अजातजन्तुः स्वस्य सृष्ट्यर्थं यदा भीषणरूपं धारयति तदा संसारस्य संहाराय तं रूपं धृत्वा कार्यं साधयति। लोकस्थैर्याय तु सत्त्वमयं स्वरूपं धारयति, स एव जगन्नाथः कालः, द्रव्यं, परमपुरुषः—एतानि सर्वाणि तस्यैव स्वरूपानि। पृथिव्यादीनि पञ्चमहाभूतानि, इन्द्रियाणि, देवाः, मनः, महत्तत्त्वं, यद् यत् चलं स्थिरं च, तद् अद्वयस्य भगवतः सर्वं तस्मिन्नेव स्थितं, तत्र मोहो नास्ति। तस्य पुत्रः भयभीतः दुःखपरिहारार्थं भगवतः पदकमलम् आश्रितवान्। अतः भूमिः भगवतः शरणागतस्य पुत्रस्य रक्षणं याचति—"तव पापहरं पदकमलं शिरसि स्थापय," इति। भूम्या भक्तिपूर्णैः विनययुक्तैः वाक्यैः भगवतः प्रार्थना कृतवती। तदा भगवान् ताम् आश्वास्य पृथिव्यपुत्रस्य श्रीमद् गृहं प्रविष्टः। तत्र हरिः षोडशसहस्राधिकाः राजकन्याः दृष्टवान्, याः पृथिव्यपुत्रेन राजभ्यः उद्धृताः। स पुरुषश्रेष्ठः प्रविशन् ताः स्त्रियः विस्मिताः हृदयेन तम् इच्छितवन्त्यः, भाग्येन स्वपतिम् प्राप्तमिव मनसि चिन्तयन्त्यः। "एष मे पतिः भवतु, सृष्टिकर्ता अनुमोदतु," इति प्रत्येकया स्वस्नेहेन हृदयम् कृष्णाय समर्पितम्। भगवान् ताः कन्याः विमलवस्त्रधारिणीः, सेवकैः, महद्रत्नैः, रथैः, अश्वैः, विपुलधनसमेतम् द्वारकां प्रेषितवान्। तत्र केशवः षष्टिचत्वारिंशत् शीघ्रगामीः चतुस्तुष्कश्वेतगजाः ऐरावतवंशसम्भूतान् अपि प्रेषितवान्। भगवान् स्वर्गेश्वरस्य गृहम् गत्वा अदितये कुण्डलम् दत्वा, इन्द्रेण सह प्रियया इन्द्राण्या सहितः सम्मानितः। ततः भगवतः पत्नीच्या आग्रहात्, पारिजातवृक्षः गरुडारूढः कृत्वा, देवान् इन्द्रसहितान् विजित्य, तं वृक्षं नगरे आनयत्। सत्यभामायाः गृहारामस्य शोभां वर्धयन् तं वृक्षं स्थापितवान्; तस्य गन्धलुब्धाः मधुकटाः स्वर्गात् अनुगताः। सत्यभामा मुकुटाग्रैः अच्युतपादयोः स्पर्शं कृत्वा, इच्छापूर्तिं याचितवती; एवं महात्मा सिद्धः इति, देवेषु अहंकारस्य तमः गहनम्। ततः भगवद्व्यपाश्रयः एकक्षणे एव, स्वेच्छया अनेकस्वरूपाणि धृत्वा, तासां स्त्रीणां पृथग्गृहेषु विवाहं कृतवान्। तासां गृहेषु, सर्वसाधारणं सर्वविशेषं च अतीत्य, स्वपत्नीभिः सह रममाणः, स्वेच्छानुगतः, गृहस्थवत् निवसन्। एवं लक्ष्मीपतिं पतिं प्राप्ताः, यस्य मार्गं ब्रह्मादयोऽपि न जानन्ति, ताः स्त्रियः हर्षेण, प्रेम्णा च वर्धमानया, हासैः, कटाक्षैः, संगमेन, क्रीडावाक्यैः, लज्जया च भगवन्तं सेवितवन्त्यः। शतशः दासीः अपि भगवतः सेवां कृतवन्त्यः—गमनम्, आसनप्रदानम्, पूजनम्, पादप्रक्षालनम्, ताम्बूलम्, विश्रामः, व्यजनम्, सुगन्धमाल्यः, केशविन्यासः, शय्याप्रस्तरः, स्नानम्, उपहारः। एवं नवमस्कन्धस्य