शुक उवाच— इन्द्रेण छत्रकुण्डलसखिभिः हृतैः, स्वस्य देवपर्वताधिपत्ये चापहृते, पृथिव्यां जातस्य कर्मणि च विज्ञाय, स भगवाञ् गरुडमारुह्य स्वपत्नीं सह प्राग्ज्योतिषपुरं जगाम। तद् नगरं सर्वतो दुर्गैः पर्वतैः, शस्त्रदुर्गैः, जलाग्निवायुदुर्गैः, भीमरूपैः मूरेण दृढैः बन्धनैश्च सुरक्षितम् आसीत्। स तु गदया पर्वतान् विदार्य, शरैः शस्त्रदुर्गानि भित्त्वा, चक्रेण जलाग्निवायून् विजित्य, खड्गेन मूरेः बन्धनानि छित्त्वा प्राविशत्। पाञ्चजन्यनिनादेन यन्त्राणि मनांसि च दर्पिणां विदार्य, गदया महाबलः गदाधरः प्राकारं ममर्द। तदानीं पाञ्चजन्यस्य निनादं युगान्तमेघगर्जितोपमं श्रुत्वा, पञ्चशिरा दानवः मुरः, जलात् स्वशय्यायां स्थितः, उत्थाय त्रिशूलं दीप्तं सूर्याग्नितेजसा ज्वलन्तं धारयन्, तक्षक इव तार्क्ष्यतनयं पञ्चमुखैः अभ्यधावत्। स त्रिशूलं गरुडं प्रति वेगेन प्रक्षिप्य, पञ्चमुखैः निनदन्, तस्य स महान् शब्दः दिवं दिशः अन्तरिक्षं च व्याप्त्वा ब्रह्माण्डं व्यप्य स्थितः। तत्र त्रिशूलः गरुडं प्रति पतितः, हरिः तं त्रैगुण्यबाणाभ्यां विदार्य, मूरेः मुखानि बाणैः विद्ध्वा, क्रुद्धः मुरः गदां तस्मै चिक्षेप। युद्धे पतन्तीं गदां स गदाग्रण्यः स्वगदया सहस्रधा विदार्य, बाहून्नुत्तोल्य, अजितः सः चक्रेण लीलया मूरेः शिरांसि छित्त्वा न्यपतयत्। शिरोभिः विहीनः प्राणैः च्युतः मुरः पर्वतशिखरच्छिन्न इन्द्रवज्रेण इव, जलं पतितः। तस्य सप्त पुत्राः, पित्रा हताः क्रुद्धाः, युद्धाय समुत्तस्थुः। ताम्रः, अन्तरिक्षः, श्रवणः, विभावसुः, वसुः, नभस्वान्, अरुणः सप्तमः, पीठं सेनापतिं पुरः कृत्वा, शस्त्रशस्त्रधारिणः, भूमिपुत्रेण प्रेषिताः, अभ्ययुः। ते अजितं प्राप्ताः, क्रोधसंरक्ताः, शरखड्गगदाशक्तिशूलानि चिक्षिपुः। भगवाञ्, अशेषशक्तिधरः, स्वबाणैः तेषां शस्त्राणि विदार्य, चक्रबाणैः पीठमुख्यान् यमालयं प्रेषयामास, तेषां शिरोबाहुपादानि कवचानि चोत्पतद्भिः छित्त्वा। एवं भूमिपुत्रः नर्कः पराजितः। एवं दृष्ट्वा, दुर्मर्षणः दर्पपूर्णः, समुद्रसमुत्थितैः गजैः समारुह्य, केशवं गरुडारूढं भार्यया सह मेघे विद्युत्सा सूर्यं यथा, दृष्ट्वा शतघ्नीं प्रक्षिप्य, सर्वे च योधाः एकत्र युद्धाय समारभन्त। भगवाञ् गदाग्रण्यः, भूमिपुत्रसेनां दिव्यैः तुरगैः तीक्ष्णैः शरैः च छित्त्वा, बाहूर्वक्षांसि शिरांसि च विदार्य, तेषां अश्वगजान् च तदा निहत्य। कुरुनन्दन, ये ये शस्त्रास्त्राणि योधैः प्रक्षिप्तानि, हरिः तानि तानि तीक्ष्णैः शरैः खड्गशल्यैश्च विदार्य। सुपर्णेन वह्यमानः, गरुडः पक्षाभ्यां गजान् ताडयन्, तान् च चञ्चुपक्षनखैः निहत्य, गजान् जग्घौ। नरकः, भग्नसेनः, गरुडेन पीडितः, दुःखितः, नगरं प्रविश्य युद्धं