ताः प्रमत्ताः स्त्रियः तस्य शरीरं गह्वरमध्ये परित्यज्य गूढतया न्यवेशयन्, तस्य रहस्यं कस्यापि न ज्ञातम्। यदा जनाः पृष्टवन्तः, तदा ताः स्त्रियः प्राहुः—"सः अस्माकं प्रियः, दूरं गतवान्, धनलोभेन अपहृतः, एते संवत्सरे पुनरागमिष्यति" इति। बुद्धिमान् कदापि दुष्टासु स्त्रीषु विश्वासं न कुर्यात्; यो मूढः तासु विश्वसिति, सः दुःखैः अभिभूयते। कामिनीजनस्य वचनानि मधुरमिव सन्ति, सुखवर्धकानि; तासां तु हृदयानि तीक्ष्णतरशस्त्रसमानि—को नु पुरुषः तासां प्रियः स्यात्? एवं तस्य धनं हृत्य, बहुपतिभिः सह विहृत्य, ताः स्त्रियः अपसरन्; ततः धुन्धुकारी पापकर्मणा महाप्रेतः अभवत्। सः वातरूपं गृहित्वा, दशसु दिशासु निरन्तरं धावन्, शीतोष्णादिभिः क्लिश्यमानः, अन्नवर्जितः, तृषार्तः च अभवत्। सर्वत्र आश्रयं न लब्ध्वा, पुनः पुनः "हा भाग्य!" इति क्रन्दन्, किञ्चित्कालानन्तरं, गोकर्णः लोकेन तस्य निधनं श्रुतवान्। अनाथं तम् अवगम्य, गोकर्णः गयायां तस्य पिण्डदानादिकं विधिवत् अकरोत्; यत्र यत्र तीर्थं प्राप्नोत्, तत्र तत्र तस्य श्राद्धं चकार। एवं भ्रमन्, गोकर्णः स्वनगरीं प्रत्यागच्छत्; रात्रौ, स्वगृहस्य प्राङ्गणे, अनवगतम् अन्यैः, शयनाय आगतवान्। तत्र, गोकर्णं सुप्तं ज्ञात्वा, धुन्धुकारी रात्रौ तं स्वबान्धवं प्रकटितवान्, भयङ्करं रूपं दर्शयन्। सः कदाचित् मेषः, कदाचित् गजः, कदाचित् महिषः, कदाचित् इन्द्रः, अग्निः, पुनः मनुष्यः अपि अभवत्—एकैकवारम् एव। तं विपर्यासं दृष्ट्वा, गोकर्णः धैर्ययुक्तः, निश्चित्य, एषः दुःखितः इति मत्वा, तम् अपृच्छत्— "को भवान्, रात्रौ भीषणरूपः? कुतः एषः दुःखावस्थां प्राप्तः? भूतः, पिशाचः, राक्षसः वा? यथावत् वद।" एवं पृष्टः सः पुनः पुनः उच्चैः क्रन्दन्, वाक्यं वक्तुं न शशाक, केवलं चैतन्यचिह्नैः सङ्केतान् अकरोत्। ततः गोकर्णः, जलं हस्ते कृत्वा, तमुत्थाप्य, एकेनैव कर्मणा तं पापिनं मुक्तवान्; ततः सः वक्तुं प्रारब्धवान्। "अहं तव भ्राता धुन्धुकारी नाम, स्वदोषेण मानवजन्म नष्टः। मम कर्मणां गणना नास्ति, महान् अज्ञानपरिवर्तितः, लोकान् हिंसितवान्, स्त्रीभिः दुःखेन हतोऽस्मि। तस्मात् प्रेतत्वं प्राप्तः, दुःखमयमेतदवस्थां वहामि; वायुभोजनः, भाग्यवशात् एव फलं प्राप्नोमि। हे सखिन्, कृपासिन्धो, भ्रातः, शीघ्रं