शतान्यपि दासीनां भगवतः सेवायै समुपस्थितानि, ताः प्रभुं प्रत्युद्गमनासनार्चनपादप्रक्षालनताम्बूलविश्रामवातायनमाल्यार्पणकेशविन्यासशयनस्नानदानादिभिः भक्त्या सेवां कुर्वन्त्यः सन्ति स्म। एवं दशमो भागः, ‘पारिजाताहरणं नरकवधश्च’ इति, श्रीमद्भागवतमहापुराणस्य परमं पावनं ग्रन्थं, एकोनषष्टितमेऽध्याये समाप्तमभवत्। एकदा श्रीबादरायण उवाच— भगिनी भीष्मी स्वपतिं जगद्गुरुं स्वशय्यायां सुखोपविष्टं स्वसखीभिः सह चामरैः सेवमानासीत्। स एव भगवान्, यः लीलया जगत्सृष्टिस्थितिसंहारकारणः, यदुकुलेषु गवां स्वजनरक्षणार्थमवतीर्णः। तस्य अन्तःपुरे मुक्ताफलमालाविलसिता छत्ररत्नदीपाभिरलङ्कृतं कक्षं बभौ। तत्र मल्लिकापुष्पमाल्यैः पुष्पैः भ्रमररवैश्च, शुद्धचन्द्रप्रभया च वातायनद्वारैः प्रविष्टया शोभायमानम्। पारिजातवनगन्धवहैः समीरणैः, उद्यानसमृद्ध्या, अगुरुधूपवातायननिर्गमैः च सुगन्धितं तद्धर्मगृहं बभूव। तत्र शय्यायां क्षीरफेनशुभ्रायां, स्वपतिं जगन्नाथं सुखोपविष्टं सती भीष्मी भक्त्या सेवते स्म। सखीहस्तात् मणिमयदण्डयुक्तं चामरं गृहीत्वा, देवी भगवन्तं सम्यक् वातायति स्म। तस्याः पदनूपुरमणिरवः स्निग्धः, हस्तयोः मुद्रिकाङ्गदचामरशोभा, वस्त्रान्तर्गुप्तस्तनकुङ्कुमरागः कण्ठे, नितम्बे च महती चूडामणिवलयमाला, सा अच्युतस्य पार्श्वे स्फुरन्ती बभूव। तां रूपलावण्यसम्पन्नां, श्रीमद्भाग्यसम्पूर्णां, अनन्यशरणां, स्वसदृशरूपधरां दृष्ट्वा, भगवान् हरिः सस्मितः, कुण्डलालङ्कृतकुन्तलः, स्फुरन्मणिहारः, अमृतमधुरस्मितवदनः, तामिदं वाक्यमुवाच— भगवानुवाच— हे राजकन्ये! त्वां भूमिपालाः, ये लोकपालाः, महाबलसम्पन्ना धन्यरूपा, सौम्यदातारः, त्वां वाञ्छितवन्तः। तान् सर्वान् प्रत्याख्याय, शिशुपालादीन् दर्पयुक्तान् नृपतीन् अवज्ञाय, त्वं भ्रातृपितृभ्यां दत्ता—किं त्वं स्वसमं न वव्रे? सुन्दरभ्रुवि! राज्ञां भीत्या त्वं समुद्रं शरणं प्रपन्ना, बलिनः शत्रून् कृत्वा, राजासनं परित्यज्य। स्त्रियः येषां पतिपन्था न सुस्पष्टः, ये लोकमार्गं त्यक्तवन्तः, ताः साधारणं दुःखं प्राप्नुवन्ति। वयं सदा दरिद्राः, दरिद्रेषु च प्रिया; तस्मात्, धनिन्यः स्त्रियः मां न विन्दन्ति। विवाहः मैत्री च तुल्यधनजातिबलरूपश्रीमानां युक्ता; न कदापि उच्छिष्टनिचेषु। हे विदर्भकन्ये! एतदविज्ञाय, त्वं मां गुणहीनं, व्यर्थस्तुतं परिव्राजकैः, वव्रे। तस्मात्, त्वं स्वसमं क्षत्रवीर्यं वरेथाः, येन लोकेऽस्मिन्परे च सदा सौख्यमवाप्स्यसि। शिशुपालः, शाल्वः, जरासन्धः, दन्तवक्त्रः, अन्ये च नृपाः, त्वदीयः भ्राता ऋुक्मी च, मम शत्रवः सन्ति। भद्रे! त्वं मया हृतासि, तेषां दर्पहरणाय, मदमत्तनृपाणां गर्वनाशाय, साधूनां हिताय। अहं तु न कामये