राजा परीक्षित्! श्रीकृष्णः सर्वराजसमक्षं मित्राविन्दां, या मुख्यराज्ञ्याः पुत्री च तस्य पितुः स्वस्रियपुत्री, बलात् प्रगृह्य निनीत। ततः कोसलराज्ये धर्मात्मा नाग्नजित् नाम राजा बभूव, तस्य सत्या नाम कन्या, या नाग्नजितीति च ख्याता, तव पुरतः स्मर्यते। सा कन्या तु सप्त तीक्ष्णशृङ्गिणः दुर्दम्यबलगर्वितांश्च वृषान् यो विजेष्यति, तेनैव लभ्या इति पूर्वं प्रतिज्ञा कृतासीत्। अन्ये राजानः सर्वे तेषां वृषाणां निग्रहे असमर्थाः अभवन्। एवं वृषप्राप्तिं श्रुत्वा, सत्स्वतां स्वामी श्रीकृष्णः महता सैन्येन सहितः कोसलपुरिं जगाम। तत्र कोसलराजा सन्तुष्टः, उत्थाय, उपवेश्य, यथोचितं सत्कारं च कृत्वा, परमया श्रद्धया तं पूजयामास। यस्य साक्षात् श्रीपतिः प्रियतमः वरः आगतः, तां कन्यां श्रीसत्यां ददर्श। सा च स्वमनोरथं चिन्तयन्ती, "यदि मम व्रतं सत्यमस्ति, एष एव पुरुषः मम पतिः स्यात्, सर्वान् मम मनोरथान् पूरयेत्" इति मनसा प्रार्थयामास। सा विचिन्तयामास—"यस्यान्तिके लक्ष्मीः, ब्रह्मा, शङ्करः, लोकपालाश्च शिरसि पादरजः वहन्ति, यः स्वलीलया स्वार्थे सेतुं निर्मितवान्—एवं प्रभुः मयि किम् अल्पे सन्तुष्टः स्यात्?" पुनः पूजितः स भगवान् नारायणः, जगन्नाथः, उवाच—"मम स्वानन्दपूर्णस्य किम् अल्पेन कार्यम्?" इत्युक्त्वा, स भगवान् प्रसन्नः, आसनं स्वीकृत्य, मेघगम्भीरया वाचा स्मयमानः कुरुनन्दनं सम्बोधितवान्। तदा भगवान् उवाच—"राजन्, क्षत्रियस्य स्वधर्मपालकस्य भिक्षा मुनिभिः निषिद्धा; तथापि तव मैत्र्यर्थं तव कन्यां याचे, न तु मूल्येन, यतः अस्माकं मूल्यदानं नास्ति।" राजा उवाच—"भगवन्, यत्र निरवद्यगुणनिवासिनी श्रीः त्वयि नित्यं वसति, तत्र मम कन्यायाः वरः कः त्वत्तः श्रेष्ठः वा अभिलष्यः?" तथापि, "सर्वेषां वीर्यपरीक्षार्थं कन्यादानस्य स्पर्धा पूर्वं स्थापिताऽस्ति। एते सप्त भीमाः दुर्दान्ताः वृषाः, ये राजपुत्रान् विजित्य तान् अपि व्रणितवन्तः। यदि त्वं, यदुकुलानन्दन, तान् एवकेन निगृह्णीयाः, तदा मम कन्याया वरः त्वमेव स्यात्, श्रीनाथ!" इति प्रतिज्ञां न्यवेदयत्। एतदाकर्ण्य, भगवान् वस्त्रं बद्ध्वा, सप्तस्वरूपत्वेन तान् वृषान् क्रीडया निगृह्य, तेषां गर्वं बलं च भग्नवान्। शौरिः तान् वृषान् रज्जुभिः बद्ध्वा, बालकः इव दारुपटान् आकर्षन्, तान् अनायासेन अनीनयत्। ततः राजा प्रमुदितः विस्मितश्च, सत्या कन्यां श्रीकृष्णाय प्रतिपाद्य, स भगवान् विधिवत् तां स्वसमां पत्नीं स्वीकृतवान्। राजपत्न्यः श्रीकृष्णं प्रियश्च सूनूं लब्ध्वा, परमं हर्षं प्राप्ताः; महोत्सवः समजनि। शङ्खदुन्दुभितूर्यनिनादः, गीतवादित्रध्वनिः, ब्राह्मणानां आशीर्वादः च, तथा नरनार्यः उत्तमवस्त्रभूषणमाल्यधारिणः प्रमोदं प्रापुर्। भगवान् दहेयदायेन दशसहस्रं गावः, त्रिसहस्रं नूपुरहारवस्त्रभूषितानां युवतिनां