श्रीभगवान् नृपाय उवाच — “हे राजन्, वयं मणिं न स्वीकरोमि। स देवताभक्तस्य तवैव स्थातुं अर्हति, यदा वयं तस्य लाभं भजामः।” ततः एकदा श्रीशुकः कथयति — श्रीभगवान्, युयुधानादिभिः पार्षदैः साकं भूषितः, पाण्डवान् द्रष्टुं इन्द्रप्रस्थं अगच्छत्। तं सर्वेश्वरं मुकुन्दं आगतम् दृष्ट्वा, पाण्डुपुत्राः वीराः समुत्तस्थुः, जीवनं यथा पुनः प्राप्तम्। अच्युतं आलिङ्ग्य, तस्याङ्गस्पर्शेन सर्वदुःखविमुक्ताः, तं स्नेहस्मितमुखं वीक्ष्य, हृष्टाः अभवन्। युधिष्ठिरस्य, भीमस्य चरणयोः प्रणम्य, स भगवान् अर्जुनं आलिङ्ग्य, ततो यमज्येष्ठयोः सन्मानं प्राप। कृष्णा, नूतनविवाहिता, किंचित् लज्जिता, मुख्ये आसने स्थितं कृष्णं समीपं गत्वा, ससम्मानं नमस्कारं अकरोत्। सत्कीर्तिः सत्कृत्य पाण्डवैः सम्मानितः, आसनं अकरोत्, अन्ये अपि सत्कृत्य समीपस्थं आसनं अकरोत्। भगवान् कुन्त्याः समीपं गत्वा, ताम् नमस्कृत्य, सा स्नेहस्निग्धनेत्रया तं आलिङ्ग्य, स्नेहपूर्णया दृष्ट्या, तस्य कुशलं, स्नुषाणां, भगिन्याः, सर्वस्वजनानां च कुशलं पप्रच्छ। सा, बहुदुःखस्मरणं कृत्वा, आत्मदर्शनं च दुःखान्ते प्राप्तं स्मरन्ती, स्नेहगद्गदया वाचा, अश्रुपूर्णया दृष्ट्या तं उवाच — “यदा रक्षकः प्राप्तः, तदा एव कुशलं अभवत्; स्वजनं स्मरन्ती, हे कृष्ण, मम भ्राता तव समीपं प्रेषितः। त्वं सर्वमित्रः, सर्वात्मा, तव न ‘अस्माकं’ ‘परस्य’ भेदः; हृदयस्थः सन्, स्मारकाणां दुःखं सदा निवारयसि। युधिष्ठिरः उवाच — “किं शुभं न कृतम्? न जानामि, हे प्रभो, यः योगेश्वरैः दुर्लभः, स त्वं अल्पबुद्धिभिः अस्माभिः दृष्टः।” एवं नृपेन याचितः, भगवान् तत्र कतिचित् मासान् स्थित्वा, इन्द्रप्रस्थवासिनां नेत्राणि आनन्दयामास। एकदा अर्जुनः विजयी, हनुमद्वजं रथं आरोह्य, गाण्डीवधनुः, अक्षय्यशरकोषं च गृहीत्वा, कृष्णेन सह, सम्यक् सन्नद्धः, महाभूतवनं प्रविष्टः, यः शत्रुवीरविनाशकः, क्रीडायै प्रविष्टः। तत्र सः व्याघ्रादीन्, वराहान्, महिषान्, कृष्णसारान्, शरभान्, गवयः, गण्डमृगान्, मृगान्, शशान्, शूकरान् च शरैः विदारितवान्। अनुचराः तान् यज्ञार्थं पावनान् पशून् नृपतेः समीपं आनयन्; अर्जुनः तृषार्तः श्रान्तः च, यमुनां गतः। तत्र, शुद्धं जलं पिबित्वा, शौचं कृत्वा, कृष्णार्जुनौ महाबलौ, समीपस्थां रम्यरूपवतीं कन्यां विचरन्तीं अपश्यताम्। अर्जुनः, मित्रेण प्रेषितः, तां शुभ्रवर्णां कन्यां समीपं गत्वा, पप्रच्छ — “काऽसि त्वं, कस्य कन्या, कुत्र आगता, किं इच्छसि? पतिं