गया-श्राद्धेन अपि यदि मोक्षः न लभ्यते, तर्हि अत्र अन्यः उपायः न अस्ति। अहं ते किं करिष्यामि, हे प्रेतात्मन्? सत्यम् आख्याहि विस्तारतः इति गोकर्णः प्रेतात्मानं पप्रच्छ। तदा स प्रेतात्मा उवाच—शतगुणितेन अपि गया-श्राद्धेन मम मोक्षः न सम्भवति। अतः मम विमोचनाय अन्यः कश्चित् उपायः विचिन्त्यताम्। एवं वचनं श्रुत्वा गोकर्णः विस्मितः अभवत्—यदि शतश्राद्धैः अपि मोक्षः न लभ्यते, तर्हि तव विमोचनं अत्यन्तं दुष्करम्। तस्मात् त्वं स्वस्थाने एव निःशङ्कः तिष्ठ, अहं किञ्चित् उपायं चिन्तयित्वा तव मोक्षं साधयिष्यामि इति तं समाश्वास्य गोकर्णः उक्तवान्। गोकर्णस्य आज्ञया प्रेतात्मा स्वस्थाने गतः। गोकर्णः तु तां रात्रिं चिन्तायाम् एव व्यतीयाय, न च निद्राम् अलभत। प्रातःकाले तस्य आगमनं दृष्ट्वा जनाः हर्षेण समागताः। सः तेषां सर्वं यथावृत्तं रात्रौ घटितं निवेदितवान्। तदा तत्र स्थिताः पण्डिताः, योगनिष्ठाः, मनीषिणः, ब्रह्मवादिनश्च, शास्त्रसमूहम् अपि पर्यालोच्य, तस्य मोक्षाय कश्चन उपायः न दृष्टः। ततो सर्वैः आदित्यस्य वचनं तत्र मोक्षे परं प्रमाणं स्थिरिकृतम्। तस्मिन् समये गोकर्णः सूर्यगमनं निरुध्य, जगत्साक्षिणं सूर्यं प्रणम्य, मोक्षकारणं पृच्छति स्म। तस्य दूरात् वाक्यं शृण्वतः सूर्यः सुस्पष्टया वाचा अवदत्—"सप्ताहम् श्रीमद्भागवतस्य पाठः क्रियते चेत् मोक्षः लभ्यते।" एवं सूर्येण उक्ते सर्वे तद् धर्मरूपत्वेन अङ्गीकृतवन्तः। सर्वे एवोचुः—"एतत् प्रयत्नेन कर्तव्यम्, यतः एषः उपायः सुलभः।" तदा गोकर्णः निश्चित्य भागवतपारायणं आरब्धवान्। तस्य श्रवणाय ग्रामेभ्यः जनपदेभ्यश्च जनाः आगच्छन्—पङ्गवः, अन्धाः, वृद्धाः, मन्दगत्यः चापि, पापक्षयाय समागताः। तत्र महती सभा अभवत्, या देवतानाम् अपि आश्चर्यकारिणी आसीत्, यत्र गोकर्णः आसनं कृत्वा कथा प्रवृत्तिं आरब्धवान्। तस्मिन् समये प्रेतात्मापि आगतः, स्थलं पश्यन् इति च। तत्र सः सप्तगुण्ठिकां वेणुम् अवलोकयत्, या ऊर्ध्वगं स्थित्वा तिष्ठति स्म। सः तस्य मूलभागे छिद्रं प्रविश्य श्रोतुम् उपतस्थे, वातरूपेण तिष्ठितुं अशक्तः सन् वेणौ प्रविष्टः। तदा मुख्यवैष्णवब्राह्मणं श्रोत्रृवरं मन्यमानः, धेनुपुत्रः गोकर्णः प्रथमस्कन्धात् स्पष्टया कथां प्रवृत्तवान्। दिनस्य समाप्तौ श्लोकपाठे कृतमात्रे, अद्भुतं किञ्चित् अभवत्—वेणोः एकः ग्रन्थिः शब्देन विदारितः, पुण्यात्मभिः दृष्टः। द्वितीयदिने सायं द्वितीयः ग्रन्थिः विदारितः, तृतीयदिने अपि तृतीयः। एवं