रुक्मिण्याः करकमलसमर्पितं विनयपूर्वकं वचनं श्रुत्वा, भगवतः श्रीकृष्णस्य चरणयोः अनन्यभक्तिः तस्याः हृदि सदा निविष्टा आसीत्। सा तम् अचलदृष्टिं कमलनयनं प्रार्थयामास—“भगवन्, त्वं आत्मारामः, सर्वेषां चात्मनि अभेददृष्ट्या पश्यसि। मम च, यदा वृद्ध्युपप्लवेन राजसगुणः प्रवर्धते, तदा केवलं तव कटाक्षः मम परमं दयालुत्वं स्यात्। तव पादयोः भक्तिः मम नित्यं भवतु।” पुनः सा मधुसूदनं सस्नेहम् उवाच—“भगवन्, तव वचनानि मिथ्येत्यहं न मन्ये। यतः कन्यायाः सामान्यतः मातरि एव स्नेहः भवति, क्वचित् अन्यस्मिन्नपि। पतिस्नुषायाः अपि, यदि सा स्वभावतः चलचित्ता, तर्हि पुनः पुनरन्यत्र एव मनः प्रवर्तते। यः बुद्धिमान् सः तादृशीं विश्वसनीयां न धारयेत्, अन्यथा उभयतः हानिः स्यात्।” एवं सतीं भगवत्प्रेम्णि स्थितां रुक्मिणीं श्रीभगवान् सस्मितं प्रत्युवाच—“कल्याणिनि! वचनेन त्वां परीक्षितवान्, तव श्रवणोत्सुकतां ज्ञातुम्। यत् यद् त्वया पृष्टं, तद् अहम् यथार्थमेव उक्तवान्। सुन्दरी, त्वं यदि केवलं मयि अनन्यभक्त्या स्थितासि, तदा त्वदीयानि सर्वाणि कामान् अहं सदा पूरयामि। त्वं पतिस्नेहेन च पतिव्रत्येन च निरपराधा प्रमाणीकृता, मम वचनेनापि न चलिता। ये गृहस्थाश्रमे मम आराधनं कुर्वन्ति, व्रतैः तपोभिः च, किन्तु कामेषु आसक्ताः सन्ति, ते मम मायया मोहिताः, माम् अपि मोक्षेश्वरं मन्यन्ते। ये च मम प्राप्त्यपि दर्पिताः, मोक्षसंपत्तिं लब्ध्वा अपि, भौतिकसंपदं पतिं च वाञ्छन्ति, ते दुःखभागिनः। तेषां स्वजनासक्त्या नरकेऽपि नरकः सुखमेव भवति। गृहिणि! सौभाग्येन त्वया मम अनुग्रहेण पुनः पुनः आचरणं कृतम्, यत् दुर्लभं, स्त्रीणाम् अपि, याः कष्टसन्तुष्टाः, दुरापकामाः, मायाविन्यः च। गर्विते! न कस्यापि गृहे त्वद्वद्भक्ता भार्या मया दृष्टा; स्वविवाहकाले अपि, ये राजानः आगताः, तान् त्वं न चिन्तयित्वा, येन ब्राह्मणेन मम यशः श्रुतं, तम् रहसि मम समीपं प्रेषितवती। तव भ्राता संग्रामे विकृतः, द्यूतवाटिकायां च हतः, तदा तं दुःखं सहित्वा, मम वियोगभीत्या, किंचित् न उक्तवती; एवं त्वया अस्मान् जितम्। यदा त्वं दूतं मम समीपं रहस्यम् उपनिन्ये, यदा च त्वं मम असारशरीरं त्यक्तुम् इति चिन्तयित्वा अपि, मयि एव स्थितवती; तस्मात् वयं अपि प्रतिनन्दामः।” एवं श्रीभगवता स्वकीया वाणीं प्रियया सह स्नेहसंवादेन जगदात्मा रुक्मिणीं प्रमोदितवान्। सः मानवलीलया रममाणः तस्याः मनः स्ववाक्यैः हर्षयामास। एवं सर्वव्यापी हरिः, जगद्गुरुः, स्वस्वपत्नीगृहेषु गृहस्थधर्मं आचरन्, गृहस्थवत् वर्तते स्म। ततः शुकदेवः उवाच—ततः श्रीकृष्णस्य प्रतेकस्य पत्न्याः दश दश पुत्राः जाताः, नवमः अपि, ये पित्रा सदृशगुणसम्पन्नाः। अच्युतं स्वगृहस्थं सदा पश्यन्त्यः राजकन्यकाः तं आत्मनः प्रियतमं मन्यन्ते स्म, यद्यपि ताः भगवतो स्वरूपं न जानन्ति। सः प्रभुः, प्रसन्नमुखं, दीर्घबाहुनेत्रं, प्रेमपूर्णदृष्ट्या मधुरवाण्या च ताः स्त्रियः मोहयामास, याः स्वसौन्दर्येण अपि तस्य तेजसा मनः न नियंत्रयन्ति स्म। सः स्वस्मितदृष्टिभिः, संकेतैः, प्रेमयुक्तैः च शब्दैः भ्रूविलासेन