसुतं जगति सर्वस्माद् रूपेण श्रेष्ठं, श्यामवर्णं, पीतवस्त्रपरिधानं, पद्मनेत्रं, विशालबाहुं, कुण्डलाभिः तथा कुचिलकचैः दीप्यमानं, स्मितावलोकनैः मुखं शोभितं च अपश्यत्। सः तं प्रियया सह, यः तस्य प्रति उत्कण्ठितः, अक्षैः क्रीडन्तं ददर्श; तस्याः शरीरं स्तनकुम्कुमेन रञ्जितमालया भूषितं, तस्य बाहुषु मालतीमाला च आसीत्। तं तया सह स्थितं दृष्ट्वा बाणः विस्मितः अभवत्। माधवम् शत्रुजनैः तथा सैन्यैः परिवृतं दृष्ट्वा अनिरुद्धः गदां उत्थाप्य मृत्युवत् दण्डधारणः तिष्ठन्, हन्तुं उद्यतः अभवत्। तं गृहीतुं इच्छन्तः सर्वतः पतिताः अनिरुद्धेन हताः, यथा वराहनायकः श्वानान् हन्ति; ह्यमानाः ते राजप्रासादात् पलायन्ते, शिरः, ऊरु, बाहवः भग्नाः। तदा बाणस्य शक्तिमान् पुत्रः, सर्पपाशैः अनिरुद्धं बद्धवान्, यः क्रोधात् स्वसैन्यं हन्ति स्म; उषा दुःखशोकाभिभूता, तं बद्धं दृष्ट्वा अश्रुपूर्णलोचनया विलपन्ती अभवत्। एवं दशमो भागे, श्रीमद्भागवते, महान् पुराणे, परमहंससंहितायां, अनिरुद्धबन्धनं नाम द्विषष्टितमः अध्यायः समाप्तः। श्री शुकः उवाच – हे भारतवंशज! अनिरुद्धः तस्य बान्धवाः च दृष्ट्वा न शक्यन्ते, तेषां चतुर्मासाः अनवरतदुःखपूर्णाः यायुः। नारदात् अनिरुद्धस्य बन्धनं तथा तत्र कृत्यं श्रुत्वा, कृष्णदेवता वृष्णयः शोणितपुरं प्रति प्रस्थिताः। प्रद्युम्नः, युयुधानः, गदः, साम्बः, सारणः, नन्दः, उपनन्दः, भद्रः, अन्ये च, रामकृष्णानुगाः, गच्छन्ति स्म। द्वादश सैन्यविभागैः संयुक्ताः, सात्वतानां श्रेष्ठाः बाणस्य नगरं सर्वतः आवृत्य स्थिताः। बाणः उद्यानं, प्राकारं, शिखरं, द्वारं च विनष्टं दृष्ट्वा, क्रोधेन आक्रान्तः, तुल्यसैन्येन युद्धाय निर्गतवान्। बाणस्य हितार्थं, भगवन् रुद्रः पुत्रेण प्रमथैः सह, नन्दिवृषे आरोह्य, रामकृष्णाभ्यां युद्धाय प्रवृत्तः। ततः कृष्णस्य शंकरस्य च, प्रद्युम्नस्य गुहस्य च, अद्भुतं रोमाञ्चनं युद्धं अभवत्। कुम्भाण्डः कूपकर्णः बलरामेण युध्यन्ति, साम्बः बाणपुत्रेण, सात्यकिः बाणेन युध्यन्ति। ब्रह्मा, अन्ये देवेश्वराः, ऋषयः, सिद्धाः, गन्धर्वाः, अप्सराः, यक्षाः च विमानैः युद्धदर्शनाय आगच्छन्ति। कृष्णः शंकरस्य अनुचरान् – भूतेन्द्रान्, प्रमथान्, गुह्यकान्, डाकिन्यः, राक्षसान्, विनायकान् – व्यपोहितवान्। प्रेतान्, मातृगणान्, पिशाचान्, कुम्भाण्डान्, ब्रह्मराक्षसान् च तीक्ष्णबाणैः शार्ङ्गधनुषः निष्क्रान्तैः निवारितवान्। पिनाकधारः कृष्णे विविधास्त्राणि प्रेषितवान्, किन्तु कृष्णः प्रत्यस्त्रैः तानि शमितवान्। ब्रह्मास्त्रं