स्वपत्नीया प्रेरितः श्रीकृष्णः पारिजाततरुं समूलमुत्पाट्य गरुडारूढः, देवान् सह शक्रेण विजित्य, तं स्वपुरीं प्रापयामास। ततः स भगवान् सत्या-भामायै तं पारिजातं स्थापयामास, येन तस्याः गृह-वाटिका शोभां समुल्लसन्तीं चकार। दिव्यसौरभ्यलुब्धाः मधुमक्षिकाः स्वर्गादेव तं वृक्षं अनुगम्य तस्य गन्धं पिबन्त्यः समागच्छन्। सत्या-भामा तदा मुकुटाग्रैः चरणौ अच्युतस्य स्पृष्ट्वा प्रणम्य, स्वकामस्य सिद्धिं प्रार्थयामास। एवं महात्मनः सफलत्वं मन्यते—किं तु, देवेषु गर्वान्धकारः कथं गम्भीरः इति हन्त! ततः स भगवान्, एकक्षणेन, अच्युतः, यथायोग्यरूपधारणेन, स्वसर्वेषु महिषीगृहेषु तासां विवाहं चकार। तासां गृहेषु वसन्, सर्वसामान्यतया, सर्वविभेदातीतः, स्वैः कामैः सह रममाणः, स्वपत्नीभिः सह स्वयमिव गृहीव वर्तते स्म। एवं लक्ष्मीपतिं पतिं प्राप्य—यस्य मार्गं ब्रह्मादयः अपि न जानन्ति—ताः स्त्रियः प्रमोदेन, अनुवृद्धप्रेम्णा, सस्मितैः कटाक्षैः सङ्गमैः सलीलवाक्यैः लज्जया च तं सेवाम् अकार्षुः। तस्यापि शतशः दास्यः, तं भगवन्तं विविधैः सेवाविधिभिः, यथा—प्रत्युद्गमनम्, आसनार्पणम्, अर्चनम्, पादप्रक्षालनम्, ताम्बूलदानम्, विश्रामः, व्यजननम्, सौरभमाल्यार्पणम्, केशविन्यासः, शयनप्रस्तर-रचना, स्नानम्, उपहारदानं च—सेवाम् अकार्षुः। एवं दशमस्कन्धस्य 'पारिजाताहरणं नरकवधश्च' इति एकोनषष्टितमः अध्यायः समाप्तः। ततः श्रीबादरायण उवाच—कदाचित् भैष्मी, जगद्गुरुम्, स्वपतिं, स्वशय्यायाम् सुखासीनम्, स्वसखीभिः सह चामरं वहन्ती, सेवायाम् अभूत्। स भगवान्, यः लीलया सृष्टिस्थितिसंहारान् करोति, यदुकुले जातः, स्वबन्धूनां गोरक्षणार्थं, तत्र आसीत्। तस्य अन्तःपुरे, मुक्ताहारलताभिः शोभिते, छत्ररत्नदीपैः सुसज्जिते, मल्लिकामाल्यैः पुष्पैः, भ्रमरनिनादैः, शुद्धचन्द्रप्रभया जालकद्वारैः प्रविष्टया, पारिजातवनस्य सुरभिगन्धवायुभिः, उद्यानसमृद्ध्या, अगुरुधूपगन्धैः च जालकच्छिद्रेषु निष्क्रमद्भिः, अतीव शुक्लशय्यायाम्, क्षीरफेनसदृश्यायाम्, भगवान् सुखासीनः पत्न्या सेव्यमानः। तत्र देवी, स्वसखीहस्तात् मणिहस्तिकं चामरं गृहित्वा, भगवन्तं सेवयन्ती व्यजनं वहति स्म। मणिनूपुरध्वनिभिः पदैः, अङ्गुलीयककङ्कणचामरधरैः हस्तैः, वस्त्रान्तर्निहितस्तनकुङ्कुमरागेण हारेण, अमूल्यकाञ्चनकटकया कटिसंयुक्तया, स्फुरन्त्या अच्युतस्य पार्श्वे शोभमानया। तां सौन्दर्यश्रियं मूर्तिमतीं, आत्मनः अनन्यशरणां, लीलया स्वसदृशरूपधारिणीं दृष्ट्वा, हरिः सस्मितः, कुण्डलाभ्यां मन्दस्मितमुखेन, हारशोभया, तां प्रियाम् इदं वचोऽब्रवीत्। भगवान् उवाच—राजकन्ये, त्वां लोकेश्वराः राजा महाबलसम्पद्रूपदानशौर्ययुक्ताः इच्छन्ति