सत्यं वदामि, भगवत्पादपद्ममार्गः, यं मुनयः स्वानुभवेन रमन्ते, स तु मनुष्यपशुभिः दुरवगाह्यः, हे भगवन्, यतस्तव लीलाः लोकातीताः, केवलं त्वामनुसरन्तः महात्मानः तद्विजानन्ति। न हि त्वं किञ्चिदपि स्वकीयं मन्यसे, सर्वं त्वत्तः प्रवर्तते; अत एव बलिनः अपि त्वां नमन्ति। ये तु अशान्तकामलुब्धा जनाः, ते त्वां न जानन्ति, प्रियतम; तथापि, बलवन्तः अपि त्वयि प्रिया, त्वं च तेषां प्रियः। त्वमेव पुरुषार्थानां स्वरूपं फलञ्चासि; विवेकिनः त्वां प्रार्थयन्तः सर्वं त्यजन्ति। तव संगः तेषां योग्यः, न तु तेषां ये नरनारीसुखदुःखेषु मग्नाः। तव महिमानं, ये मुनयः क्रोधं त्यक्त्वा स्तुवन्ति, श्रुतमस्ति—त्वं एव आत्मा, सर्वेषां जीवदः। तव भ्रुकुट्या कालशक्तिं सूचयन्त्या ब्रह्मा रुद्रौ अपि स्वसंपदः ह्रासयन्ति, अन्येषां तु किमु वक्तव्यम्? हे गदाग्रज, तव वाक्यानि स्थूलानि इव दृश्यन्ते, किन्तु त्वं धनुःस्वनैः राजानः अपाकरोः, मामिव सिंहः पशुषु स्वांशं हरन्। तेषां भीत्या अहं सागरे शरणं गता। त्वां प्रार्थयन्तः, हे पद्मलोचन, अम्बरीष, नहुष, गया इत्यादयः राजर्षयः राज्यं त्यक्त्वा वनं गताः; ये तु इह स्थिताः, किमर्थं न त्वामनुसरन्ति? कः वा तव पादपद्मगन्धं, यं साधवः गायन्ति, मोक्षदं जनानाम्, श्रुत्वा अन्यं शरणं वाञ्छेत? ये तु मृत्युमन्तः पुरुषाः विषयदृष्ट्या मोहिताः, ते लक्ष्मीधाम, गुणनिधिं, न मन्यन्ते। अहं त्वां यथोचितं पूजितवान्, सर्वलोकनाथं; त्वमेव इहामुत्र कामधुक्। तव पादौ एव मम एकं शरणं भूयाताम् जन्मजन्मनि, यतः त्वं सत्यं पूजकानां समुपैषि, मिथ्यां विमुञ्चन्। अच्युत, येषां गृहेषु तव कथाः, याः शिवब्रह्मादिसभासु गीयन्ते, न श्रूयन्ते, तेषां पुरुषाणां जीवनं किमर्थम्? ते तव शिक्षया गृहेषु, गधाः, गावः, अश्वाः, मारीचाः, दासाश्च इव। या मूढा स्त्री तव पादाम्बुजगन्धं नास्वादयति, सा स्वप्रियं, यः चर्मलोम्नखैः आवृतः, मांसास्थिरुधिरकृमिपूयकफपित्तवायुसंयुक्तः, मांसपिण्डमात्रं, प्रियतमा मन्यते। हे पद्मलोचन, तव पादयोः भक्तिरेव मे स्यात्, त्वं आत्मारामः, सर्वं समं पश्यसि। यदा वृद्ध्यभावात् रजोगुणो वर्धते, त्वया कृपया दृष्टिपातः यदा क्रियते, तदा एव परमं दया दर्श्यते। मधुसूदन, तव वाक्यं मिथ्या न मन्ये; कन्याया प्रेम मातरि साधारणं, क्वचित् अन्यत्र अपि जायते। पतिता स्त्री अपि, पतौ अनिष्ठा, पुनः पुनः अन्यत्र प्रवर्तते; बुद्धिमान् तां न पालयेत्, पालयन् उभयं नष्टं गच्छति। श्रीभगवानुवाच—साध्वी, राजकन्ये, त्वं मया शब्दैः परिक्षिता, यद्वाञ्छसि श्रोतुम्, तत्सर्वं यथोक्तं सत्यमेव। यद्वाञ्छा ते स्यात्, यदि त्वं केवलं मयि भक्तासि, तव सर्वं सिध्यति। अनघे, पतिस्नेहः तव धर्मनिष्ठा च प्रमाणीकृते; मम वचनेन विक्षिप्ता अपि, तव मनः मयि न चलितम्। ये गृहस्थ्ये मम पूजनं कुर्वन्ति, तपोव्रतैः, कामासक्ताः, ते मम मायया मोह्यन्ते, मोक्षनाथमिव माम् इच्छन्ति। ये गर्विताः, मां सम्प्राप्य अपि, श्रीं पतिं वा वाञ्छन्ति, ते दुर्भाग्यवन्तः; ते स्वजनासक्त्या अपि नरके सुखं मन्यन्ते। गृहपत्नी, सौभाग्येन त्वं मम यथोचितं