नरकः दुःखितः सन् नगरं प्रविश्य, गारुडेन तस्य सैन्यं भग्नं पीडितं च दृष्ट्वा, मार्गे युद्धं कुर्वन् अगच्छत्। तदाऽपि भूमिजः शस्त्रेण तं प्रहारं चकार, किन्तु वज्रः प्रत्यस्तः अभवत्; तेन विद्धः स न कम्पितः, यथा माला प्रहारेण गजः न कम्पते। भूमिजः तु व्यर्थप्रयत्नेन शूलं गृहित्वा अच्युतं हन्तुं उद्युक्तः अभवत्; किन्तु तस्य विमोचनात् पूर्वं हरिः तं शितधारायां चक्रेण, गजमूर्धनि स्थितं, शिरः छित्त्वा अपातयत्। तस्य शिरः, कुण्डलाभरणं सुचित्रमुकुटं च धारयन्, भूमौ पतित्वा दीप्तिमान् बभूव; तदा ऋषयः देवेश्वराः च "हा! साधु!" इति उच्चैः शंसन्तः मुकुन्दं स्तुत्वा पुष्पवृष्टिं च कृतवन्तः। ततः पृथिवी श्रीकृष्णं समीपं आगत्य, सुवर्णरत्नमयकुण्डलयोः वैजयन्तीमालां महाग्रत्ने च सह, राजच्छत्रं च समर्प्य, प्रचेतसः पुत्राय तानि दत्त्वा। ततः सा देवी, देवश्रेष्ठैः पूजिता, संयुक्तहस्तया प्रेमपूर्णचित्तया च, जगन्नाथं स्तुत्वा प्रणम्य। सा भूमिः उवाच — "नमः ते देवदेवाय, शङ्खचक्रगदाधराय; भक्तानां इच्छानुसारं रूपं धारयन्, परमात्मन्, नमः ते।" "नमः पद्मनाभाय, पद्ममालाभूषिताय, पद्माक्षाय, पद्मपादाय च नमः।" "नमः भगवन् वासुदेव विष्णोः, परमपुरुष बीजस्वरूप पूर्णज्ञानाय नमः।" "नमः अजाय, जगदुत्पत्तिकर्त्रे, अनन्तशक्तये; सर्वात्मन्, परमव्याप्ताय, नमः।" "सृष्ट्यर्थं, हे अज, क्रूररूपं धारयसि संहाराय; लोकस्थैर्याय त्वं सत्त्वस्वरूपः, कालः, पदार्थः, परमपुरुषः च — सर्वं त्वमेव।" "भूमिः, आपः, अग्निः, वायुः, आकाशः, इन्द्रियाणि, देवाः, मनः, महत्त्वं — चलाचलम् सर्वं, त्वयि, अद्वये, मोहो नास्ति।" "एष ते पुत्रः, भयभीतः, तव पद्मपादौ शरणं गतो दुःखमुक्त्यर्थम्; अतः तं रक्ष — तव पापहरं पद्महस्तं तस्य शिरसि स्थापय।" शुकः उवाच — एवं भूम्या भक्तिपूर्वकं नम्रवाक्यैः संबोधितः भगवान् तां सान्त्वयित्वा भूमिजस्य महाद्युतिमत् गृहं प्रविष्टवान्। तत्र हरिः षोडशसहस्रं राजकन्याः अपश्यत्, भूमिजेन हृताः, ये राज्ञः निर्जित्य उद्धृताः। तं पुरुषश्रेष्ठं प्रविशन्तं दृष्ट्वा, ताः स्त्रियः विमूढभावाः, हृदये तं भाग्येन पतिं इच्छन्त्यः, तं स्वपतिम् अभिलषितवन्तः। "एष मे पतिः भवतु, सृष्टिकर्ता अनुमोदयतु" — इति, प्रत्येकं ताः स्वभावेन कृष्णाय मनः दत्त्वा। ताः स्वच्छवस्त्रधारिण्यः, सेवकैः, महाधनैः, रथैः, अश्वैः, विपुलधनसमेताः द्वारकां प्रेषिताः। केशवः अपि चतुस्तुष्कश्वेतैरैरावतवंशीयैः चतुर्षष्टिभिः शीघ्रगजैः प्रेषितवान्। स देवेश्वरगृहं गत्वा, कुण्डले आदित्यै दत्त्वा, देवपतिना प्रियया इन्द्राण्या सह सम्मानितः। तत्र स्वपत्नी प्रेरितः, पारिजातवृक्षं उपलम्भ्य, गरुडाय स्थापयित्वा, इन्द्रादिभिः देवैः विजित्य, तं नगरं आनयत्। स तं सत्यभामाय स्थापयित्वा, तस्य गृहवनं शोभायमानं