मां मोचय।" इति श्रुत्वा, गोकर्णः एवमुवाच— "तव कृते गयायां पिण्डदानं सम्यग् अकार्षम्; कथं त्वं न विमुक्तः? एष आश्चर्यम्। यदि गयाश्राद्धेन न मुच्यते, अन्यः उपायः नास्ति; किं ते करोमि? यथावत् वद।" ततः प्रेतः उवाच—"शतगयाश्राद्धैरपि न मुच्ये; अन्यं उपायं चिन्तय मोक्षाय।" इति श्रुत्वा, गोकर्णः विस्मितः अभवत्—"यदि शतश्राद्धैः अपि न मुच्यसे, तव मोक्षः दुःसाध्यः।" "स्वस्थाने स्थाहि, प्रेत, भीतः मा भूः; अहं किञ्चिद् उपायं चिन्तयित्वा करिष्यामि।" इति उक्त्वा, धुन्धुकारी स्वस्थानं गतः। गोकर्णः तां रात्रिं चिन्तयन्, न निद्रां लेभे। प्रभाते, तं आगतम् आलोक्य, जनाः हृष्टाः समागताः; सः तेषां सर्वं यथावत् आख्यात्। तदा पण्डिताः, योगनिष्ठाः, मनीषिणः, ब्रह्मवादिनः च, शास्त्रसङ्ग्रहेषु विचिन्त्यापि, तस्य मोक्षस्य उपायं न दृष्टवन्तः। ततः सर्वैः आदित्यवचनं मोक्षार्थं श्रेष्ठम् अभवत्। तस्मिन्न् एव काले, गोकर्णः सूर्यगतिं निरुद्ध्य, आदित्यं प्रार्थयन् उवाच—"हे जगत्साक्षिन्, नमः; मोक्षकारणं वद।" इति। दूराद् आदित्यः स्पष्टमुवाच—"सप्ताहं श्रीमद्भागवतश्रवणं कुर्यात्—एवमेव मोक्षः सिध्यति।" इति। सर्वैः एष धर्मस्वरूपः अभ्यनुज्ञातः। सर्वे प्राहुः—"एतत् अवश्यं कर्तव्यम्, सुकरं हि एषः उपायः।" इति। गोकर्णः निश्चयपूर्वकं भागवतश्रवणं आरब्धवान्। तदर्थं ग्रामात् प्रदेशात् च जनाः—पङ्गवः, अन्धः, वृद्धः, मन्दगः अपि—पापक्षयाय समागताः। महासभा अभवत्, या देवानामपि विस्मयकारिणी; यदा गोकर्णः उपविष्टः, भागवतकथां आरब्धवान्। तस्मिन् काले, प्रेत्यात्मा अपि आगतः, स्थानं विचिन्वन्; तत्र सप्तनोडकबृंहि एकं ददर्श। तस्य मूलच्छिद्रे प्रविश्य, श्रोतुम् स्थितवान्; वातरूपे स्थितुं अशक्नुवन्, बृंहौ प्रविष्टः। तं वैष्णवब्राह्मणं मुख्यश्रोत्रार्हं मत्वा, धेनुपुत्रः स्पष्टया कथां प्रथमस्कन्धात् आरब्धवान्। दिनान्ते, श्लोकपाठे कृतमात्रे, अद्भुतं ददृशुः—बृंहे नोडः शब्देन विदीर्णः। द्वितीयदिने, सायं, द्वितीयः नोडः तु विदीर्णः; तृतीयदिने अपि एवं तृतीयः। एवं सप्तदिने सप्तनोडाः विदीर्णाः; द्वादशस्कन्धं श्रुत्वा, सः प्रेतभावं त्यक्तवान्। सः दिव्यं रूपं धारयामास—तुलसीमालाविभूषितः, पीताम्बरधरः, श्यामः मेघसन्निभः, किरीटी, कुण्डलधारी च।