चक्रे। भूमिपुत्रः तं स्वशस्त्रेण ताडयामास, तु वज्रः न विवेश, तेन विद्धः अपि न कम्पितः, मालया गजः इव। भूमिपुत्रः व्यर्थप्रयत्नः, शूलं गृहित्वा अच्युतं हन्तुं चेष्टमानः, तु तस्य प्रक्षिप्तुं न शक्नुवतः, हरिः चक्रेण तिक्ष्णधारेण तस्य शिरः समरस्य कृत्स्नं छित्त्वा, गजे स्थितस्य, पातयामास। तस्य शिरः, कुण्डलमुकुटमण्डितं, भूमौ पतितं दीप्तिमान् बभूव। ऋषयः देवेश्वराश्च “हाहा साधु साधु!” इति वदन्तः, मुकुन्दं स्तुत्वा, पुष्पवृष्टिं चक्रुः। ततः पृथिवी, सुवर्णरत्नमयकुण्डलाभ्यां, वैजयन्त्या मालया, महारत्नेन, राजछत्रेण च, प्रचेतसः सुताय समर्प्य, कृष्णं उपससाद। सा देवी, देवश्रेष्ठैः पूजिता, जगन्नाथं, कृताञ्जलिपुटा, प्रेम्णा भक्त्या च, स्तोतुम् आरब्धा। भूमिरुवाच— नमो देवेन्द्र देवाय, शङ्खचक्रगदाधराय, भक्ताभिलषितरूपाय, परमात्मने, नमो नमः। नमस्ते पद्मनाभाय, पद्ममाल्यविभूषिताय, पद्माक्षाय, पद्मपादाय, नमः पुनः पुनः। नमो भगवते वासुदेवाय विष्णवे, पुरुषोत्तमाय, बीजाय पूर्णविद्याय, नमोऽस्तु ते। अजाय, विश्वसृजे, अनन्तवीर्याय, सर्वात्मने, पराय च, नमो नमः। सृष्ट्यर्थं, हे अज, घोररूपं धारयसि, संहृत्यर्थं; लोकस्थितये सत्त्वमसि, कालः, प्रकृतिः, पुरुषः, सर्वं त्वमेव। पृथिव्यापः तेजो वायुराकाशं, इन्द्रियाणि, देवाः, मनः, महत्, यत् चलं स्थिरं च, त्वयि अद्वितीये, माया नास्ति। एष पुत्रस्तव, भीतः, तव पद्मपदाभ्यां शरणं गतः, दुःखान्मुक्तिं याचते; तस्मात्, तव पापविनाशिनीं पद्महस्तं तस्य मूर्ध्नि स्थापय। शुक उवाच— एवं भूम्या भक्त्या विनयपूर्वं उक्तः भगवान् ताम् आश्वास्य, भूमिपुत्रस्य श्रीमद्गृहं प्रविवेश। तत्र हरिः षोडशसहस्राधिकं राजकन्याः अपश्यत्, या भूमिपुत्रेण अन्यराजभ्यः अपहृताः आसन्। स पुरुषश्रेष्ठं प्रविशन्तं दृष्ट्वा, ताः स्त्रियः विमूढचित्ताः, ईश्वरप्रेरिताः, तम् एव पतिं मनसा ववाञ्छुः। “एष मे पतिः स्यात्, सृष्टा च तदनुज्ञातु” इति, प्रतिका प्रतिव्यक्तिं मनसा कृष्णाय ददौ। स ताः शुक्लवस्त्रधारिणीः, परिचारकैः, महाधनैः, रथैः, अश्वैः, विपुलधनसम्पद्भिः, द्वारकां प्रेषयामास। केशवः च चतुर्षष्टिं श्वेतगजाः, चतुर्दन्तिनः, ऐरावतवंशसम्भूतान्, शीघ्रगामिनः, प्रेषयामास। ततः शक्रालयं गत्वा, तत्र कुण्डले आदित्यै दत्वा, शक्रेण शक्रपत्नी च पूजितः। पत्नीप्रेरितः, पारिजाततरुं छित्वा, गरुडमारोप्य, देवान् इन्द्रसहितान् विजित्य, स्वनगरं आनयत्। स तं सत्यभामायाः गृहवाटिकायां स्थापितवान्, तस्य सुरभिगन्धलुब्धा मधुपाः स्वर्गात् अन्वयुः। सा देवी, अच्युतस्य चरणौ मुकुटाग्रैः स्पृशन्ती, वाञ्छितसिद्धिं प्रार्थयामास; एतदनया महता सिद्धं, अहो, देवेषु अहङ्कारान्धकारः कियानिति।