बाणः स्वस्य पुत्रः आसीत्, यः सदा शिवभक्तः, मानितः, उदारः, बुद्धिमान्, सत्यम् प्रति दृढः, व्रतेषु स्थिरः च। सः शोणिती नाम्नि रम्ये नगरे कदाचित् राजा अभवत्। तत्र शम्भोः कृपया तस्य परिचारकाः अमराणाम् इव आसन्। सहस्रभुजः सः रुद्रं ताण्डवकाले संगीतं वादयन् तुष्टाव। तदा सर्वभूतनाथः, भक्तनां आश्रयः, तस्य इच्छितं वरं दत्त्वा, सः शिवं नगरे रक्षकं वरयामास। एकदा सः स्वबलमदेन अन्धः, समीपस्थं गिरिशं गत्वा, सूर्यसदृशमुकुटेन तस्य पद्मपादौ स्पृशन्, प्रणामं कृत्वा, उवाच— "नमः ते महादेव! लोकानां गुरो, कामानां पूर्तिकर्तः, अमरैः पूजितपादः। त्वया मे सहस्रबाहवः दत्ताः, ते मम महान् भारः अभवत्। त्रिषु लोकेषु त्वाम् विना कोऽपि मम तुल्यः युद्धाय नास्ति। युद्धे आकाङ्क्षया अहम् स्वबाहुभिः आत्मनं विदारयन् दिग्गजान् युद्धे अभिव्याघ्रयन्, पर्वतान् च विध्वंसयन्, तेऽपि भयात् पलायन्ते।" एतद् श्रुत्वा भगवान् क्रुद्धः उवाच— "यदा तव पताकाः भग्नाः स्युः, मूढ, तदा युद्धे तव समः प्रतिद्वन्दी आगमिष्यति, यः तव गर्वं विनाशयिष्यति।" इति उक्तः बाणः प्रमुदितः स्वगृहं प्रविष्टः, गिरिशस्य आज्ञां प्रतीक्ष्य, मूढः स्वबलनाशम् अपि प्रत्याशां कृतवान्। तस्य कन्या उषा नाम्ना आसीत्। सा स्वप्ने प्रद्युम्नस्य पुत्रेण, रूपवतीनं युवानं, यं न दृष्टं न श्रुतं, साकं संगमं अनुभूतवती। तं न दृष्ट्वा, सखीषु मध्ये उत्तिष्ठन्, व्याकुला लज्जिता च, "क्वासि प्रिय?" इति आह्वयत्। बाणस्य मन्त्री कुम्भाण्डः, तस्य कन्या चित्रलेखा, उषायाः सखी, जिज्ञासया सखीषु मध्ये उषां पप्रच्छ— "कं त्वं अन्वेषयसि, सुन्दरभ्रू? कः पुरुषः तव चिन्तां आवृतः? राजकुमारी, तव हस्तं कस्यापि न दृष्टम्।" उषा उवाच— "स्वप्ने अहं एकं पुरुषं अपश्यं— श्यामं, पद्माक्षं, पीतवस्त्रं, महाबाहुं, यो नार्यः हृदयम् आकर्षति। तं प्रियं अन्वेषयामि, येन मम ओष्ठामृतं पायितम्, सः मम इच्छया अन्तर्धाय, दुःखसागरम् मां निनाय।" चित्रलेखा उवाच— "यदि तव दुःखं त्रिषु लोकेषु निश्चितम्, तत् अहं निवारयिष्यामि। कः सः मोहकः? वद, अहं तं तव समीपं आनयिष्यामि।" इति उक्त्वा, सा देवगन्धर्वसिद्धचारणनागराक्षसविद्याधरयक्षमानुषाणां रूपाणि चित्रयामास। मानुषेषु वृष्णीन्, शूरम्, अनकदुन्दुभिम्, प्रद्युम्नं द्रष्ट्वा, रामकृष्णयोः चित्रणकाले लज्जिता अभवत्। अनिरुद्धं दृष्ट्वा, सविनयम् अधोमुखी अभवत्; स्मितं कृत्वा, "एषः, एषः," इति राज्ञे अवोचत्। एतत् ज्ञात्वा, चित्रलेखा योगिनी, कृष्णनातिनी, आकाशमार्गे द्वारकां अगच्छत्, या कृष्णेन रक्षितम्। तत्र योगबलं