वृत्तं पुनः पुनः आचरिता, यत् दुर्लभं, जन्मविनाशकं, स्त्रीणाम् अपि, याः दुष्प्रसादाः, दुर्वाञ्छाः, छलेन युक्ताः। पतिव्रते, गृहेषु तव तुल्या पत्नी नास्ति; स्वयम्वरे आगतान् राज्ञः नापश्यः, किंतु यः द्विजः मम यशः श्रुत्वा, तं गोप्यं मम प्रति प्रेषितवती। यदा तव भ्राता युद्धे विकलः, द्यूते विवाहोत्सवे हतः, तदा त्वं दुःसहं शोकं मम वियोगभीत्या सहिता, किंचिदपि न उक्तवती; एतेन त्वं मां जिता। यदा त्वं दूतं मम प्राप्त्यर्थं प्रेषिता, यदा च त्वं चिन्तयिता—अयं पतितदेहः मया त्यज्यते—तदा अपि मयि स्थितवती; तस्मात् प्रतिकुर्वः स्मः। एवं भगवांश्चक्रपाणिः, रुक्मिण्या सह प्रीतिसंवादं कृत्वा, स्वकीयैर्वचोभिः ताम् आनन्दयन्, मानुषवेषेण लीलया रममाणः। एवं विश्वगुरुः हरिः, सर्वव्यापी, स्वपत्नीगृहेषु गृहस्थधर्मान् आचरन्, गृहस्थ इव स्थितः। ततः शुक उवाच—कृष्णस्य पत्न्यः प्रत्येकं दश पुत्रान् अजन्, सर्वे पितुस्सदृशबलसम्पन्नाः; नवमः अपि जातः। अच्युतं गृहे स्थितं दृष्ट्वा, राजकन्याः तं स्वात्मनः प्रियतममिव मेनिरे, यद्यपि ताः तस्य स्वरूपं न जानन्ति। सर्वाः स्त्रियः, प्रसन्नपद्ममुख्यः, दीर्घबाहुलोचनः, प्रेमपूर्णदृष्टिभिः, मधुरवाक्यैः च, भगवन्तं दृष्ट्वा, स्वयमेव मनः न नियंत्रयितुं शक्ताः, तस्य तेजसा आकर्षिताः। सस्मितदृष्टिभिः, चेष्टाभिः, भ्रूनयनचालनैः, प्रेमगर्भितैः वाक्यैः, षोडशसहस्राणि पत्न्यः कामबाणैः अपि तं न चालयन्ति। एवं लक्ष्मीपतिं पतिं प्राप्य, या स्त्रियः, यासां मार्गो ब्रह्मादिभिः अपि न विज्ञायते, ताः अनवरतप्रीत्या हृष्टाः तस्य स्मितदृष्टिस्पर्शालिङ्गनलालसाः सेवामकुर्वन्। शतशः दासीजनाः भगवन्तं सेवमानाः, स्वागतासनार्घ्यपाद्यताम्बूलशयनवात्यानुलेपनमाल्यार्पणकेशविन्यासशयनस्नानादिकर्माणि चक्रुः। कृष्णस्य पत्नीनां प्रमुख्याः अष्टौ रुक्मिण्यादयः; तासां दश पुत्राः कीर्त्यन्ते, आदौ प्रद्युम्नः। तत्र चारुदेष्णः, सुदेष्णः, बलवान् चारुदेहः, सुचारुः, चारुगुप्तः, भद्रचारुः, अन्यः च। चारुचन्द्रः, विचारुः, चारुः दशमः; एते प्रद्युम्नमुख्याः रुक्मिण्यां जाताः, पित्रा तुल्याः। भानुः, सुभानुः, स्वर्भानुः, प्रभानुः, भानुमान्, चन्द्रभानुः, बृहद्भानुः, रतिभानुः; श्रीभानुः, प्रतिभानुः—एते सत्यभामायाः दश पुत्राः। साम्बः, सुमित्रः, पुरुजित्, शतजित्, सहस्रजित्, विजयः, चित्रकेतुः, वसुमान्, द्रविडः, क्रतुः—एते जाम्बवत्याः पुत्राः, साम्बमुख्याः, पित्रा पूजिताः। वीरचन्द्रः, अश्वसेनः, चित्रगुः, वेगवान्, वृषः, आमः, शङ्कुः, वसुः, श्रीमान्, कुन्तिः—एते नाग्नजित्याः पुत्राः। श्रुतः, कविः, वृषः, वीरः, सुभाहुः, भद्रः, एकलः, शान्तिः, दर्शः, पूर्णमासः—एते कालिन्द्याः पुत्राः; सोमकः कनिष्ठः। प्रघोषः, गात्रवान्, सिंहः, बलः, प्रबलः, ऊर्ध्वगः, महाशक्तिः, सहः, ओजः, अपराजितः—एते माध्र्याः पुत्राः। व्रिकः, हर्षः, अनिलः, गृध्रः, वर्धनः, अन्नादः, महाशः, पावनः, वह्निः, क्षुधिः—एते मित्रविन्दायाः पुत्राः। एवं श्रीकृष्णस्य महाभाग्येन पत्न्यः, पुत्राः, गृहधर्मः च, भगवतः लीला रूपेण जगति विराजन्ते।