शुक उवाच— एकदा श्रीभगवान् युयुधानादिभिः सहितः पाण्डवान् द्रष्टुम् इन्द्रप्रस्थं जगाम। तं सर्वेश्वरं मुकुन्दं समायान्तं दृष्ट्वा पाण्डुपुत्रा वीराः सहसा उत्थाय जीवनमेव पुनरागतमिव मेनिरे। तेऽच्युतं परिष्वज्य तस्याङ्गसंस्पर्शेन सर्वदुःखविमुक्ताः स्नेहस्मिताननं भगवन्तं निरीक्ष्य प्रमोदिताः। स भगवान् युधिष्ठिरभीमयोः पादावभिवन्द्याज्येष्ठं भ्रातरं प्रणम्य, अर्जुनं परिष्वज्य, सहदेवनकुलाद्भ्यां सत्कृतः। कृष्णा तु नूतनवधूर्भवित्वा किञ्चिद् लज्जिता सती, प्रधानासने स्थितं कृष्णं समीपमुपेत्य साष्टाङ्गं प्रणम्य तं सत्कृतवती। तथैव सत्यकिः पाण्डवैः सत्कृतः स मानितः स्वं स्थानं जग्राह, अन्ये च तत्र सत्कृताः समीपमासन्। स भगवान् कुन्त्याः समीपमुपेत्य तां प्रणम्य स्नेहस्निग्धलोचनया तया समालिङ्गितः, स च तस्याः कुशलं पृष्टवान्— स्नुषाणां, भगिन्याः, सर्वबान्धवानां च। सा तु बहून् दुःखानुस्मृत्य, तदनन्तरं प्राप्तात्मदर्शनं चिन्तयन्ती, स्नेहगद्गदया गिरा, अश्रुपूर्णलोचना तमिदं वाक्यमुवाच— ‘यदा नः संरक्षको लब्धः, तदा एव शुभमभूत्; स्नेहात् स्वबान्धवान् अनुस्मृत्य, हे कृष्ण, भ्राता मम त्वयि प्रेषितः। त्वं सर्वात्मा सर्वमित्रश्च, न तव ‘अस्मद्वयम्’ इति भ्रमः; हृदि स्थितः सदा त्वं स्मरदां दुःखानि नाशयसि।’ युधिष्ठिर उवाच— ‘किं नु नः पुण्यमवशिष्टमस्ति? न वेद्मि, भगवन्, यद्वयं मन्दधीः सन्तस्त्वां दृष्टवन्तः, यं योगेश्वरा अपि दुरदृशम्।’ एवं नृपतेरनुज्ञया भगवान् तत्र कतिचित् मासान् इन्द्रप्रस्थजनानां नेत्राणि रमयन् न्यवसत्। अथ कदाचित् अर्जुनः कपिध्वजं रथं समारुह्य, गाण्डीवं धनुः, अक्षय्यौ तूणी च गृहीत्वा, श्रीकृष्णेन सह सम्यक् सन्नद्धः, महद्वनं प्रविवेश, यत्र बहुव्यालमृगसंघः स्थितः, विहाराय शत्रुसैन्यविनाशकः। तत्र तिग्मबाणैः सिंहव्याघ्रवराहमहिषरुश्यमृगसरभगवयगवयगर्दभशृगालमृगशशकशल्यकादीन् निपात्य, तान् पौरुषेण हतान् दासाः समाहृत्य, उत्सवसमये नृपतये न्यवेदयन्। अर्जुनः तृषार्तः क्लान्तश्च यमुनातटमगच्छत्। तत्र स्नात्वा शुद्धाम् आपः पीत्वा, कृष्णार्जुनौ तौ महाबलौ, समीपे विचरन्तीं रूपसम्पन्नां कन्यां दृष्टवन्तौ। तां पुण्यशीलां तेजस्विनीं शुभसदृशरूपिणीं कन्यां समीपमुपेत्य, अर्जुनः सख्याऽनुज्ञया तां स्त्रीश्रेष्ठां पर्यपृच्छत्— ‘काऽसि त्वं सुमध्यमे? कस्य कन्याऽसि? कुत्र आगता? किं कर्तुमिच्छसि? पतिं वाञ्छसि इति मे मन्ये। सर्वं मे कथय सुश्रोणि।’ श्रीकालिन्द्युवाच— ‘अहं सूर्यस्य दुहिताऽस्मि, पतिं प्रार्थयमाना, कठोरं तपः कृत्वा, वरदं विष्णुमेव पतिं वरयामि। अन्यं पतिं न वरे, श्रीनिवासं मुकुन्दं शरणागतशरण्यं मां प्रीयताम्। कालिन्दीति प्रसिद्धा, यमुनाजले पितृनिर्मिते निवसामि, यावत् तं च्युतं न पश्यामि।’ एवं स अर्जुनः वासुदेवाय तदाख्यात, स च तदर्थं विज्ञाय, तां रथमारोप्य, युधिष्ठिरराज्ञे न्यवेदयत्। तदा भगवाञ्छ्रीकृष्णः पाण्डुपुत्राणां हितकाम्यया, विश्वकर्मणा दिव्यं नगरं निर्मापयामास। स भगवान् तत्र स्वजनानां प्रीत्यर्थं निवसन्, अर्जुनस्य सारथ्यं कृत्वा, खाण्डववनं अग्नये दातुम् उद्यतः। तत्राग्निना तुष्टेन अर्जुनाय धनुः, श्वेताश्वयुक्तं रथम्, अक्षय्यौ तूणी, दुर्निवार्यं कवचं, दिव्यास्त्राणि च दत्तानि। मायः तु अग्निविप्लवात् रक्षितः, मैत्र्यर्थं महतीं सभां समुपाहरत्, यत्र दुर्योधनः जलं स्थलमिति मोहं प्राप। भगवाञ्श्रीकृष्णः तत्र स्वजनानां अनुमतिं प्राप्य, सत्यकिप्रमुखैः परिवृतः पुनः द्वारकां प्रतस्थे। तत्र कालिन्दीं शुभे काले विधिना विवाह्य, स्वजनानां परमं सुखं वितन्वन्, उत्तमं कल्याणं च प्रापयामास। विन्दानुविन्दाववन्त्यौ, दुर्योधनस्य अनुचरौ, भगवत्कृष्णे स्नेहयुक्तां भगिनीं स्वयम्वरे पतिस्वीकृत्य निवारयामासतुः। तदा भगवाञ्श्रीकृष्णः सर्वराजसमाक्षिप्तां, पितुः सुष्वस्र्याः कन्यां, मुख्यपत्नीपुत्रीं मित्रविन्दां बलात् अपाहरत्। कोसलराजो नाम नाग्नजित् धर्मनिष्ठः आस, तस्य कन्या सत्याख्या नgnajitīति विख्याता। तां न कश्चन राजा, सप्त तीक्ष्णशृङ्गिणः दुर्निवार्यबलान् वृषान् निगृह्य, प्राप्तुं अशक्नोत्। तद्वृषदानं श्रुत्वा, सात्वताधिपः श्रीभगवान्, महता सैन्येन कोसलपुरं जगाम। कोसलराजा तं प्रीत्या उत्थानासनादिभिः सत्कारैः, यथार्हं पूजयामास। तं स्ववाञ्छितवरं समागतं दृष्ट्वा, राजकुमारी लक्ष्मीनाथे मनसा तुष्टिः प्राप, ‘यदि मम व्रतं सत्यमस्ति, स एव मे पतिः स्यात्, सर्वकामान् पूरयेत्’ इति चिन्तयन्ती। यस्य पादरजः लक्ष्म्यादिभिः शिरसि ध्रियते, ब्रह्मरुद्रलोकपालैः च, स्वकार्यसिद्ध्यर्थं पुलिनं निर्माय, तादृशः प्रभुः माम् अल्पां कथं तुष्येत्? स पुनः पूजितः नारायणः जगन्नाथः, ‘स्वात्मतृप्तस्य मम किं लघुना दातव्यम्?’ इति हृष्टः वदति स्म। शुक उवाच— तस्मै आसने समुपविष्टाय, मेघगम्भीरया गिरा, हृष्टः स भगवान् कौरववंशजं स्मयमानः उवाच। भगवानुवाच— ‘क्षत्रियस्य स्वधर्मानुष्ठातुः भिक्षा मुनिभिः निन्दिता; तथापि मैत्र्यर्थं तव कन्यां याचे, न दत्त्यर्थं, न हि वयं दत्तं गृह्णीमः।