भगवान् श्रीकृष्णः उवाच—ये गृहस्थाश्रमे मां तपसा व्रतेन च यजन्ति, कामेषु सक्ताः सन्तः, ते मम मायया मोहिताः स्युः। ते मां मोक्षपतिं मन्यन्ते, किन्तु तेषां मनसि तृष्णा न नश्यति। ये च मदधिगम्य मद्गते च मोक्षसम्पत्तौ स्थित्वा अपि, दम्पत्यादिकां भोगसमृद्धिं कामयन्ते, तादृशाः अहो भाग्यहीनाः! तेषां स्वजनासक्त्या नरकः अपि सुखरूप एव दृश्यते। हे गृहेश्वरी! त्वया पुनः पुनरद्य सौभाग्येन मयि अनुरूपं कृतम्, यन्महद् दुर्लभं स्त्रीभ्यः, यस्य फलम् पुनर्जन्मनः मोचयति। स्त्रियः खलु दुष्प्रसादाः, दुराराध्याः, मायया च वञ्चनीयाः स्युः, तथापि त्वं मम अनुग्रहे स्थिता। हे गर्विते! न अहं कस्यापि गृहे त्वद्वत् पतिसत्ता-परा भार्यां पश्यामि। स्वविवाहे आगतान् नृपतीन् त्वं नापेक्ष्य, यः ब्राह्मणः मम यशः शृणोति स्म, तम् रहसि मम समीपं प्रेषितवती। यदा तव भ्राता संग्रामे विकलः जातः, द्यूतस्थले च विवाहोत्सवे हतः, तदा त्वं तं दुःखं न सह्यं सती, मम वियोगभीत्या मौनं धृतवती, तेन त्वं मां जितवती। यदा त्वं दूतं रहसि मम प्राप्त्यर्थं प्रेषितवती, मम चैतदपात्रं देहम् उत्सृजामि इति चिन्तयन्ती, मयि निश्चला अभूः; तस्मात् वयं त्वां प्रतिपूजयामः। एवं भगवान् जगन्नाथः स्वकीयया स्नेहपूर्णया कथया रुक्मिणीं प्रहर्षयन्, मानुषवद् क्रीडया रमयामास। तथा सर्वव्यापी हरिः, जगद्गुरुः, स्वगृहेषु प्रत्येकं पतिव्रतानां गृहाणि आसीनः, गृहस्थधर्मं आचरन् गृहस्थवत् वर्तते स्म। ततः कृष्णस्य पत्न्यः प्रत्याेकां दश पुत्रान् अपत्स्यन्त, सर्वे पितृगुणैः सम्पन्नाः। ताः राजकन्यकाः, अच्युतं नित्यगृहस्थं स्वगृहे पश्यन्त्यः, तं परमप्रियं मन्यन्ते स्म, यद्यपि ताः तस्य स्वरूपं न जानन्ति। विकसद्बिसमुख्यः, दीर्घबाह्विक्षणाः, स्नेहपूर्णदृष्टिभिः मधुरवचनैः च, भगवान् ताः स्त्रियः मोहितवान्, यः स्वमहिम्ना तासां स्वयम् अपि मनो न वशयितुं शेकुः। भगवान् स्मितपूरितदृष्टिभिः, हृदयस्थितभावान् प्रकाशयद्भिः चेष्टाभिः, भ्रूविलासैः प्रेषितैः प्रेमपूर्णैः वाक्यैः, षोडशसहस्राणि पत्न्यः अपि, कामबाणैः प्रयत्नं कृत्वा, तस्येन्द्रियाणि न क्षोभयितुं शेकुः। लक्ष्म्याः पतिं लब्ध्वा, या मार्गं ब्रह्मादयः अपि न जानन्ति, ताः स्त्रियः परमप्रियस्मितदृष्टिस्पर्शालिङ्गनलाभेच्छया अनवरतं भक्त्या तं सेवामासुः। शतशः दास्यः भगवन्तं सेवमानाः आसन्—अभ्यागतिसत्कारं, आसनप्रदानं, पादप्रक्षालनं, ताम्बूलदानं, विश्रामं, व्यजनं, गन्धानुलेपनं, केशविन्यासं, शयनविधानं, स्नानं, अन्यानि चोपहारकार्याणि चक्रुः। कृष्णस्य पत्नीनां मध्ये येषां दश पुत्राः, तासु अष्टौ रुक्मिण्यादयः प्रमुख्याः। तेषां पुत्राः—प्रद्युम्नः, चारुदेष्णः, सुदेष्णः, चारुदेहः, सुचारुः, चारुगुप्तः, भद्रचारुः, अन्यश्च। दशमः चारुचन्द्रः, विचारुः, चारुः; एते रुक्मिण्यां जाताः, पितृसमानाः। सत्यभामायाः दश