तेषां तु दुर्जयस्य समीपं प्राप्तानां महात्मनाम् अत्यन्तक्रुद्धानां बाणखड्गगदाशक्तिशूलादीनि सम्यग् विक्षिपतां भगवाञ् च्युतशक्तिरपि स्वबाणैः तेषां सर्वायुधानि क्षुरप्रैः छित्त्वा नाशयामास। पीठमुख्यान् तान् सर्वान् यमालयं प्राहिणोत्, तेषां शिरःपाणिपादवर्माणि चक्रबाणैः पतद्भिः छिन्नानि; एवं भौमः पराजितः। तद्विदित्वा दुर्मर्षणोऽपि गर्वसमुच्छ्रायसमन्वितः सागरजातैः गजेन्द्रैः समारुह्य, कृष्णं स्वपत्नीसमेतं गरुडारूढं दृष्ट्वा, मेघे विद्युत्संयुक्ते सूर्यवत्, शतघ्निं प्राहिणोत्, सर्वे च सैनिका एकत्र समुपद्रवन्त। भगवान् गदाग्रण्यः तु तस्य भौमस्य सेनां दिव्याश्वैः तीक्ष्णबाणैश्च आहत्य, तेषां बाहूर्वोरशिरःकायांश्च छित्वा, तदा तेषां हयगजेन्द्रांश्च निहत्य, भूमौ पातयामास। कुरुनन्दन, ये ये शस्त्रास्त्राणि तैः सेनापतिभिः प्रहितानि, तानि तानि हरिः तीक्ष्णैः बाणैः खड्गधाराभिः छित्त्वा नाशयामास। सुपर्णेन वाह्यमानः गरुडः पक्षाैः गजेन्द्रान् ताडयन्, तान् च चञ्चुपक्षनखैः निहत्य, घातयामास। नरकस्तु भग्नबलं स्वसैन्यं गरुडविनिपीडितं दृष्ट्वा दुःखितः, युद्धं कुर्वन् पुरीं प्रविवेश। तेन स्वशस्त्रेण हरिं ताडितुं प्रयत्नः कृतः, किं तु तद्वज्रं भगवता प्रत्याख्यातम्; तेन ताडितोऽपि न कम्पितः, यथा पुष्पमालया गजः। तदा भौमः व्यर्थेन प्रयासेन शूलं गृहित्वा अच्युतं हन्तुं यत्नं चकार; किं तु तद्विमोचनात् पूर्वमेव हरिणा तिक्तधारेण चक्रेण तस्य शिरश्छेदः कृतः, स गजे समासीनः। तद् भूमौ पतितं तस्य शिरः, कुण्डलमुकुटरमणीयेन भूषितं, प्रज्वलमानमिव बभौ; मुनयः सुरेश्वराश्च "हन्त! साधु!" इति उच्चैः श्लाघां कृत्वा मुकुन्दं स्तुत्वा पुष्पवृष्टिं च कृतवन्तः। अथ भूमिः कृष्णसमीपं सम्प्राप्ता, दिव्यहेमरत्नमयकुण्डलाभ्यां, वैजयन्त्या मालया, महारत्नेन च सह, राजच्छत्रं च आदाय, प्रचेतसः पुत्राय समर्पयामास। ततः सा देवी, सुरश्रेष्ठैः पूजिता, जगन्नाथं समुपस्थाय, कृताञ्जलिपुटा, भक्तिप्रेमसंयुक्तचेतसा, स्तोतुं प्रचक्रमे। सा उवाच—"नमस्ते देवदेवाय, शङ्खचक्रगदाधराय, भक्तानुरूपरूपधारिणे, परमात्मने नमः। नमस्ते पद्मनाभाय, पद्ममालाविभूषिताय, पद्माक्षाय, पद्मपादाय च नमः। नमस्ते भगवन् वासुदेव विष्णोः, पुरुषोत्तम, बीजमूल, पूर्णविज्ञानरूप; नमस्ते। अजाय, विश्वसृजे, अनन्तवीर्य, सर्वात्मन्, पराय, अन्तर्याय, नमः। सृष्ट्यर्थं, अज, तव रौद्रं रूपं संहरणाय, स्थित्यर्थं तु सत्त्वं, कालः, प्रकृतिः, पुरुषः—एतत् सर्वं त्वमेव। पृथिव्यापस्तेजोवाय्वाकाशेन्द्रियदेवमनःमहान्तः, यच्च चलं स्थिरं च, एकात्मनि त्वयि, अयं द्वैताभासो नास्ति। अयं तव पुत्रः, भयभीतः, तव पद्मपादौ शरणं गतः, दुःखमुक्तये; तस्मात् रक्ष, तव पापापहं पद्महस्तं तस्य मूर्ध्नि स्थापय।" एवं भूम्या भक्तिनम्रवचोभिः प्रार्थितः भगवान् ताम् आश्वास्य, भौमस्य सुदृढे भवनं प्रविवेश। तत्र हरिः षोडशसहस्राधिकाः राजकन्याः दृष्टवान्, या भौमेन जितान् राजभ्यः अपहृताः। स पुरुषश्रेष्ठः प्रविश्य, ताः स्त्रियः विस्मिताः, हृदि तम् एव पतिं ववाञ्छुः, दैवयोगेन प्राप्तम् इति। "एष मे पतिः स्यात्, सृष्टिकर्ता च अनुमोदेत" इति, ताः सर्वाः पृथग्भावेन हृदयम् अर्पयन् कृष्णे। स ताः निर्मलवस्त्रधारिण्यः, सेवकैः, महाधनैः, रथैः, अश्वैः, विपुलधनसमेताः द्वारकां प्रेषयामास। केशवः च चतुश्शृङ्गयुक्तान्, शीघ्रगामिनः, श्वेतगजाञ् षट्चत्वारिंशत्, ऐरावतवंशसम्भूतान्, प्रेषयामास। ततः स देवराजस्यालयं गत्वा, अदितये दिव्यकुण्डले दत्त्वा, देवेन्द्रेण शचीसमेत्य सत्कृतः अभवत्। स्वपत्नीप्रेरितः स पारिजाततरुं उद्धृत्य, गरुडारूढः, देवैः सह शक्रं विजित्य, स्वपुरीं निनाय। स तं पारिजातं सत्यभामायाः गृहवाटिकायाम् स्थापयामास, तस्य सुरभिगन्धलुब्धाः भ्रमराः स्वर्गात् अनुव्रजन्। सा सत्यभामा, अच्युतस्य चरणौ मुकुटाग्रैः स्पृशन्ती, प्रियवाञ्छापूर्तये प्रार्थयामास; एतेन महान् सिद्धः इति, देवेषु गर्वान्धता कियती इति खेदमुपगताः। ततः स भगवान्, एकैकेन क्षणेन, यथायोग्यरूपधारणेन, तासां स्त्रीणां स्वस्वगृहेषु विवाहं चकार। स्वपत्नीभिः सह तेषु गृहेषु वसन्, अवाच्यविभेदातिशयः, स्वेच्छया रममाणः, यथा लौकिकगृहस्थः स्वपत्नीभिः सह वर्तते। एवं लक्ष्मीपतिं पतिं प्राप्य, यं ब्रह्मादयोऽपि न जानन्ति, ताः स्त्रियः हर्षवर्धितप्रेमभिः, स्मितैः, कटाक्षैः, सङ्गमैः, लीलालापैः, लज्जया च, तं सेवाम् अकरोत्। शतशः दास्यः अपि भगवतः सेवां चक्रुः, बहिः प्रतिगमनं, आसनार्पणं, पूजनं, पादप्रक्षालनं, ताम्बूलं, विश्रान्तिः, व्यजनं, सुरभिमाल्यं, केशरचना, शयनसंस्कारः, स्नानं, दानं च इत्यादिभिः। इति दशमस्कन्धस्य 'पारिजातहरणनरकवधः' नाम पञ्चाशीतितमः अध्यायः समाप्तः। श्रीबादरायण उवाच—एकदा भैष्मी स्वसखीभिः सह, स्वपतिं जगद्गुरुं स्वशय्यायाम् सुखासीनं, व्यजनं वहन्ती उपचचार। स भगवान्, यः क्रीडया विश्वं सृजति, पालयति, लयमपि करोतिच, गोपालनार्थं स्वजनरक्षार्थं च यादवेषु जातः। तस्मिन् अन्तःपुरे, मुक्ताहारलम्बितेन, छत्रेण, रत्नदीपैः च शोभिते। मालतीपुष्पमालाभिः, पुष्पैः, भ्रमरगुञ्जया च, विमलचन्द्रप्रकाशेन जालकमार्गेण प्रविष्टेन, पारिजातवनगन्धवायुभिः, उद्यानसमृद्ध्या च, अगुरुधूपगन्धेन जालकमार्गेण निष्क्रममाणेन च, क्षीरफेनश्वेतसदृशे उत्तमशय्यायाम्, भैष्मी जगन्नाथं स्वपतिं सुखासीनं सम्यक् उपचचार।