पत्नीपुत्रकामान्; आत्मारामः सदा, गृहस्थाश्रमोऽपि मे दीपार्चनवत्। इति श्रीशुक उवाच— एवं भगवता उक्त्वा, स प्रियतमा स्वात्माभिन्नां दृष्ट्वा, तस्याः मानं न्यवर्तयत्। यदा त्रैलोक्यनाथेन एवं कर्कशवचनं, यत्पूर्वं न कदापि श्रुतमप्रियात्, तया भगवत्या श्रुतम्, सा भयात्कम्पितहृदया, दुःखात्ययेऽवस्थितवती, अश्रूणि मुञ्चन्ती, विषण्णा बभूव। सा सुवर्णपादाङ्गुल्याः रक्तरागेन भूलेखान् कृत्वा, अञ्जनार्द्रनयनजलैः स्तनयोरकुङ्कुमार्द्रं, शोकविह्वला, शिरोऽवनीपतिता, कण्ठगद्गदया वाचा तस्थौ। अतीव दुःखशोकभीतिसन्तप्तचित्ता, शिथिलकरकङ्कणं, पतितं चामरं, मूर्च्छिता भूमौ निपपात, वायुपीडितकदलीव, केशविक्षिप्ता। तां दृष्ट्वा, भगवानेव प्रियावशः, अनभिज्ञः तस्याः गाढानुरागस्य, करुणया सम्प्रेरितः। शयनात्सहसा अवतीर्य, चतुर्भुजो भगवान् तामुत्थाप्य, केशान् संविधाय, पाणिना मुखं मृदु स्पृष्ट्वा, नेत्रयोः अश्रूणि अपोह्य, शोकसिक्तौ स्तनौ च मृदुना आलिङ्ग्य, तां एकपत्नीव्रतां परिष्वज्य। भगवान् तां दुःखार्तां, स्वस्मिन्नेवाभिभूतचित्तां, सान्त्वयामास; मानपरिहासवशात् मोहिता सा, अयोग्या दुःखस्य, भगवता साधुनां शरण्येन सान्त्विता। भगवानुवाच— मा क्रुधाः, हे विदर्भराजकन्ये! जानामि त्वं मय्यनन्या; तव प्रियवाक्यश्रवणायाहं लीलया एवं व्याहरामि, सुन्दरी। मम तव च कामातुरस्य वदनं द्रष्टुमिच्छामि, कम्पमाने कपोलफले, रक्तपार्श्वे कटाक्षे, भृकुटीसंकटे च शोभायाम्। गृहेषु, सखी, प्रियया सह हास्यपरिहासकथासमयो हि परमं सौख्यम्। श्रीशुक उवाच— एवं भगवान्निर्व्याजेन सान्त्वितां, सा भगवती, तद्वचनं परिहासमात्रमिति विज्ञाय, त्यक्तभीता बभूव। सा भगवन्तं सौम्यदृष्ट्या, मृदुस्मितेन, लज्जायुक्तया, प्रेम्णा च वाक्यमुवाच— श्रीरुक्मिण्युवाच— सत्यं भगवन्, यदुक्तं भवता; अहं तु अल्पगुणा, अज्ञा, त्वं तु सर्वसम्पदां पतिः, स्वमहिमास्वादकः—कथं त्वया तुल्या स्याम्? सत्यं महाबाहो! सर्वगुणेषु स्थितोऽपि, तैः न स्पृश्यसे, यथा वारिणा सागरः; सदा इन्द्रियनिष्क्रियः, भक्तजनाराधनाय रूपाणि धत्ते, राजहृदयतिमिरापहः। तव पादपद्ममार्गः मुनिभिः सेवितः, स तु दुर्ज्ञेयः मनुष्यपशुभिः, भगवन्; तव कर्माणि लोकातीतानि, त्वां ये अनुयान्ति, ते एव जानन्ति। त्वं वस्तुतः निरुपाधिकः, त्वत्तः अन्यन्नास्ति; ये च बलिनः, तेऽपि त्वां पूजयन्ति; ये च असन्तुष्टकामधनमदान्धा, ते त्वां न जानन्ति; तथापि, बलिनः अपि तव प्रियाः, त्वं च तेषां प्रियः। त्वमेव पुरुषार्थस्वरूपः फलस्वरूपश्च; ये त्वां वाञ्छन्ति, ते सर्वं त्यजन्ति; तव संगतिरेव तेषां युक्ता, न तु स्त्रीपुंसयोः सुखदुःखपरायणानाम्। इति श्रीमद्भागवते महापुराणे, दशमस्कन्धे, षष्टितमोऽध्यायः।