पुत्राः—भानुः, सुभानुः, स्वरभानुः, प्रभानुः, भानुमान्, चन्द्रभानुः, बृहद्भानुः, रतिभानुः, श्रीभानुः, प्रतिभानुः। जाम्बवत्याः पुत्राः—साम्बः, सुमित्रः, पुरुजित्, शतजित्, सहस्रजित्, विजयः, चित्रकेतुः, वसुमान्, द्रविडः, क्रतुः; एते साम्बप्रमुखाः पितृप्रियाः। नाग्नजित्याः पुत्राः—वीरचन्द्रः, अश्वसेनः, चित्रगुः, वेगवान्, वृषः, आमः, शङ्कुः, वसुः, श्रीमान्, कुन्तिः। कालिन्द्याः पुत्राः—श्रुतः, कविः, वृषः, वीरः, सुभाहुः, भद्रः, एकलः, शान्तिः, दर्शः, पूर्णमासः; कनिष्ठः सोमकः। माद्र्याः पुत्राः—प्रघोषः, गात्रवान्, सिंहः, बलः, प्रभलः, ऊर्ध्वगः, महाशक्तिः, सहः, ओजः, अपराजितः। मित्रविन्दायाः पुत्राः—वृकः, हर्षः, अनिलः, गृध्रः, वर्धनः, अन्नादः, महाशः, पावनः, वह्निः, क्षुधिः। भद्रायाः पुत्राः—संग्रामजित्, बृहत्सेनः, शूरः, प्रहरणः, अरिजित्, जयः, सुभद्रः, वामायुः, सत्यकः। रोहिण्याः पुत्राः—दीप्तिमान्, ताम्रः, तप्तः, अन्ये च। प्रद्युम्नात् अनिरुद्धः जातः, यस्य माता रुक्मवती, रुक्मेः कन्या, भोजकटे। तेषां पुत्रपौत्राणां संख्या दशकोटिपर्यन्ता बभूव। कृष्णस्य पुत्रमातरः षोडशसहस्रं सञ्जाताः। राजा उवाच—कथं रुक्मी, श्रीकृष्णेन तिरस्कृतः, हन्तुं च अवसरं वाञ्छन्, स्वकन्यां युद्धे कृष्णस्य पुत्राय अददात्? एष संवादः विस्तरेण श्रोतुमिच्छामि। योगिनः हि अतीतानागतवर्तमानं, अदृष्टं दूरस्थं गूढं वा यथार्थं पश्यन्ति। शुक उवाच—स्वयंवरे, तत्र कामः स्वयम् अनेकेषु रूपेषु स्थितः, तया वरणः कृतः; तदा समागतान् नृपतीन् जित्वा, एकः एव रथेन तां हृतवान्। रुक्मी अपि, पुरातनद्वेषं स्मरन्, कृष्णेन तिरस्कृतः सन्, स्वभगिन्याः पुत्राय तां कन्यां ददौ, भगिन्याः प्रीत्यर्थम्। कृतवर्मणः पुत्रः अपि रुक्मिण्याः कन्यां रूपयौवनशालिनीं पत्नीकृत्य उपयेमे। रुक्मी स्वपौत्रीं रोचनां अनिरुद्धाय, हरौ पौत्रे, द्वेषेऽपि भगिन्याः प्रीत्यर्थं दत्तवान्, सम्बन्धमिमं न उचितं जानन् अपि, स्नेहबन्धनात् बaddhaḥ। तस्मिन्सुमङ्गले काले, रुक्मिणी, बलरामः, श्रीकृष्णः, साम्बः, प्रद्युम्नः, चान्ये भोजकटपुरं जग्मुः। विवाहे समाप्ते, कलिङ्गाधिपप्रमुखाः नृपाः, गर्विताः, रुक्मिं बलरामं द्यूताय आह्वयन्। “एष द्यूतं न जानाति,” इति वदन्तः, तत्र बलरामः आहूतः, रुक्मी तेन सह द्यूतं कृतवान्। तत्र रामेण शतं, सहस्रं, दशसहस्रं दत्तं; रुक्मी तं जितवान्, कलिङ्गराजः बलरामं हास्येन दन्तान् दर्शयन् उपजगौ, यत् हलायुधः सोढुं न शशाक। ततः रुक्मी लक्षशतम् अपि दत्तवान्; बलरामः तं जेत्वा, रुक्मी कपटेन “मया विजयः कृतः” इति न्यज्ञापयत्। क्रोधेन पूर्णः, श्रीमान् बलरामः, पूर्णसागर इव, जन्मक्रोधाभ्यां रक्तलोचनः, कोटिकोटीनाम् अपि द्यूतं कृत्वा, तत्र अपि बलरामः न्यायेन विजयी, रुक्मी पुनः कपटेन “मया विजयः कृतः, साक्षिणः वदन्तु” इति व्याहरत्। एवं भागवते महापुराणे प्रथमस्कन्धे षष्टितमः षष्ट्यधिकषष्टितमश्च अध्यायः समाप्तः।