ततः त्रिशूलः गरुडं पतितः। हरिः त्रिधारयुक्ताभ्यां बाणाभ्यां तं त्रिशूलं प्रहार्य, मुरस्य मुखेषु बाणान् सन्ददौ। क्रुद्धः मुरः गदां समुत्क्षिप्य हरिं प्रक्षिप्तवान्। युद्धे पतन्तीं गदां गदाधरः स्वगदया सहस्रधा विदार्य, अजितः भुजौ उत्तोल्य चक्रेण मुरस्य शिरांसि लीलया छित्त्वा अग्रे धावितवान्। शिरच्छिन्नः स जीवः निर्गतः, मुरः इन्द्रबलात् शिखरच्छिन्नः पर्वत इव जलं पतितः। तस्य सप्त पुत्राः—ताम्रः, अन्तरिक्षः, श्रवणः, विभावसुः, वसुः, नभस्वान्, अरुणः सप्तमः—पृथिव्यां जातः पीठं सेनापतिं पुरस्कृत्य, सम्यक् सन्नद्धाः युद्धाय अभिप्रेत्य अग्रे गताः। ते अजितं सम्प्राप्ताः, क्रोधात् तीक्ष्णबाणैः, खड्गैः, गदैः, शूलैः, तोमरैः, त्रिशूलैः प्रक्षिप्तवन्तः। भगवतः शक्तिः न कदापि क्षीयते; स स्वबाणैः तेषां शस्त्राणि विदार्य, पीठं प्रधानं कृत्वा तान् सेनापतिं सह यमालयं प्रेषितवान्, चक्रबाणैः शिरः, भुजः, जंघाः, कवचं च छित्त्वा। एवं भूमिपुत्रः नरकः विजितः। एतद् दृष्ट्वा दुर्मर्षणः गर्वात् समुद्रसम्भूतैः गजैः आक्रम्य, कृष्णं गरुडारूढं पत्न्या सह दृष्ट्वा, मेघे विद्युत् सूर्य इव, शतघ्नीं प्रक्षिप्य, सर्वे सैनिकाः सहस्रं प्रहार्य। भगवाञ् गदाधरः भूमिजसैन्यं अद्भुतैः अश्वैः तीक्ष्णैः बाणैः प्रहार्य, भुजः, जंघाः, शिरः, शरीराणि छित्त्वा अश्वान् गजान् च तस्मिन्नेव क्षणे हत्वा। कुरुनन्दन, यानि यानि शस्त्राणि सैनिकाः प्रक्षिप्य, हरिः तानि तीक्ष्णैः बाणैः, खड्गयुक्तैः शरैः छित्त्वा। सुपर्णेन वाह्यमानः, गरुडः पक्षैः गजान् प्रहार्य, तान् च चञ्चुना, पक्षैः, नखैः च हत्वा। नरकः दुःखितः, स्वसैन्यं गरुडेन भग्नं दृष्ट्वा, नगरं प्रविष्टः, युद्धं कुर्वन्। भूमिपुत्रः तं शस्त्रेण प्रहार्य, वज्रः प्रतिहतः, तेन विदारितः अपि न कम्पितः, माला प्रहारितः गज इव। भूमिपुत्रः व्यर्थप्रयत्नः शूलं गृहित्वा अच्युतं हन्तुं उद्युक्तः, किन्तु तस्य प्रक्षेपणात् पूर्वं हरिः तं चक्रेण शिरः छित्त्वा गजोपविष्टं हत्वा। तस्य शिरः, कुण्डलमुक्तामणिविभूषितं, भूमौ पतितं दीप्तिमान् अभवत्। ऋषयः, देवेश्वराः "हा! साधु!" इत्युक्त्वा मुकुन्दं स्तुत्वा पुष्पवर्षं कृतवन्तः। ततः पृथिवी कृष्णं समीपं गतवती, सुवर्णमणिरत्नमयौ कुण्डले, वैजयन्तीमालां, महारत्नं, राजच्छत्रं च समर्प्य, प्रचेतसः पुत्राय दत्तवती। सा देवी, देवश्रेष्ठैः पूजिता, विश्वेशं समाहितचित्ता, नम्रकराभिः प्रेम्णा स्तुतवती। भूमिः उवाच—देवेश, शङ्खचक्रगदाधर, भक्तानां इच्छानुसारं रूपं धारयन्, परमात्मन्, नमः ते। पद्मनाभ, पद्ममालाभूषित, पद्माक्ष, पद्मपाद, नमः ते। भगवन्, वासुदेव, विष्णो, पुरुषोत्तम, बीजस्वरूप, पूर्णज्ञान, नमः