चित्रलेखा उवाच— यदि त्रिषु लोकेषु तवायं दैववशात् दुर्योगः संपद्यते, तं मया निहनिष्ये। किं नाम एषः मनोहरः पुरुषः? तं मे कथय; अहं तं त्वत्सकाशं आनयिष्यामि। एवमुक्त्वा सा चित्रलेखा सर्वेषां देवतानां, गन्धर्वाणां, सिद्धानां, चारणानां, नागानां, दानवानां, विद्याधराणां, यक्षाणां, मनुष्याणां च रूपाणि चित्रे आरेखयत्। मनुष्येषु तु सा वृष्णीन्, शूरं, अनकदुन्दुभिं च आरेखयत्; प्रद्युम्नं दृष्ट्वा, रामकृष्णयोः रूपं आरेखयन्ती लज्जिता बभूव। यदा अनिरुद्धस्य रूपं आरेखयत्, तदा सा लज्जया शिरः नमयित्वा स्मयमानासीत्। राजा उषां प्रति हृष्टया वदन्या अवदत्— 'एषः, एषः' इति। तद्विदित्वा योगिनी कृष्णनप्त्री चित्रलेखा दिव्या योगबलात् व्योममार्गेण कृष्णरक्षितां द्वारवतीं जगाम। तत्र सा योगबलात् सुप्तमुत्तमशय्यायां प्रद्युम्नपुत्रं अनिरुद्धं गृहीत्वा शोनितपुरं स्वसखीमुपदर्शयितुं निन्ये। तं सुमधुररूपिणं वीरं दृष्ट्वा उषा हृष्टवदना स्वगृहे, यत्रान्यैः प्रवेशः दुष्करः, अनिरुद्धेन सह रममाणा बभूव। स च तत्र उत्तमवस्त्रैः, माल्यैः, गन्धैः, धूपैः, दीपैः, आसनैः, पेयैः, भोज्यैः, लेह्यैः, चोपचारेण पूजितः। कन्यागृहे सः उषायाः स्नेहेन निरन्तरं सेव्यमानः, उषायाः कामवशः, कालगमने न जानाति स्म। एवं यदुवीरः अनिरुद्धः तया रम्यमानः, स्वव्रतानि च भङ्क्त्वा, तस्याः रक्षकाः सूक्ष्मलिङ्गैः प्रमुदितां तां निरीक्ष्य, राजानं प्रति निवेदयामासुः। ते ऊचुः— 'राजन्, तव कन्यायाः सन्दिग्धं आचरणं दृष्टम्; कुलस्य लज्जा जाताऽस्माकम्। अस्माभिः रक्ष्यमाणायां सुतायां न ज्ञायते, कथं तस्या दुर्गमगृहस्य मध्ये पुरुषेण संसर्गः जातः।' तदनु बाणः, पुत्र्याः कुललज्जां श्रुत्वा, दुःखितः शीघ्रं कन्यागृहं प्रविश्य यदुप्रवीरं अनिरुद्धं अपश्यत्। सः तं कामात्मजं सर्वसौन्दर्यसम्पन्नं, श्यामवर्णं, पीताम्बरधरं, पद्मलोचनं, विशालभुजं, कुण्डलैरलङ्कृतं, कुटिलकेशं, स्मितावलोकनैः मुखमण्डितं च दृष्ट्वा विस्मितः अभवत्। सः तं स्वप्रियया सह क्रीडन्तं, या तं सप्रेम आकाङ्क्षती, स्तनकुङ्कुमलेपितमाल्येन भूषिताङ्गीं, स्वकेशरजसि जाजीनमाल्यं धारयन्तं, पार्श्वे स्थितं दृष्ट्वा बाणः विस्मयमगमत्। तत्र च शत्रुभिः रक्षिभिः च सेव्यमानं माधवम् दृष्ट्वा, अनिरुद्धः गदां गृहित्वा, यमधर्मराज इव, सर्वान्निहन्तुं स्थितः। यः यः तं गृहं प्रविश्य तं गृहीतुं प्रययौ, तान् अनिरुद्धः वराहनायक इव श्वानः हन्ति स्म; ते रक्षाः भग्नशिरःजङ्घबाहवः पलायिताः। ततः बाणस्य