च, षोडशसहस्राणि पत्न्यः कामबाणैः अपि तस्य इन्द्रियाणि न चालयन्ति स्म। एवं लक्ष्मीपतिं पतिं लब्ध्वा, या मार्गः ब्रह्मादिभिः अपि न ज्ञायते, ताः स्त्रियः तस्य स्मितदृष्टिस्पर्शालिङ्गनलालसाः अनवरतं तं सेवाम् अकरोत्। शतशः दास्यः तं भगवन्तं स्वागतासनपाद्यताम्बूलशयनवायुविलपनमाल्यकुण्डलचन्दनस्नानादिकं सेवायाम् अयोजयन्। श्रीकृष्णस्य पत्नीनां दशसु पुत्रेषु ये प्रमुखाः, ताः अष्टौ महाराज्ञ्यः; तेषां पुत्रान् प्रथमं प्रद्युम्नादीन् वदामि। चारुदेष्णः, सुदेष्णः, चारुदेहः, सुचारुः, चारुगुप्तः, भद्रचारुः, अन्यश्च। चारुचन्द्रः, विचारुः, चारुः—एते दशमाः हरिणः; एते प्रद्युम्नमुख्याः रुक्मिण्याः पुत्राः, पित्रा तुल्याः। भानुः, सुभानुः, स्वर्भानुः, प्रभानुः, भानुमान्, चन्द्रभानुः, बृहद्भानुः, रतिभानुः। श्रीभानुः, प्रतिभानुः—एते दश सत्यभामायाः पुत्राः। साम्बः, सुमित्रः, पुरुजित्, शतजित्, सहस्रजित्। विजयः, चित्रकेतुः, वसुमान्, द्रविडः, क्रतुः—एते जाम्बवत्या साम्बमुख्याः पुत्राः, पित्रा प्रियाः। वीरचन्द्रः, अश्वसेनः, चित्रगुः, वेगवान्, वृषः, आमः, शङ्कुः, वसुः, श्रीमान्, कुन्ती—एते नाग्नजित्याः पुत्राः। श्रुतः, कविः, वृषः, वीरः, सुभाहुः, भद्रः, एकलः, शान्तिः, दर्शः, पूर्णमासः—एते कालिन्द्याः पुत्राः; सोमकः कनिष्ठः। प्रघोषः, गात्रवान्, सिंहः, बलः, प्रबलः, ऊर्ध्वगः, महाशक्तिः, सहः, ओजः, अपराजितः—एते माद्र्याः पुत्राः। वृषः, हर्षः, अनिलः, गृध्रः, वर्धनः, अन्नादः, महाशः, पावनः, वह्निः, क्षुधिः—एते मित्रविन्दायाः पुत्राः। सङ्ग्रामजित्, बृहत्सेनः, शूरः, प्रहरणः, अरिजित्, जयः, सुभद्रः, वामायुः, सत्यकः—एते भद्रायाः पुत्राः। दीप्तिमान्, ताम्रः, तप्तः, अन्ये च रोहिण्याः पुत्राः। प्रद्युम्नात् अनिरुद्धः जातः, तस्य रुक्मवत्या, रुक्मिण्याः भ्रातुः कन्यायां, भोजकटे नगरे, वीर्यवान् पुत्रः जातः। एतेषां पुत्रपौत्राणां संख्या दशकोटिपर्यन्ता अभवत्, हे राजन्; कृष्णस्य पुत्रमातरस्सोल्लासेन षोडशसहस्रं आसन्। राजा पप्रच्छ—“कथं रुक्मी, श्रीकृष्णेन तिरस्कृतः, तं हन्तुम् इच्छन् अपि, स्वकन्यां युद्धे कृष्णपुत्राय दत्तवान्? एतयोः प्रतिद्वन्द्वयोः विवाहकथां विस्तरेण वद।” योगिनः अतीतानागतवर्तमानान्, अदृश्यदूरगूढान् अपि वस्तूनि स्पष्टं पश्यन्ति। शुकदेवः प्रत्युवाच—“स्वयंवरे, कामदेवः बहुभुजः, तया वरणीयः, तेन सर्वान् राज्ञः विजित्य, रथेन तां एकाकी अपाहरत्। रुक्मी, कृष्णद्वेषं स्मरन् अपि, भगिन्याः प्रियार्थं, स्वकन्यां भगिन्याः पुत्राय दत्तवान्। कृतवर्मणः पुत्रः अपि रुक्मिण्याः कन्यां, विशाललोचनां, रूपसम्पन्नां, उपयेमे। रुक्मी अपि, स्वपौत्रीं रोचनां, हरिपौत्राय अनिरुद्धाय, द्वेषं विस्मृत्य, भगिन्याः प्रियार्थं दत्तवान्, बन्धनबद्धः स्नेहेन, यद्यपि तदनुचितं जज्ञान। तस्मिन् शुभे विवाहकाले, रुक्मिण्या, रामया, कृष्णेन च, साम्बप्रद्युम्नादिभिः सह, भोजकटं नगरे गमनं कृतम्।” एवं श्रीकृष्णस्य गृहस्थलीला, तस्य पत्नीनां भक्तिः, पुत्रपौत्रसमृद्धिः, च तेषां विवाहोत्सवः, शुकदेवेन राज्ञे कथितः।