उपयुज्य, प्रद्युम्नस्य पुत्रम् अनिरुद्धम्, शय्यायां सुप्तम्, शोणितपुरं आनयत्, सखीम् दर्शयितुम्। तं वीरं दर्शयित्वा, प्रमुदितवदना उषा अनिरुद्धेन स्वगृहे रम्ये रमयामास, यत्र अन्यैः प्रवेशः दुस्तरः। सः उत्तमवस्त्रैः, माल्यैः, गन्धैः, धूपैः, दीपैः, आसनैः, पानैः, भोजनैः, स्वाद्यैः, सेवावाक्यैः च पूजितः। कन्यागृहान्तः, सदा तया सौम्यभावेन सेवितः, अनिरुद्धः उषायाः प्रेम्णा मोहितेन्द्रियः, कालगमनम् न अवबुध्यत्। यदासौ यदुवीरः तया रममाणः, व्रतभङ्गः जातः, रक्षकाः तां सुखेन लक्षणैः अवलोकयन्तः। रक्षकाः राज्ञे निवेदयामासुः— "ते राजन्, तव कन्यायाः अचरितं दृष्टम्, कुलस्य कलङ्कः। अस्माभिः रक्ष्यमाणायाः अपि, तस्या गृहान्तः, कथम् पुरुषेण दूषिता, न ज्ञायते।" ततः बाणः, कन्यायाः कलङ्कश्रवणेन, दुःखितः, शीघ्रं कन्यागृहं प्रविष्टः, यदुप्रतापम् अपश्यत्। सः कामस्य पुत्रम्, जगति सर्वसुन्दरम्, श्यामवर्णम्, पीतवस्त्रम्, पद्माक्षम्, विशालबाहुम्, कुण्डलैः, केशपाशैः, स्मितदृष्टिप्रभासितमुखम्, अपश्यत्। सः प्रियया सह अक्षैः क्रीडन्, तस्याङ्के जास्मिनमाल्यं, तया स्तनकुङ्कुमेन लिप्तमाला, समीपे उपविष्टः, बाणः विस्मितः अभवत्। माधवम् शत्रुशब्देन रक्षाभिः सैनिकैः च परिवृतम् दृष्ट्वा, अनिरुद्धः गदां उत्थाप्य तिष्ठन्, मृत्युः दण्डधारीव, हन्तुम् उद्यतः। यः यः तं गृहीतुं अभिप्रेतः, तैः अनिरुद्धः, वराहनायकः श्वानान् इव, तान् हत्वा, तेषां शिरः, जघनं, बाहुं च भङ्क्त्वा, ते पलायनम्। ततः बाणस्य शक्तिमान् पुत्रः, नागपाशैः अनिरुद्धम्, यः स्वसैन्यान् क्रोधेन हन्ति स्म, बन्धितवान्। उषा दुःखशोकाभिभूता, तं बन्धितं दृष्ट्वा, अश्रुपूर्णनेत्रा रुरुदे। एवं दशमस्कन्धे, अनिरुद्धस्य बन्धनं नाम द्विषष्टितमं अध्यायः, श्रीमद्भागवते महापुराणे, परमहंससंहितायां, समाप्तः। श्रीशुकः उवाच— हे भारतवंशोद्भव! अनिरुद्धः च तस्य बन्धुवः च अदृश्यः जातः, तेषां चतुर्मासाः शोकपूर्णाः अतीतः। नारदात् अनिरुद्धस्य बन्धनं, तत्र कार्याणि च श्रुत्वा, वृष्णयः, येषां कृष्णः देवता, शोणितपुरं प्रति प्रस्थिताः। प्रद्युम्नः, युयुधानः, गदः, साम्बः, सारणः, नन्दः, उपनन्दः, भद्रः, अन्ये च, रामकृष्णानुगाः, अगच्छन्। द्वादशबलिसङ्घैः सहिताः, श्रेष्ठाः सात्वताः, बाणस्य नगरं सर्वतः आवृत्य स्थिताः। तस्य वनानि, प्राकाराः, स्तम्भाः, द्वाराणि च विध्वंस्यमानानि दृष्ट्वा, बाणः क्रोधेन आविष्टः, तुल्यसेनया युध्यितुं निर्गतः। तस्य कृते, भगवन् रुद्रः, पुत्रेण, प्रमथैः च सह, नन्दीश्वरं आरोह्य, रामकृष्णाभ्यां सह युद्धाय प्रवृत्तः।