सुपर्णरथेन हृताः, गरुडस्य पक्षप्रहारैः गजाः भग्नाः। तस्य तीक्ष्णचरणनखैः, पक्षैः, चोदरदंष्ट्रया गजाः विनिपातिताः। तदा नारकः स्वबलं भग्नं, गरुडेन पीड्यमानं दृष्ट्वा, युद्धं कुर्वन् दुःखितः स्वनगरीं प्रविवेश। पृथ्वीसुतः स्वशस्त्रेण हरिं प्राहरत्, तस्य वज्रप्रहारः भगवतः स्थैर्यं न चालयामास, यथा गजे पुष्पमालया पतितया स न कम्पितः। पृथ्वीसुतः व्यर्थप्रयत्नेन शूलमादाय अच्युतवधाय उद्यतवान्, किन्तु तं प्रक्षिप्तुम् अयुक्तः सन्, हरिणा तीक्ष्णायुधेन सुदर्शनचक्रेण तस्य शिरः समासाद्य छिन्नमिव, गजे उपविष्टस्यैव छिन्नम्। तस्य शिरः शोभनकुण्डलमुकुटमण्डितं, भूमौ पतितं, दीप्तिमान् बभासे। तदा मुनयः सुरेश्वराश्च “हाहा! साधु!” इति सस्वरं वदन्तः मुकुन्दं स्तुत्वा पुष्पवृष्टिं च कृतवन्तः। अनन्तरं पृथ्वी भगवन्तं समीपं गत्वा, सुवर्णरत्नमणिप्रभाभिः शोभमानानि कुण्डले, वैजयन्तीमालां महारत्नं च, राजच्छत्रं च आदाय, सप्रेमं प्रचेतसः पुत्राय समर्पयत्। ततः सा देवी, देवराजैः पूजिता, भक्त्या प्रणम्य, संयुक्तचित्ता जगन्नाथं स्तोतुं प्रचक्रमे। सा भूः प्रणम्य उवाच—“देवेश, शङ्खचक्रगदाधर, भक्तानुरूपरूपधारिन्, परमात्मन्, तुभ्यं नमः। पद्मनाभाय, पद्ममालाभूषिताय, पद्मलोचनाय, पद्मपादाय ते नमः। भगवन्, वासुदेव, विष्णो, पुरुषोत्तम, बीजमूल, सर्वज्ञ, तुभ्यं नमः। अजोऽसि, विश्वसृग्वीर्यवान्, सर्वात्मन्, परमार्थरूप, तुभ्यं नमः। सृष्ट्यर्थं, हे अज, घोररूपं विधाय संहारं करोति, लोकस्थैर्याय त्वं सत्त्वमित्युपधार्यसे, कालः, प्रकृतिः, पुरुषोत्तमः—सर्वं त्वमेव। भूमिरापोऽग्निवाय्वाकाशेन्द्रियाणि, देवाः, मनः, महत्, चराचरं सर्वं, हे भगवन्, त्वयि अद्वितीये, माया नास्ति। एष ते तनयः भीतः, तव पादपद्मे शरणं गतः, दुःखविनाशाय; तस्मात्, तस्य शिरसि पापनाशिनीं पद्महस्तां स्थापय, रक्षस्व।” शुक उवाच—एवं पृथ्व्या भक्त्या विनयेन चोक्तः भगवान् ताम् आश्वास्य, पृथ्वीसुतस्य महाद्भुतगृहं प्रविवेश। तत्र हरिः षोडशसहस्राधिकराजकन्याः, येन पृथ्वीसुतेन अन्येभ्यः राज्ञः अपहृताः, दृष्टवान्। तं पुरुषश्रेष्ठं प्रविशन्तं दृष्ट्वा, ताः स्त्रियः मोहितचित्ताः, स्वहृदये तं पतिं कर्तुमिच्छन्त्यः, स्वकृत्या ईश्वरप्रेरिताः। “एष मे पतिरस्तु, विधाता च अनुमन्यताम्”—इत्येकैकया स्वचित्ते भगवति कृष्णे हृदयार्पणं कृतम्। ताः विमलाम्बरधारिण्यः, सेवकसहिताः, महाधनरत्नसमृद्ध्याः, रथाश्वादिभिः सहिताः, द्वारकां प्रेषिताः। केशवः अपि चतुःशृङ्गैरैरावतवंशोद्भवैः श्वेतगजैः चतुःषष्टिं शीघ्रगैः प्रेषयत्। ततः देवराजगृहमुपेत्य, तत्र अदितये