इच्छसि इति मे मन्ये। सर्वं कथय, हे शुभे।” कालीन्दी उवाच — “अहं सूर्यदेवस्य कन्या, पतिम् इच्छन्ती। विष्णुं वरदं पतिं इच्छित्वा, तीव्रं तपः अकरवम्। तं श्रीनिवासं विना अन्यं न वरणीयं; स आश्रयहीनानां आश्रयः मुकुन्दः मयि प्रसन्नः भवतु। कालीन्दी नाम्ना, यमुनाजले, पितृनिर्मिते मन्दिरे वसामि, यावत् अच्युतं पश्यामि।” एवं अर्जुनः वासुदेवाय उक्तवान्; स तत्त्वं विज्ञाय, तां रथे स्थाप्य, नृपतिं युधिष्ठिरं समीपं निनाय। ततः भगवान्, यथानिर्दिष्टम्, पाण्डवाय अद्भुतं नगरं विष्वकर्मणा निर्मितवान्। तत्र, स्वजनानां प्रीत्यर्थं स्थित्वा, खाण्डववनं अग्नये दातुं, अर्जुनस्य सारथ्यं अकरोत्। अग्निः तुष्टः सन्, अर्जुनाय धनुः, श्वेताश्वरथं, द्वौ अक्षय्यशरकोषौ, दुर्गकवचं, दिव्यास्त्राणि च दत्तवान्। मया, अग्निव्यालात् रक्षितः, मैत्रीस्मारकं महासभां आनयत्, यत्र दुर्योधनः जलं भूमिं इति भ्रमितः। तेन अनुमतिः, मित्रैः अनुमोदितः, कृष्णः पुनः द्वारकां प्रतिनिवृत्तः, सत्कीर्तिः अन्यैः परिवृतः। ततः शुभे मुहूर्ते, ऋतौ, कृष्णः कालीन्दीं विवाहितवान्, स्वजनानां परमं हर्षं, श्रेयः च वितरन्। विंदः अनु विंदः अवन्तिनृपपुत्रौ, दुर्योधनानुगौ, स्वसुतां कृष्णे आसक्तां स्वयम्वरे पतिवरणं न अनुमन्यताम्। कृष्णः, सर्वेषां राज्ञां पश्यतां, मुख्यपत्नीपुत्रीं, पितुः भगिन्याः कन्यां मित्रविन्दां बलात् अपाहरत्। कस्मिंश्चित् कोशलनृपे नज्ञजित् नाम्नि धर्मज्ञे, तस्य कन्या सत्याऽपि नज्ञजितिः अभवत्। तां सप्त तीक्ष्णशृङ्गाणि, दुर्दम्याणि, बलगर्वितानि, वृषाणि विजित्य एव, कोऽपि राजा न प्राप्तवान्। तद् वृषपुरस्कारं श्रुत्वा, सात्वतपतिः भगवान्, महान् सेनायाः सहितः, कोशलपुरं अगच्छत्। कोशलनृपः तुष्टः, उत्थानेन, आसनेन, सत्कारैः च, भगवतः सत्कारं कृत्वा, ससम्मानं अकरोत्। तं इच्छितं वरं आगतम् दृष्ट्वा, सत्याऽपि लक्ष्मीपतेः प्राप्ते, मनसि चिन्तयामास — “यदि मे व्रतं सत्यम्, स पुरुषः मे पतिः भूत्वा, सर्वकामान् पूरयतु।” यस्य पदपङ्कजरेणुं लक्ष्मीः, ब्रह्मा, रुद्रः, लोकपालाः शिरसि धारयन्ति, स यः स्वकार्ये पुलिनं अकरोत्, स भगवान् किम् मयि संतुष्टः स्यात्? पुनः पूजितः, नारायणः जगन्नाथः, मेघगम्भीरया वाचा, स्मितं कृत्वा, कुरुवंशजं उवाच — “यः आत्मसुखे पूर्णः, तेन किम् अल्पं कर्तुं शक्यते?” शुकः पुनः कथयति — भगवान्, प्रसन्नः सन्, आसनं स्वीकरोति, मेघनिनादवाणीं कुरुवंशजं प्रति स्मितं कृत्वा भाषितवान्।