सप्तदिनानि सप्त ग्रन्थयः विदारिताः। द्वादशस्कन्धस्य श्रवणेन सः प्रेतभावं त्यक्त्वा दिव्यं रूपम् अलभत। सः तुलसीमालया भूषितः, पीताम्बरधरः, श्यामवर्णः, मुकुटकुण्डलधारी च दिव्यरूपः अभवत्। सः त्वरया भ्रातरं गोकर्णं प्रणम्य उवाच—"तव कृपया अहं बन्धनात् च प्रेतत्वपापात् च विमुक्तः।" "धन्यं भागवतस्य प्रवचनं, येन प्रेतक्लेशः विनश्यति; धन्यः सप्ताहपाठः, येन कृष्णलोकप्राप्तिः सिध्यति। सप्ताहश्रवणे सर्वे पापाः कम्पन्ते; अस्य श्रवणस्यैव शीघ्रं मोक्षः सिध्यति।" "स्निग्धं रूक्षं वा, लघु स्थूलं वा, वाचा, मनसा, कर्मणा वा कृतं पापं, श्रवणेन दह्यते, यथा वह्निना दारु। अस्मिन्भारतवर्षे, पण्डितेषु, सुरसभायाम् च, ये भागवतश्रवणं न कुर्वन्ति, तेषां जन्म व्यर्थम् इति निगद्यते।" "स्थूलं पुष्टं चिरस्थायि शरीररक्षणस्य किम् अर्थः, यदि शुकवाक्यं न श्रूयते? अयं हि अस्थिपञ्जरः, स्नायुभिः बद्धः, मांसरुधिरलेपितः, चर्माच्छादितः, दुर्गन्धः, मूत्रपुरीषपात्रम्।" "जरया, शोकैः, कर्मफलैः च पीडितः, व्याधिगृहः, दुःखमयः, दुर्भरः, दूषितः, क्षणभङ्गुरः। कृमिपूयभस्मान्तः इति शरीरस्य वर्णनम्। तादृशेन अशाश्वतशरीरेण कृतानि कर्माणि कथं स्थायिनि स्युḥ?" "प्रातःकाले पक्तं अन्नं सायंकाले विनश्यति; तादृशे अन्नपोषिते शरीरे स्थैर्यं कुतः? सप्ताहश्रवणेन अस्मिन्लोके हरिः लभ्यते; अतः दोषनाशाय एष एव उपायः।" "जलफेनवत् जले, कीटवत् जीवेषु, ये भागवतश्रवणरहिताः, ते केवलं मरणाय एव जायन्ते।" "शुष्कवेणोः ग्रन्थिविदारणं अद्भुतं, किन्तु कथाश्रवणेन हृदयग्रन्थिविदारणं कियत् अधिकम् आश्चर्यकारि।" "हृदयग्रन्थिः छिद्यते, सर्वसंशयाः छिद्यन्ते, कर्माणि च क्षीयन्ते, सप्ताहश्रवणे कृतमात्रे।" "यदा मनः तस्य कथातीर्थे स्थितं भवति, या संसारमलापगमने सर्वशक्तमयी, तदा एव मुक्तिः इति पण्डितैः निगद्यते।" एवं वदति तस्मिन् क्षणे दिव्यं विमानं समायातम्, वैकुण्ठवासिभिः परिवृतं, दीप्तप्रभायुतम्। सर्वे पश्यन्तः धुन्धुलीपुत्रः तस्मिन् विमानम् आरूढः। तदा तत्र वैष्णवान् दृष्ट्वा गोकर्णः पप्रच्छ—"मम अत्र बहवः शुद्धश्रोत्रारः सन्ति; कुतः न सर्वेषां दिव्यविमानानि एकस्मिन्न् एव काले आगतानि?" "अत्र सर्वे सम्यक् श्रुतवन्तः; तर्हि फले भेदः कुतः? हरिभक्ताः तद् व्याख्यातु।" हरिदासाः ऊचुः—"श्रवणभेदात् अत्र फलभेदः; सर्वे अपि श्रुतवन्तः, किन्तु सर्वे न सम्यक् मननं कृतवन्तः। अतः पूजायाम् अपि फले भेदः जायते, हे मान्य!