कुण्डले दत्त्वा, स इन्द्रेण प्रियया च पूजितः। ततो भगिनी प्रेरितः, पारिजाततरुं समूलं गरुडारूढः कृत्वा, इन्द्रादिभिः सुरैः संग्राम्य, निजनगरं नीतवान्। स सतीं सत्यभामायै तं तरुं स्थापयामास, यः तस्याः गृहारामस्य शोभां वर्धयत्; तं दिव्यगन्धलुब्धाः मधुपाः स्वर्गादागताः अन्वयन्। सा सत्यभामा मुकुटाग्रैः अच्युतपादौ स्पृशन्ती, कामाभिलाषस्य पूर्तये प्रार्थितवती; एवं महात्मा सिद्धिमवाप, देवेषु गर्वान्धकारः कथं गम्भीर इति चिन्तनीयम्। ततः स भगवान्, एकक्षणे एव, स्वेच्छया अनेकस्वरूपधारी, तासां स्त्रीणां स्वस्वगृहेषु विवाहमकरोत्। स्वगृहेषु ताः पत्न्यः समाश्रित्य, अविशिष्टस्वरूपः, स्वानुरागे लीनः, गृहस्थवत् तासां सह रममाणः स्थितवान्। एवं लक्ष्म्याः पतिं प्राप्य, यं ब्रह्मादयोऽपि न जानन्ति, ताः स्त्रियः प्रमुदिताः, स्नेहेन वर्धमानया, स्मितैः कटाक्षैः सङ्गमैः विहारवाक्यैः लज्जया च, तं सेवामकरोत्। शतशः दास्यः अपि, तं भगवन्तं, उपगमनासनार्चनपादप्रक्षालनताम्बूलविश्रामवात्यानुलेपनमाल्यकुन्तलशयनस्नानदानादिभिः सेवां कृतवन्त्यः। इति दशमस्कन्धस्य श्रीमद्भागवते महापुराणे, परमं पवित्रं, ‘पारिजाताहरणनारकवधो नामैकोनषष्टितमोऽध्यायः’ समाप्तः। श्रीबादरायण उवाच—कदाचित्, श्रीरुक्मिणी भगवन्तं, जगद्गुरुम्, सुखोपविष्टमात्मशय्यायाम्, स्वसखीभिः सह चामरमुद्यम्य सेवामकरोत्। स भगवान्, यः लीलया विश्वं सृजति, तिष्ठति, विलयति, यदुवंशे गवां रक्षार्थं जातः। तस्य अन्तरगृहं मुक्ताफलहारविन्यस्तं, छत्ररत्नदीपैः शोभितं, मल्लिकामाल्यपुष्पैः भ्रमररवैः च, निर्मलचन्द्रांशुना जालकद्वारेण प्रविष्टेन विराजितम्। पारिजातवाटिकासुगन्धिवायुभिः, उद्यानसमृद्ध्या, अगुरुधूपगन्धेन च जालकद्वारेण विसृज्यमानेन, तत्र परमश्वेतशय्यायां, क्षीरफेनसमप्रभायां, भगवान् सुखोपविष्टः, श्रीरुक्मिण्या सेव्यमानः आसीत्। सखीहस्तात् मणिदण्डिकाचामरमादाय, देवी भगवन्तं सम्यक् सेवां कृतवती। तस्याः पदनूपुरमणिरवः शनैः, हस्तयोः मुद्राभरणानि, चामरं च, स्तनान्तःकौशेयेन लज्जारक्तहारः, कटिसूत्रेण च विभूषिता, स्फुटं श्रीरुक्मिणी अच्युतस्य समीपे विराजमानासीत्। तां सौन्दर्यसम्पदाम् आश्रयं, नान्यगतिकां, स्वलीलया तदनुरूपरूपधारिणीं दृष्ट्वा, हरिः प्रीतः, कचावलीकुण्डलमणिमाल्यशोभितः, अमृतस्मितो वदनं प्रसाद्य, तां सम्बोधितवान्। भगवानुवाच—“राजपुत्रि, त्वां लोकेश्वराः, महाबलधनसौन्दर्यदानशौर्यसम्पन्नाः, पत्नीत्वे कामयन्तः आसन्। तान् सर्वान्, विशेषतः शिशुपालादीन्, त्वया तिरस्कृत्य, भ्रातृपितृभ्यां दत्तां, त्वं स्वसमं न कञ्चन वृतवती—कस्मात्?