सूतः आह—एवं तेन पृष्टः स भूतः, दुःखसन्तप्तः, वाचं उच्चारितुं न शक्नुवन्, बारं बारं महाशब्दं कृत्वा केवलं चेतनाचिह्नैः स्वावस्थां दर्शयन् रुदितुम् आरब्धवान्। ततः गोकरणः, जलं हस्ते कृत्वा, तं भूतं समुत्थापयामास; तस्यैव कर्मणः प्रभावेण पापात्मा मुक्तः वाक्यं उच्चारितुम् आरब्धवान्। स भूतः उवाच—अहं तव भ्राता धुन्धुकारी नाम, स्वदोषेण मानवजन्म नष्टवान्। मम कर्मणां गणना नास्ति, अज्ञानमहात्मनः परिणताः; लोकान् हिंसितवान्, स्त्रीभिः दुःखेन हतः। अतः भूतत्वं प्राप्तवान्, दीनावस्थां धारयन्, वायुमात्रं जीवन्, दैवेन यथायोग्यं फलम् अवाप्नोमि। हे मित्र, करुणासिन्धो, भ्रातः, शीघ्रं मोचय माम्! इति श्रुत्वा गोकरणः तं प्रति इदं वचनम् अब्रवीत्—"तव निमित्तं गयायां विधिवत् पितृयज्ञं कृतवान्। कथं तव मोक्षः न प्राप्तः? एषा मे अत्यद्भुतम्। यदि गयाश्राद्धेन अपि मोक्षः न लभ्यते, तर्हि अन्यः उपायः नास्ति। किं ते कर्तव्यं? सत्यम् विस्तरेण वद।" भूतः उवाच—"शतगयाश्राद्धेन अपि मोक्षः न लभ्यते। अन्यं उपायं चिन्तय तव मोक्षाय।" इति श्रुत्वा गोकरणः विस्मितः अभवत्—"यदि शतश्राद्धेन अपि मोक्षः न लभ्यते, तव मोक्षः अत्यन्तदुर्लभः।" "अत्र स्थातव्यं, हे भूत, निर्भयः भव। अहं चिन्तयिष्यामि, किञ्चित् कार्यं करिष्यामि, यत् तव मोक्षं दास्यति।" इत्युक्त्वा गोकरणः तं स्वस्थानं गच्छति, धुन्धुकारी स्वस्थानं गतः; गोकरणः तं रात्रिं चिन्तयन्, निद्रां न प्राप्नोत्। प्रभाते, तं आगच्छन्तं दृष्ट्वा, जनाः हर्षेण समागच्छन्। गोकरणः सर्वं यथावृत्तं रात्रौ घटितं तेषां पुरः कथयामास। तत्र योगनिष्ठाः, पण्डिताः, ब्रह्मवादिनः, शास्त्रसञ्चयम् अन्वीक्ष्य, तस्य मोक्षाय उपायं न दृष्टवन्तः। ततः सर्वैः सूर्यस्य वचनं तस्य मोक्षे अत्युत्तमं प्रतिपादितम्। तस्मिन्नेव काले गोकरणः सूर्यस्य गतिं निरोधयामास। "हे लोकसाक्षिन्, नमः ते। मोक्षस्य कारणं वद।" इति दूरतः श्रुत्वा सूर्यः स्पष्टं वचनम् उवाच—"सप्ताहं श्रीमद्भागवतं पठ—एतद् मोक्षं ददाति।" इत्युक्त्वा सूर्यः, सर्वैः धर्मरूपं तद् प्रतिपादितम्। सर्वे ऊचुः—"एतत् यत्नेन कर्तव्यम्, सुलभं हि।" गोकरणः निश्चयम् कृत्वा, भागवतपाठम् आरब्धवान्। तद्वचनश्रवणाय ग्रामेभ्यः प्रदेशेभ्यः जनाः