महाबलः पुत्रः नागपाशैः क्रुद्धं स्वबलघातिनं अनिरुद्धं बद्धवान्; तं दृष्ट्वा उषा शोकदुःखपीडिता अश्रुपूर्णलोचना विललाप। एवं दशमो भागे महापुराणे श्रीमद्भागवते संन्यासिनां परमोत्तमे 'अनिरुद्धबन्धनं' नाम द्विषष्टितमोऽध्यायः समाप्तः। श्रीशुक उवाच— हे भारतवंशोद्भव, अनिरुद्धे बन्धुजने च अदृश्ये चत्वारि मासानि दुःखपूर्णानि वृष्णीनां व्यतीयुः। तत्र नारदात् अनिरुद्धस्य बन्धनं तद्वृत्तं च श्रुत्वा, कृष्णदेवताः वृष्णयः शोनितपुरं प्रति प्रययुः। प्रद्युम्नः, युयुधानः, गदः, साम्बः, सारणः, नन्दः, उपनन्दः, भद्रः, अन्ये च रामकृष्णानुगा निर्गताः। द्वादश अक्षौहिणीभिः सैन्यैः सहिताः सत्त्वतानां श्रेष्ठाः बाणस्य पुरं सर्वतः परिवव्रुः। तदा बाणः क्रुद्धः स्ववाप्युपवनगोपुरद्वाराणि भग्नानि दृष्ट्वा सममेव सैन्येन युद्धाय निर्गतः। तस्य कृते भगवतां शिरोमणिः रुद्रः, पुत्रेण प्रमथगणैः सहितः नन्द्याः वृषे आरूढः, रामकृष्णाभ्यां युद्धाय समुपस्थितः। तत्र कृष्णशङ्करयोः, प्रद्युम्नगुहयोः, बलरामकुम्भाण्डकूपकर्णयोः, साम्बबाणपुत्रयोः, सात्यकिबाणयोः च अद्भुतं रोमाञ्चनं युद्धं जातम्। ब्रह्मादयः देवेशाः, मुनयः, सिद्धगन्धर्वाप्सरसः, यक्षादयः विमानैः आगत्य युद्धदर्शनाय स्थिताः। कृष्णः शार्ङ्गधनुषा शूलिनः गणान्— भूतप्रमथगुह्यकडाकिनीराक्षसविनायकान्, प्रेतमातृपिशाचकुष्माण्डब्रह्मराक्षसान्— तीक्ष्णैः बाणैः अपासरत्। पिनाकपाणिः विविधास्त्राणि शार्ङ्गधन्वने प्राहिणोत्; कृष्णः तानि प्रत्यस्त्रैः शमयामास। ब्रह्मास्त्रं ब्रह्मास्त्रेण, वायव्यं पार्वत्यास्त्रेण, आग्नेयं पार्जन्यास्त्रेण, पार्शुपतं स्वास्त्रेण अपाकरोत्। ततः जृम्भणास्त्रेण गिरीशं मोहितं दृष्ट्वा, शौरिः खड्गमुसलशरैः बाणबलं निहत्य ताडयामास। स्कन्दः प्रद्युम्नस्य बाणवर्षैः सर्वतः पीडितः, रक्तस्राविणः, मयूरध्वजः, रणात् निवृत्तः। कुम्भाण्डकूपकर्णौ हलधरेण निपातितौ; तयोः सेनाः नायकविहीनाः दिशः पलायिताः। स्वबलं भग्नं दृष्ट्वा बाणः क्रोधात् सात्यकिं परित्यज्य, रणमध्ये कृष्णमभ्यधावत्। सः पञ्चशतानि धनुषाम् एकस्मिन्नेकस्मिन् द्वौ द्वौ बाणौ युगपत् सन्धान्य प्राहिणोत्। भगवान् हरिः तानि धनूंषि एकैकेन क्षिप्रेण चिच्छेद, सारथिं, रथम्, अश्वांश्च चकार; ततः शङ्खं दध्मौ। तदा बाणस्य माता कोटरा नग्ना विकचकेशी कृष्णस्य पुरतः पुत्ररक्षणाय स्थितवती। तदा गदाग्रजः कृष्णः तां नग्नां दृष्ट्वा मुखं अपसार्य न अपश्यत्; बाणः रथहीनः भग्नधन्वा नगरं प्रविवेश।