एकोनषष्टितमः अध्यायः, 'पारिजातहरणं नरकवधः' इति नाम्ना, श्रीमद्भागवतमहापुराणे, परमहंसशास्त्रे, समाप्तः। श्रीबादरायण उवाच—एकदा, भैष्मी स्वसखिभिः सह, स्वपत्न्यः स्वपतेः, जगद्गुरोः, सुखासनस्थस्य, शय्यायां पंखेन सेवां कृतवती। स भगवान्, लीलया सृष्टि-स्थित्यन्तं कुर्वन्, यदुवंशे गोपालनाय अवतरितः। तस्य अन्तःपुरम् मुक्ताहारलम्बनैः, छत्रैः, रत्नदीपैः, मालतीमाल्यैः, पुष्पैः, मधुकटानां गुंजनैः, शुद्धचन्द्रप्रकाशेन जालकद्वारैः, पारिजातवनस्य सुगन्धवाहिन्या वायुना, उद्यानसमृद्ध्या, अगुरुधूपेन जालकद्वारैः, उत्तमशय्यायां क्षीरफेनश्वेतायां, भगवतः सुखासीनस्य सेवां कृतवती। सखीहस्तात् रत्नमणिप्रभायुक्तं चामरम् गृहीत्वा, देवी भगवतः पंखेन पूजनं कृतवती। चरणनूपुरध्वनिना, हस्तेषु अंगुलीयकैः, कंकणैः, पंखेन, हारः गुह्यस्तनसंस्पर्शात् केसररागेन रक्तः, कटिप्रदेशे अमूल्यकाञ्चनया, अच्युतस्य पार्श्वे शोभायमानाः। तां सौन्दर्यलक्ष्म्याः मूर्तिं, अन्याश्रयहीनां, भगवद्रूपानुकूलां, हरिः प्रसन्नः, कुण्डलैः, केशपाशैः, रत्नमालया, अमृतहासेन, तां दृष्ट्वा, स्मितं कृत्वा, वचनं अब्रवीत्— भगवान् उवाच—"राज्ञः, लोकपालाः, बल-धन-सौन्दर्य-दान-वीर्यसम्पन्नाः, त्वां इच्छितवन्तः। तान् प्रत्याख्याय, शिशुपालादीन् गर्वितान् राज्ञः तिरस्कृत्य, भ्राता पिता च त्वां दत्तवन्तौ—किं त्वं तुल्यं न वृतवती?" "सुन्दरी, राज्ञः भीतया, समुद्रशरणं गत्वा, शक्तिमन्तः शत्रुत्वं कृत्वा, राजासनं परित्यज्य, त्वं शरणं प्राप्तवती।" "स्त्रियः येषां मार्गः अस्पष्टः, ये लोकमार्गं त्यक्तवन्तः, ताः दुःखं प्राप्नुवन्ति।" "सर्वदा वयं दरिद्राः, दरिद्रजनप्रियाः; अतः, धनवतीः स्त्रियः माम् न वर्तयन्ति।" "विवाहः, मैत्री च, तुल्यधन-वर्ण-बल-सौन्दर्य-स्थितिषु युक्तेषु एव उचितः; न तु उच्चनिचयोः।" "विदर्भराजकन्ये, एतद् न जानन्ती, गुणहीनं माम् वृतवती, यः भिक्षुभिः व्यर्थं स्तूयते।" "अतः, क्षत्रियवीरं तुल्यं वृत्य, यस्य द्वारा लोके परत्र च श्रेयः लभ्यते।" "शिशुपालः, शाल्वः, जरासन्धः, दन्तवक्त्रः, अन्ये च राज्ञः, साकं भ्राता रुक्मी, मम शत्रवः।" "साधूनां हिताय, राज्ञः मदमत्तानां गर्वं नाशयितुं, त्वां आनीतः।" "सत्यं, मम स्त्री-पुत्र-सुखेषु अनासक्तिः; आत्मन्येव पूर्णः, गृहस्थाश्रमः तु दीपहीनयज्ञवत्।" शुकः उवाच—एवं वदित्वा, भगवान्, ताम् आत्मनः अनन्यप्रियाम् दृष्ट्वा, तस्याः गर्वं शमयित्वा, विरमितवान्। त्रैलोक्यनाथस्य कदाचित् अप्राप्तं, कठोरं वचनं श्रुत्वा, तस्य पत्न्यः, भयभीता, हृदयेन कम्पमाना, गाढं दुःखं प्राप्तवती, अश्रूणि मुंचन्ती।