आगच्छन्—पङ्गवः, अन्धाः, वृद्धाः, मन्दाः, पापनाशाय समागताः। महासभा अभवत्, देवेषु अपि विस्मयजननी, यत्र गोकरणः आसनं कृत्वा, भागवतकथां आरब्धवान्। तस्मिन्नेव काले भूतः अपि आगच्छन्, स्थानं अन्वेषयन्, तत्र सप्तग्रामयुक्तं बृहत् वंशं दृष्टवान्। तस्य मूलभागे छिद्रं प्रविश्य, श्रवणाय तस्थौ; वायुरूपे स्थातुं न शक्नुवन्, वंशे प्रविष्टः। तत्र मुख्यवैष्णवब्राह्मणं श्रोतारं मन्यन्, धेनुपुत्रः प्रथमस्कन्धादि स्पष्टकथनम् आरब्धवान्। दिनान्ते, श्लोकपाठसमये, अद्भुतं घटितम्—वंशे एकं ग्रामं शब्देन विदारितम्, धर्मात्मभिः दृष्टम्। द्वितीयदिने सायं द्वितीयं ग्रामं विदारितम्; तृतीयदिने तृतीयं ग्रामं विदारितम्। एवं सप्तदिनानि सप्तग्रामानि विदारितानि; द्वादशस्कन्धं श्रुत्वा, भूतावस्था परित्यक्तः। दिव्यरूपं धारयन्, तुलसीमालया भूषितः, पीतवस्त्रधारी, श्यामवर्णः, मुकुटकुण्डलयुक्तः। स भ्राता गोकरणं प्रणम्य उवाच—"तव करुणया बन्धनात् मुक्तः, भूतत्वदोषात् विमुक्तः।" "भागवतकथा धन्या, या भूतदुःखहरिणी; सप्ताहश्रवणं धन्यं, यत् कृष्णधामफलप्रदं।" "सप्ताहश्रवणे पापानि कम्पन्ते; एषा कथा सर्वैः मोक्षं दास्यति।" "शुष्कं वा तिक्तं वा, लघु वा गुरु वा, वाचा मनसा वा कर्मणा वा कृतं, श्रवणेन पापं दह्यते, यथा अग्निः दारुं।" "भारते भूमौ, पण्डितेषु, देवसभायाम्, ये भागवतश्रवणं न कुर्वन्ति, तेषां जन्म निष्फलम्।" "दृढं, पुष्टं, स्थिरं शरीरं रक्षितुं किम्? यदि शुकवचनं न श्रूयते।" "अस्थिपञ्जरं, स्नेहबन्धं, मांसशोणितलिप्तं, चर्मच्छन्नं, दुर्गन्धं, मूत्रपुरीषधारिणं।" "जरया, शोकैः, कर्मफलैः पीडितं, रोगगृहं, दुःखमयम्, दुष्पूरं, दुष्सहं, भ्रष्टं, दोषयुक्तं, क्षणेन विनाशि।" "शरीरं कृमिमलभस्मान्तं, तेन कृतं कर्म स्थिरं कथं स्यात्?" "प्रातः कृतं खाद्यं सायं नष्टम्; तेन पोषितं शरीरं स्थिरं कथं स्यात्?" "सप्ताहश्रवणेन हरीः अत्र लभ्यते; दोषनाशाय एषः उपायः।" "जलफेनवत्, जीविषु कीटवत्, ये भागवतश्रवणहीनाः, ते केवलं जन्मान्तं प्राप्नुवन्ति।" "शुष्कवंशग्रामविदारणं अद्भुतम्; किं तु हृदयग्रामविदारणं श्रवणेन अत्यद्भुतम्।" एवं भागवतकथायाः सप्ताहश्रवणेन धुन्धुकारी दिव्यरूपं प्राप्तवान्, तस्य मोक्षः जातः, सर्वे जनाः भागवतकथायाः महिमानं सस्नेहं प्रशंसन्।