स्म। तान् वरान्, शिशुपालादीन् गर्विनोऽपि, त्वया तिरस्कृत्य, भ्रात्रा पित्रा च दत्ता, किं त्वं स्वसमं न वव्रे? सुकेशिनि, राज्ञां भीत्या त्वं समुद्रं शरणं गता, बलिनः शत्रून् कृत्वा, राजासनं परित्यज्य। स्त्रियः ये पुरुषान् अनवगम्यपथान् अनुसरन्ति, संसारमार्गं विहाय, ताः दुःखमाप्नुवन्ति। वयं सदा दरिद्राः, दरिद्रेषु प्रियाः; अतः धनिन्यो मम विवाहं न कुर्वन्ति। सम्पत्तिजन्मबलरूपश्रीसम्ये विवाहमित्रत्वम् उचितम्, न तु श्रेष्ठाधमयोः। विदर्भकन्ये, एतद् न अवगम्य, त्वं मम, गुणहीनस्य, वृथा वन्द्यस्य, वरणं कृतवती। तस्मात् त्वं स्वसमं क्षत्रियवीरं वृह, येन लोकेऽस्मिन्परत्र च श्रेयः प्राप्स्यसि। शिशुपालः, शाल्वः, जरासन्धः, दन्तवक्त्रः, अन्ये च राजानः, त्वदनुजः रुक्मी अपि, मयि शत्रुत्वेन स्थिताः। सुभगे, त्वं मया आनिता, तेषां मदबलान्धानां राज्ञां गर्वभङ्गाय, साधूनां हिताय च। सत्यं, न मया पत्नीपुत्रकामनास्ति, आत्मन्येव पूर्णः, मम गार्हस्थ्यम् अर्चाहीनमेव। इति श्रीशुक उवाच—एवं भगवता उक्त्वा, स्वप्रियायाः अभिन्नभावं ज्ञात्वा, तस्याः मानं नाशयन् तुष्णीं बभूव। त्रैलोक्यनाथस्य एतादृशं कठोरं वचनं शृण्वत्याः, या पूर्वं न कदापि प्रियात् श्रुतमासीत्, सा रुक्मिणी देवी, भयात् कम्पमानहृदया, अनन्तदुःखेन शोकमगात्, रुदन्ती च। तदा सा, रक्तनखपदाङ्केन भूमौ रेखां कृत्वा, अञ्जनारुणनेत्रा, शोकस्निग्धस्तनकुङ्कुमलेपिता, अधोमुखी, गभीरशोकगद्गदया वाचा स्थितवती। दुःखभयशोकैः मनः नष्टम्, शिथिलभुजदण्डात् कङ्कणं पतितम्, चामरं भूमौ पतितम्, आकस्मिकवातेन चूतद्रुमवद् मूर्च्छिता, विख्यातकेशा निपपात। एवं दृष्ट्वा, कृष्णः, प्रियाभक्त्याऽनुबद्धः, तस्याः गाढप्रेमं न जानन्, दयालुः अभवत्। स च, शय्यायाः शीघ्रं अवतीर्य, चतुर्भुजः तां उत्तोल्य, केशान् संयम्य, स्वपद्महस्तेन मुखं प्रक्षालयामास। नेत्रयोः अश्रूणि, शोकसिक्तौ स्तनौ च प्रक्षालयन्, भुजेन आलिङ्ग्य, तां केवलं स्वपतिं शरणं गतां, समाश्वासयत्। सान्त्वनकुशलः भगवान्, तां शोकार्तां कृपया सान्त्वयामास; मानहास्यवशाद् मोहितचित्तां, या दुःखस्य अर्हा नासीत्, तां साधूनां शरणं प्रभुः सान्त्वनां चकार। भगवान् उवाच—मा रुष्टाऽसि विदर्भराजकन्ये, तव मय्यनन्यभावं जानामि। तव वाक्यं श्रोतुम् इच्छन्, हास्येनैव मया कृतम्, सुभगे। तव वक्त्रं द्रष्टुम् इच्छामि, यत्र स्फुरिताधरं लज्जारक्तलोचनं, भ्रुकुटीविलासं च सुस्निग्धम्। गृहस्थानां, सुशीले, रमणीयं, प्रियया सह हास्यलापः एव परमं श्रेयः। श्रीशुक उवाच—एवं भगवता सान्त्विता रुक्मिणी, तस्य वाक्यं परिहासमात्रं विज्ञाय, स्वपतेः परित्यागभीतिं त्यक्त्वा, पुनः स्वस्थचित्ता बभूव।