दत्तवान्। नवसहस्रं गजान्, गजानां शतगुणं रथान्, रथानां शतगुणं हयान्, हयानां शतगुणं नरान् च दत्तवान्। ततः राजा कोसलपति: स्नेहवशात्, नवदम्पत्यौ रथमारोप्य, महता सैन्येन परिवृत्य, सस्नेहम् विससर्ज। एतेन वृत्तान्तेन, ये राजानः यदुभिः वृषैश्च पराजिताः, ते दुःसह्यतया, कन्याप्रयाणे मार्गं रुद्धुम् उद्यताः। तदा अर्जुनः गाण्डीवधन्वा, प्रियः सुहृद्रक्षकश्च, तेषां शरवृष्टिं विखण्ड्य, सिंहः इव लघुप्राणिनः, तान् व्यधुनोत्। एवं दहेयदायं प्राप्य, यदुकुलश्रेष्ठः देवकीसुतः श्रीकृष्णः, द्वारकायां सत्या सह सुखं अविन्दत्। श्रीकृष्णः अपि शृतकीर्तेः पुत्रीं, कैकेयकन्यां भद्रां, या तस्य पितृष्वसा, भ्रातृभिः सन्तर्दनादिभिः तस्मै दत्तां, पाणिं गृहीत्वा विवाहं चकार। एवमेव स एव मद्रराजस्य लक्ष्मणां कन्यां, शुभलक्षणयुतां, स्वयंवरे, गरुडः इव सुधां हरन्, अपाहरत्। एवं श्रीकृष्णः, भौमं हत्वा, ताभ्यः बन्धनात् मोचयित्वा, सहस्रशः सुन्दरीः पत्नीरलभत। एतस्मात् परं, राजा परीक्षित् पप्रच्छ—"भगवन्, कथं भौमः भगवता निहतः? कथं ताः स्त्रियः, या बन्धने स्थिता, शार्ङ्गधन्वना उद्धृताः?" इति। तदा शुकः उवाच—"देवर्षेः छत्रकुण्डलमित्रग्रहणं, सुरगिरिश्रेष्ठस्थानं च हरता इन्द्रेण, पृथिवीजातेन कृत्यं च ज्ञात्वा, भगवान् स्वपत्नीं समादाय, गरुडमारुह्य, प्राग्ज्योतिषपुरं जगाम।" "तद् पुरं सर्वतः दुर्गगिरिप्राकारैः, शस्त्रदुर्गैः, जलाग्निवायुप्राकारैः, मुरबन्धनैः चातिबलिष्ठैः, घोरैः च सुरक्षितम्। स भगवान् गदया पर्वतान् विदार्य, शरैः शस्त्रदुर्गं भित्त्वा, चक्रेण जलाग्निवायून् जित्वा, खड्गेन मुरस्य बन्धनानि चिच्छेद।" "शङ्खनादेन यन्त्राणि गर्वयुक्तानां च हृदयानि विदार्य, गदया बलवता प्राकारं च विदार्य।" "तदा पाञ्चजन्यध्वनिं श्रुत्वा, यः प्रलयमेघनादवत्, पञ्चशिराः मुरः दैत्यः, यः जलनिधौ शयाने आसीत्, उत्थाय, त्रिशूलं प्रगृह्य, सूर्याग्निसमतेजसा, तक्षक इव तार्क्ष्यपुत्रं प्रति पञ्चमुखैः वेगेन धावत्।" "स तु त्रिशूलं गरुडं प्रति वेगेन प्रक्षिप्य, पञ्चमुखैः गर्जनं कृत्वा, तेन शब्देन सर्वदिक्पृथिव्यन्तरिक्षं चाण्डं च व्याप्तम्।" "त्रिशूलः पतन्, हरिः त्रिशूलं त्रैगुण्यबाणाभ्यां विदार्य, मुरस्य मुखानि बाणैः वेधयामास; कोपेन मुरः गदां चिक्षेप।" "सा गदा पतन्ती युद्धे, गदाधरः स्वगदया तां सहस्रधा विदार्य, मुरस्य बाहून्निक्षिप्य, सुदर्शनचक्रेण क्रीडया तस्य शिरांसि छित्त्वा, अपराजितः तस्थौ।" "शिरश्छिन्नः स मुरः प्राणैः विहीनः, इन्द्रेण शिखरच्छिन्न इव पर्वतः, जले निपपात। तस्य सप्त पुत्राः, पितुः मृत्युना क्रुद्धाः, प्रतिहिंसायैः समुत्थाय, ताम्रः, अन्तरिक्षः, श्रवणः, विभावसुः, वसुः, नभस्वान्, अरुणः सप्तमः, पीठं सेनापतिं पुरः कृत्वा, पृथिवीजातेन प्रेषिताः, युद्धाय समागताः।