अच्युतं परिष्वज्य वीराः तस्याङ्ग-स्पर्शेन सर्वदुःख-विमुक्ताः तस्य स्नेहपूर्णं स्मिताननं दृष्ट्वा हर्षिताः। युधिष्ठिर-भीमयोः चरणयोः प्रणम्य, स भगवान् अर्जुनं परिष्वज्य, तयोः सह भ्रातृभिः सत्कारं प्राप। कृष्णा, नूतनविवाहिता, किंचित् लज्जिता, मुख्ये आसने स्थितं कृष्णं सन्मान्य प्रणम्य उपस्थिता। सत्कीर्तिः सत्कारितः पाण्डवैः, सन्मानं प्राप्य, स्वं स्थानं अगृह्णात्; अन्ये अपि सत्कृताः समीपं उपविविशुः। भगवान् कुन्तीं उपगम्य प्रणम्य, तया स्नेह-विलीन-नेत्रया परिष्वज्य, स्नेह-सिक्तया कुन्त्या तस्य कुशलं पृष्टवान्—स्वस्य पुत्रवधूनां, भगिन्याः, सर्वबन्धूनां च। सा कुन्ती, बहु दुःख-स्मृत्या आत्मदर्शनं च अनुभव्या, स्नेह-गद्गदया वाचा, अश्रु-पूरितेक्षणया, तं संबोधितवती—"यदा रक्षकः प्राप्तः तदा एव कल्याणं अभवत्; बन्धून् स्मृत्वा, हे कृष्ण, भ्राता तव समीपं प्रेषितः।" "त्वं सर्वेषां मित्रं आत्मा च, तव 'अस्माकं' 'परस्य' इति भ्रमः नास्ति; हृदि स्थितः सदा स्मरन्तां दुःखं निवारयसि।" युधिष्ठिरः उक्तवान्—"किं शुभं अस्माभिः न कृतं? न जानामि, हे प्रभो, यः योगेश्वरैः दुर्लभः, स त्वं अल्पबुद्धिभिः अस्माभिः दृष्टः।" राज्ञा निवेदितः भगवान् तत्र किञ्चित् मासान् स्थित्वा, इन्द्रप्रस्थवासिनां लोचनानि प्रमोदितवान्। कदाचित् अर्जुनः, विजयी, हनुमत्-ध्वजं रथं आरोह्य, गांडीव धनुः अक्षय्य-तोमरौ च गृहीत्वा, कृष्णसहितः, पूर्णशस्त्रधारी, महान् वनं प्रविष्टः, यत्र बहु पशवः विचरन्ति, शत्रु-वीर-नाशकः क्रीडार्थं गतः। तत्र अर्जुनः तीर, वराह, महिष, ऋष्य, शरभ, गवय, गण्ड, मृग, शश, शूलपर्णादीन् बाणैः विदारितवान्। परिचारकाः तान् यज्ञार्थं पावनान् पशून् राज्ञे समार्पितवन्तः; अर्जुनः, तृषार्तः क्लान्तः च, यमुनां अगच्छत्। तत्र, शुद्धोदक-प्रक्षालनं कृत्वा, कृष्णार्जुनौ तृप्तौ, तौ शक्तिमन्तौ, दिव्यरूपां कन्यां समीपे विचरन्तीं दृष्टवन्तौ। तां शुभरूपां, तेजस्विनीं कन्यां समीपं गत्वा, अर्जुनः मित्रेण प्रेरितः, तां श्रेष्ठां स्त्रीं पप्रच्छ। "काऽसि त्वं, कस्य कन्या, कुतः आगता, किं इच्छसि? मन्ये, पतिं इच्छसि; सर्वं वद, हे सुन्दरी।" श्रीकालिन्दी उक्तवती—"सूर्यदेवस्य कन्या अहम्, पतिं इच्छन्ती; विष्णुं वरदं वरं कामयन्ती, तपः कृतवती। अन्यं पतिं न व्रणे, श्रीनिवासं; स भाग्यवान् मुकुन्दः अनाथ-शरणं, मयि तुष्टः भवतु। कालिन्दी नाम्ना यमुनाजले पितृनिर्मिते प्रासादे वसामि, यावत् अच्युतं पश्यामि।" एवं अर्जुनः वासुदेवाय