ते। अज, विश्वसृज, अनन्तशक्ति, सर्वात्मन्, परम, अन्तर्यामी, नमः ते। सृष्ट्यर्थम् अजः, भूतसङ्घाराय उग्रं रूपं धारयसि; लोकस्थैर्याय सत्त्वात्मन्, कालः, पदार्थः, पुरुषोत्तमः, सर्वं त्वम्। पृथिवी, आपः, अग्निः, वायु, आकाशः, इन्द्रियाणि, देवाः, मनः, महत्तत्त्वं, चराचरं सर्वं त्वयि अद्वितीय, मोहो न विद्यते। एष पुत्रः, भयभीतः, तव पद्मपदेषु शरणं गतः, दुःखमुक्त्यर्थं; तस्मात् रक्षस्व, पापहारि तव पद्महस्तं तस्य शिरसि स्थापय। शुकः उवाच—एवं भूम्या भक्तिनम्रवाक्यैः समभाषितः भगवान् तां आश्वास्य, भूमिपुत्रस्य श्रीमद् गृहं प्रविष्टः। तत्र हरिः षोडशसहस्राधिकाः राजकन्याः दृष्टवान्, भूमिपुत्रेण अपहृताः, याः नृपात् उद्धृताः। तं पुरुषश्रेष्ठं प्रविष्टं दृष्ट्वा, ताः स्त्रियः मोहिताः, हृदि तम् स्वपतिं काङ्क्षन्त्यः, भाग्येन प्राप्तम् मनसि चिन्तयन्। "एष मे पतिः भवतु, सृष्टा अनुमोदतु"—इत्येकैकस्याः कृष्णे हृदयम् अर्पितम्। सः ताः निर्मलवस्त्रधारिणीः, सेवकान्, महाधनं, रथान्, अश्वान्, विपुलं वित्तं च द्वारकां प्रेषितवान्। केशवः च षष्टिचत्वारिंशत् शीघ्रगमनाः, चतुस्तुषाः, श्वेतगजान् ऐरावतवंशजातान् प्रेषितवान्। तदनन्तरं सर्वेश्वरस्य धामं गत्वा, कुण्डले अदितये दत्त्वा, इन्द्रराजेन, प्रियया इन्द्राण्या सह पूजितः। पत्नी प्रेरितः, पारिजातवृक्षम् उत्क्षिप्य, गरुडं आरुह्य, इन्द्रं देवैः सह विजित्य, तं वृक्षं नगरे आनयत्। सः सत्या-भामायाः गृहरम्ये तं स्थापयामास; तस्य गन्धलुब्धाः मधुकाः स्वर्गात् अनुगतम्। सा अच्युतस्य पादाङ्गुलिप्रभातेन मस्तकं स्पृशित्वा, इच्छापूर्ति याचितवती; एवं महात्मा सिद्धः, हा, देवेषु गर्वान्धता कति गम्भीरा! ततः एकेन क्षणेन, भगवान् नित्यः, यथायोग्यं बहुरूपः, तासां गृहेषु विवाहं कृतवान्। तासां गृहेषु वसन्, अतिशयातिशयेन, स्वपत्नीभिः रममाणः, स्वेच्छया स्थितः, गृहस्थः स्वपत्नीभिः यथा वसति। एवं लक्ष्मीपतेः पतित्वं प्राप्ताः—यस्य मार्गं ब्रह्मादयो अपि न जानन्ति—ताः स्त्रियः हर्षेण, प्रेम्णा, स्मितैः, कटाक्षैः, संगतिः, क्रीडावाक्यैः, लज्जया च तं सेवा कृतवन्त्यः। शतशः दास्यः अपि भगवतः सेवां कृतवन्त्यः—प्रत्यागतं मिलित्वा, आसनं दत्त्वा, पूजनं, पादप्रक्षालनं, ताम्बूलं, विश्रान्ति, व्यजनं, सुगन्धिमाल्यं, केशसंस्कारं, शयनं, स्नानं, वस्त्रदायं च। इति श्रीमद्भागवते महापुराणे परमहंससंहितायां दशमस्कन्धे, 'पारिजाताहरणं नरकवधः' नाम पंचपञ्चाशत्तमोऽध्यायः समाप्तः। श्रीबादरायण उवाच—एकदा भैष्मी स्वसख्यः सह स्वपत्न्यं लोकगुरुं सुखासीनं शय्यायां पङ्कजपाणिं व्यजनं कृत्वा सेवितवती। सः, यः लीला-सृष्टि-स्थितिसंहारकर्ता, यदुवंशे गोपालनाय, स्वजनरक्षाय, अवतरितः।