ब्रह्मास्त्रेण, वायव्यं पार्वतास्त्रेण, आग्नेयं पार्जन्यास्त्रेण, पाशुपतं स्वास्त्रेण प्रत्युत्तरितवान्। ततः जृम्भणास्त्रेण मोहितं गिरिशं विमोह्य, शौरिः खड्गगदाबाणैः बाणसैन्यं निहतवान्। स्कन्दः प्रद्युम्नबाणवर्षेण सर्वतः पीडितः, अंगात् रक्तं प्रवाहितम्, मयूरध्वजः युद्धात् निवृत्तः। कुम्भाण्डः कूपकर्णः हलधरेण निपातितौ, तयोः सेना विहीनाः दिशः सर्वतः पलायन्ति। स्वसैन्यं भग्नं दृष्ट्वा बाणः कोपात् सात्यकिं परित्यज्य युद्धमध्ये कृष्णं प्रति धावितवान्। बाणः एकस्मिन्नेव समये पञ्चशतधनुषां द्वयोद्वयम् बाणौ संयोज्य, युद्धमदेन तान् प्रक्षिप्य, कृष्णं प्रति प्रहारितवान्। भगवन् हरिः तानि धनुषः एकस्मिन्नेव क्षणे छित्त्वा, सारथिं, रथं, अश्वान् च हत्वा, शङ्खं नादितवान्। तस्य माता कोटरा नग्ना विकचकेशा कृष्णस्य पुरतः पुत्ररक्षणाय स्थितवती। तदा गदाग्रजः मुखं अपसार्य, नग्नां न अपश्यत्, बाणः रथहीनः, भग्नधनुः, नगरं प्रविष्टवान्। यदा सर्वभूतानि निवारितानि, तदा त्रीशिराः त्रीपादज्वरः दशदिक् दहन्तमिव दशार्हवंशजं प्रति धावितवान्। तं दृष्ट्वा दिव्यः नारायणः स्वं ज्वरं प्रेषितवान्; शिवज्वरः विष्णुज्वरेण युद्धाय प्रवृत्तः। विष्णुज्वरस्य प्रभावेण अभिभूतः शिवज्वरः त्रासितः अभवत्; अन्यत्र शरणं न लभित्वा, हृषीकेशं शरणं याचन्, अञ्जलिं कृत्वा स्तुत्वा। ज्वरः उवाच – अनन्तशक्ते, परमेश्वर, सर्वात्मन्, शुद्धचेतनमात्र, जगत् सृष्टिस्थितिलयकारण, शान्तब्रह्मन्, ब्रह्मलक्षण, तुभ्यं नमः। कालः, दैवम्, कर्म, जीवः, प्रकृतिः, द्रव्यं, क्षेत्रम्, प्राणः, आत्मा, विकारः – बीजाङ्कुरप्रवाहरूपं तत् तव मायायाः समष्टिः; तस्य निवृत्तिं शरणं याचे। तव लीलया, विविधरूपधारणेन, देवाः, साधवः, लोकसेतवः पाल्यन्ते; हिंसया पथभ्रष्टान् नाशयसि; तव जन्म भूमिभारहरणाय। तव दुर्दह्यतीव तीक्ष्णज्वरात् दग्धः अस्मि; यावत् जनाः आशाबद्धाः, तव पादमूलं न पूजयन्ति, तावत् तेषां दुःखं न निवर्तते। भगवान् उवाच – त्रिशिरः, तव ज्वरभयः नष्टम्; यः अस्माकं संवादं स्मरति, तव भयः तस्मात् न भविष्यति। एवं उक्त्वा, शिवज्वरः अच्युतं प्रणम्य निर्गतः; बाणः रथारूढः जनार्दनं युद्धाय अग्रे गतः। तदा, हे राजन्, असुरः सहस्रबाहुः विविधायुधधारणः, चक्रपाणे प्रति महाक्रोधेन बाणान् प्रक्षिप्य युद्धाय प्रवृत्तः। भगवन् पुनः पुनः तस्य मुखात् आगतान् आयुधान् सुदर्शनचक्रेण छित्त्वा, बाणस्य बाहून् शाखावत् छिन्नवान्। तस्य बाहवः छिद्यमानाः, भक्तवत्सलः भगवान् भवः चक्रपाणे समीपं आगत्य, तं संबोधितवान्।