उक्तवान्; स भगवान् तत्त्वं विज्ञाय, तां रथं आरोप्य, युधिष्ठिरस्य समीपं अनयत्। ततः, कृष्णः, यथा आज्ञापितः, पाण्डवपुत्राणां अद्भुतं नगरं विश्वकर्मणा निर्मितं कृतवान्। भगवतः तत्र वासः स्वजनानां प्रियार्थं अभवत्; ततः, अर्जुनस्य सारथ्यं कृत्वा, खाण्डववनं अग्नये दत्तवान्। हे राजन्, अग्निः तुष्टः, अर्जुनाय धनुः, श्वेताश्व-युक्तं रथं, द्वौ अक्षय्य-तोमरौ, दुर्गं कवचं, दिव्यास्त्राणि च दत्तवान्। मया, अग्निव्यसनात् रक्षितः, मित्रस्य प्रतीकं महत् सभागृहं आनयत्, यत्र दुर्योधनः जलं भूमिं इति मोहितः। तेन अनुमत्य, मित्रैः अनुमोदितः, कृष्णः पुनः द्वारकां प्रत्यागच्छत्, सात्यक्यादिभिः परिवृतः। ततः, शुभे काले, कृष्णः कालिन्दीं विवाह्य, स्वजनानां परमं हर्षं वितरन्, श्रेयः प्रापितवान्। विंद-अनुविन्दौ, अवन्तिनृपौ, दुर्योधनस्यानुगौ, तस्य भगिन्याः कृष्णे अनुरक्तायाः स्वयंवरे पतिस्वीकृतिं निवारितवन्तौ। हे राजन्, कृष्णः सर्वराज्ञः साक्षात् पश्यन्तः, मुख्यपत्न्याः कन्यां, पितृभगिन्यां मित्रविन्दां बलात् अगृह्णात्। कश्चित् नाग्नजित् नाम राजा कोसलाधिपः धर्मज्ञः आसीत्; तस्य कन्या सत्याऽपि नाग्नजितीति प्रसिद्धा। सप्त तीक्ष्णशृङ्गाः दुर्धर्षाः वृषाः संयम्य, तस्य कन्यां कर्तुं कोऽपि राजा न शशाक। वृषपुरस्कृतस्य विवाहस्य सम्भावनां श्रुत्वा, भगवान् सात्वताधिपः, महतीं सेनां समन्वितः कोसलपुरं अगच्छत्। कोसलराजः तुष्टः, उत्थान-आसनादि सत्कारैः, भगवतं सन्मान्य, श्रद्धया स्वागतं कृतवान्। यदा इच्छितः वरः आगतः, कन्या लक्ष्मीपतौ मनसा स्पृहयन्ती, "यदि मे व्रतः सत्यम्, स मे पतिः स्यात्, सर्वकामान् पूरयेत्," इति चिन्तयामास। यस्य पद-रजः लक्ष्मी-ब्रह्म-शिव-लोकपालैः शिरसि ध्रियते, यः स्वकार्ये सेतुं क्रीडया निर्मितवान्, स भगवाञ् मयि किम् तुष्टः स्यात्? पुनः पूजितः नारायणः जगन्नाथः, "स्वसुखपूर्णः अहं, अल्पं किम् करिष्यामि?" इति उक्तवान्। शुकः उवाच—भगवान् हृष्टः, आसनं स्वीकृत्य, मेघ-निनाद-स्वरेण, स्मितं कृत्वा, कुरुवंशजं संबोधितवान्। भगवान् उवाच—"राजन्, क्षत्रियस्य स्वधर्मानुसारं भिक्षा मुनिभिः निषिद्धा; तथापि, तव सख्यं इच्छन्, कन्यां याचामि, न कन्याशुल्कं, तेन न ददामः।" राजा उवाच—"कः अन्यः, हे प्रभो, तव कन्यायाः वरः श्रेयः वा इच्छनीयः, यत्र लक्ष्मीः अव्यभिचारिणी तव शरीरे वसति, सर्वगुणनिधौ?" किन्तु, हे सात्वतश्रेष्ठ, पूर्वं नियमः कृतः—वरस्य बलं परीक्षा यथा, कन्यायाः हस्तं स्पर्धया दातव्यम्।