ततः धुन्धुकारी आत्मा दुःखितः वायुभोजनः, भाग्येन यथाफलम् प्राप्य, प्रेत्यभावं वहन्, अतिविलक्षणं दीनं जीवनं प्राप्नोति। सः गोकरणं मित्रं, करुणासागरं भ्रातरं, शीघ्रं मोचयित्वा मुक्तिं याचति। तस्य वचनं श्रुत्वा गोकरणः स्नेहपूर्णं प्रत्युवाच—“तव निमित्तं गयायां विधिवत् श्राद्धं कृतवान्। किं तव मोक्षः न लभ्यते? एतद् अद्भुतं मे। यदि गयाश्राद्धेन अपि मोक्षः न लभ्यते, अन्यः उपायः न विद्यते। किं तव मोक्षार्थं कर्तव्यम्? सत्यं विस्तारतः वद।” ततः प्रेतात्मा उवाच—“शतगयाश्राद्धेन अपि मोक्षः न लभ्यते। अन्यं उपायं चिन्तय।” गोकरणः तस्य वचनं श्रुत्वा विस्मितः अभवत्—“यदि शतश्राद्धेन अपि मोक्षः न सिध्यति, तव विमोचनं कठिनं।” ततः सः प्रेतात्मानं आश्वास्य उवाच—“स्वस्थाने स्थातव्यं, न भयं अस्ति। अहं चिन्तयामि, यथायोग्यं तव मोक्षाय किञ्चित् कर्म करिष्यामि।” एवं गोकरणस्य उपदेशेन धुन्धुकारी स्वस्थाने गतः। गोकरणः तां रात्रिं चिन्तनपरः, निद्रां न प्राप्नोत्। प्रभाते जनाः हर्षेण समागच्छन्, तं आगतम् दृष्ट्वा। गोकरणः तेषां सर्वं रात्रौ घटितं वृत्तान्तं निवेदितवान्। योगनिष्ठाः, पण्डिताः, ब्रह्मवादिनः, शास्त्रसंग्रहं परीक्ष्य, तस्य मोक्षाय उपायं न पश्यन्। ततः सर्वैः सूर्यस्य वचनं मोक्षार्थं परमं स्वीकृतम्। तस्मिन्नेव काले गोकरणः सूर्यगतिकं निरोधयित्वा, सूर्यं प्रणम्य उवाच—“हे लोकसाक्षिन्, मोक्षकारणं वद।” दूरात् तद् श्रुत्वा सूर्यः स्पष्टं अवदत्—“सप्तदिनानि श्रीमद्भागवतं पठ। मोक्षः लभ्यते।” तद् वचनं सर्वैः धर्मरूपं मान्यं अभवत्। सर्वे ऊचुः—“यत्नेन कर्तव्यम्, सुलभं हि। गोकरणः निश्चित्य, भागवतश्रवणं आरब्धवान्।” तद् श्रवणार्थं ग्रामनगरात्, पङ्गु, अन्ध, वृद्ध, मन्दाः, पापक्षयाय, समागच्छन्। महती सभा अभवत्, देवैरपि विस्मयकारिणी, गोकरणः आसनं स्थाप्य, कथा आरब्धवान्। तस्मिन्काले प्रेतात्मा अपि आगतः, स्थानं विचिन्वन्। तत्र सप्तगन्धयुक्तं वेणुं दृष्ट्वा, तस्य अधः छिद्रे प्रविश्य, तत्र स्थितः। वायुरूपे स्थातुं असमर्थः, वेणुं प्रविष्टवान्। ततः मुख्यवैष्णवब्राह्मणं श्रोतारं मन्यन्, गोकरणः, धेनुपुत्रः, प्रथमस्कन्धाद् स्पष्टं भागवतं कथयामास। दिनान्ते श्लोकपाठे, अद्भुतं दृश्यं अभवत्—वेणुयुत्तं गन्धं स्फुटितम्। द्वितीयदिवसे सायं द्वितीयगन्धं, तृतीयदिवसे तृतीयगन्धं स्फुटितम्। एवं सप्तदिनानि सप्तगन्धानि स्फुटितानि। द्वादशस्कन्धं श्रुत्वा, प्रेतभावं परित्यज्य, दिव्यं रूपं धारयामास—तुलसीमालया भूषितः, पीतवासाः, मेघश्यामः, किरीटी, कुण्डलधारी। सः तत्क्षणं गोकरणं प्रणम्य उवाच—“तव करुणया बन्धनात् प्रेतत्वदोषात् विमुक्तः अभवम्। धन्यं भागवतकथनं, प्रेतदुःखनाशकं; सप्ताहश्रवणं कृष्णलोकप्राप्तिफलदं। सप्ताहश्रवणेन सर्वपापानि कम्पन्ते; एतत् कथनं शीघ्रं मोक्षं दास्यति। यत् वाचामनःकायेन, स्निग्धं वा शुष्कं वा, हलुका वा गुरुकृतं, श्रवणेन पापं दह्यते, यथा अग्निः दारुं दहति। भारतभूमौ, पण्डितेषु, देवसभायाम्, यः शुककथां न श्रुणोति, तस्य जन्म निष्फलम्। पुष्टं स्थूलं शरीरं रक्षितुं किम्? यत् शुककथां न श्रुणोति। अस्थिपञ्जरं, स्नायुबन्धं, मांसरक्तलिप्तं, त्वगाच्छादितं, दुर्गन्धं, मूत्रपुरीषपात्रम्। जर्जरं, दुःखयुक्तं, व्याधिगृहं, वृद्ध्यादिदुःखक्लिष्टं, क्षणभंगुरं, दोषपूर्णं, कषायं, कष्टं। शरीरस्य अन्ते कृमिपङ्कभस्मान्तः; तेन कर्मणां स्थैर्यं किम्? प्रातः कृतं अन्नं सायं नश्यति; तेन पोषिते शरीरं स्थिरं किम्? सप्ताहश्रवणेन हरीः लभ्यते; दोषनाशाय, एष उपायः। जलबिन्दुवत्, कीटकवत्, ये कथाश्रवणहीनाः, ते केवलं मृत्युः। शुष्कवेणुगन्धस्य भेदनं अद्भुतम्; हृदयगन्धभेदनं कथाश्रवणेन अतिदुर्लभम्। सप्ताहश्रवणेन हृदयगन्धः भिद्यते, संशयाः छिद्यन्ते, कर्मक्षयः सिध्यति। मनः यत्र कथातीरं स्थिरं, यत्र संसारमलध्वं नश्यति, तत्र मोक्षः एव निश्चितः। एवं वदन्, तस्मिन्नेव क्षणे, वैकुण्ठवासिनः, तेजोमण्डलयुक्तः, दिव्यः विमानः आगतः। सर्वैः दृष्ट्वा, धुन्धुकारीपुत्रः विमानं आरुरोह। तत्र वैष्णवान् विमानस्थं दृष्ट्वा, गोकरणः वचनं अवदत्...