कृतवान्; तस्य सुरभिसुगन्धं लोभान्विताः मधुकरा स्वर्गात् अनुवर्तितवन्तः। सा सत्यभामा, अच्युतपदयोः मुकुटाग्रैः स्पृशित्वा, इच्छापूर्ति याचितवती; एवं महात्मा सिद्धः — हन्त, देवेषु अहङ्कारस्य तमः कियत् गाढम्! ततः एकेन क्षणेन, भगवान्, अनिर्विकारेण अनेकस्वरूपं धारयन्, ताः स्त्रियः तेषां तेषां निवासेषु विवाहं कृतवान्। तेषु गृहेषु स्थित्वा, सर्वासाम् उपमायाः भेदस्य च अतीतः, स्वपत्नीभिः सह रममाणः, स्वइच्छायां लीनः, यथा साधारणः गृहस्थः स्वभार्याभिः जीवति। एवं लक्ष्मीपतिं पतिं प्राप्ताः — यस्य मार्गं ब्रह्मादयः अपि न जानन्ति — ताः स्त्रियः हर्षपूर्णाः, सदा वर्धमानप्रेमणा, हासैः, कटाक्षैः, सन्निधानेन, क्रीडावाक्यैः, लज्जया च तं सेवितवन्तः। शतशः दासीः अपि भगवतः सेवां कृतवन्तः — आगमनं, आसनार्पणं, पूजनं, पादप्रक्षालनं, ताम्बूलं, विश्रामः, व्यजनं, सुगन्धमाल्यं, केशरचना, शय्याप्रस्तरणं, स्नानं, दानं च। एवं एकोनषष्टितमं अध्यायः समाप्तः — 'पारिजातहरणं नरकवधः' नाम — श्रीमद्भागवतमहापुराणे दशमस्कन्धे, परमहंसशास्त्रे। श्रीबादरायणः उवाच — एकदा, भीष्म्याः पतिं, जगद्गुरुं, सुखासनस्थं, सखीभिः सह व्यजनं कृत्वा, सेवितवती। स भगवान्, क्रीडया सृष्टिस्थितिलयकारी, यदुवंशे गोपालनाय अवतरितः। तस्य अन्तरगृहं, मुक्ताहारलम्बेन छत्रेण, मणिप्रदीपैः शोभितम्। मल्लिकामालाभिः, पुष्पैः, भृङ्गनिनादैः, शुद्धचन्द्रप्रभया जालकद्वारैः प्रविष्टया, तत्र शोभितम्। पारिजातवनसुगन्धवायुभिः, उद्यानसमृद्ध्या, अगुरुधूपेन च जालकद्वारैः निर्गच्छता, तत्र सुवासितम्। उत्तमशय्यायां, क्षीरफेनवर्णायां, भगवान् सुखासीनः, भीष्म्याः सेवया पूजितः। सखीहस्तात् मणिदण्डं चामरं गृहित्वा, भगवतो पूजां कृत्वा देवी व्यजनं कृतवती। मणिनूपुरनिनादेन, हस्तयोः मुद्राभरणैः, चामरेण, गले कुङ्कुमरञ्जितमुक्ताहारेण, वस्त्रान्तर्गुप्तस्तनयोः, कटिसूत्रेण च भूषिता, अच्युतस्य पार्श्वे शोभिता। तां सौन्दर्यलक्ष्मीस्वरूपां, अन्याश्रयहीनां, क्रीडया तद्रूपधारिणीं दृष्ट्वा, हरिः सन्तुष्टः, मन्दस्मितेन, कुण्डलावलितकुन्तलैः, मणिहारेण, अमृतस्मितैः, तां प्रीत्या अभाषत्। भगवान् उवाच — "हे राजकुमारी, त्वां भूतलेश्वराः कामयन्ते स्म, महाबलधनरूपदाक्षिण्यशौर्ययुक्ताः। तान् वरान् त्यक्त्वा, शिशुपालादीन् गर्वयुक्तान् अवज्ञाय, भ्रातृपित्रोः दत्तां त्वां — किमर्थं त्वं स्वसमं न चुनोत्? हे सुब्रो, राज्ञां भीत्या, शक्तिमद्भ्यः शत्रुत्वं कृत्वा, राजासनं परित्यज्य, समुद्रं शरणं गत्वा।" एवं श्रीकृष्णस्य पारिजातहरणं, नरकवधं, भूम्याः स्तुतिं, राजकन्याः उद्धरणं, सत्यभामायाः पारिजातदानं, भगवतो गृहस्थलीलां, भीष्म्याः सेवां, तथा भगवतः संवादं च, श्रीमद्भागवते दशमस्कन्धे, एकोनषष्टितमः अध्यायः तथा षष्टितमः आरम्भः इति।