अथ एकदा तत्र अपरिचितपुरुषं दृष्ट्वा तस्य रक्षिका भीता व्याहरत्; तस्य शब्दं श्रुत्वा बलिनां श्रेष्ठः जाम्बवान् क्रुद्धः प्रविवेश। सः स्वं स्वामिनं भगवान् कृष्णं साधारणपुरुषं मन्यमानः तेन तस्य शक्तिं नाजानन्, रुष्टः युद्धाय समुत्तस्थौ। तयोः मध्ये तीव्रं संग्रामः अभवत्, विजयानुकूलौ उभौ शस्त्रैः, शिलाभिः, वृक्षैः, बाहुभिः च परस्परं युद्यमानौ, मांसार्थं गृध्रयोः यथावद्। अष्टाविंशतिदिनानि, अहर्निशं, विश्रामं विना, वज्रसमानैः मुष्टिभिः परस्परं ताडयन्तौ। कृष्णस्य प्रहारैः जाम्बवानस्य अंगानि भग्नानि, बलं क्षीणं, शरीरं स्वेदेन सिक्तं, सः विस्मितः भगवानं अभ्यभाषत्। सः उवाच—त्वं सर्वभूतानां जीवनं, तेजः, बलं, वीर्यं च; त्वं विष्णुः, पुराणः पुरुषः, परमेश्वरः, स्वामी च। त्वं सृजतां स्रष्टा, सृष्टेषु स्थितं, कालः, मापकानां अधिपः, परमात्मा, आत्मनां आत्मा च। यस्य केवलं कटाक्षेण, क्रोधेन किंचित् उत्थितेन, समुद्रः चलितः, सेतुर्निर्मितः, लङ्कायाः कीर्तिः प्रकटिता, राक्षसाणां शिरांसि भूमौ पतितानि, शरैः भग्नानि। एवं भगवानं ज्ञात्वा, भल्लूकानां राजा जाम्बवान्, अच्युतं देवकीपुत्रं, अभ्यभाषत्। ततः कमललोचनः कृष्णः, तं हस्तेन स्पृशन्, मेघगम्भीरया वाचा, भक्तं प्रति करुणया अभ्यभाषत्—हे भल्लूकराज, मणेरर्थं अहं तव गुहां प्राप्तः, मिथ्यापवादं निवारयितुं, अस्यैव मणिना। एवं उक्तः सः हर्षेण स्वां कन्यां जाम्बवतीं मणिं च कृष्णाय सम्मानाय ददौ। ततः जनाः शौरिं गुहाम् प्रविष्टं न दृष्ट्वा, द्वादशदिनानि शोकपूर्णाः प्रतीक्षां कृत्वा नगरं प्रत्यागच्छन्। कृष्णस्य गुहात् न निष्क्रमणं श्रुत्वा, देवकी, रुक्मिणी, वसुदेवः, मित्रगणः, बान्धवः च सर्वे शोकदुःखिताः अभवन्। द्वारकावासिनः दुःखिताः सत्राजितं शप्त्वा, कृष्णस्य वार्तां ज्ञातुं, चन्द्रभागां दुर्गां देवीं उपगच्छन्। तेषां देवीपूजनात्, सा तान् अनुगृह्य, हरिं कार्यसिद्धं पत्नीसमेतं प्रकटयामास, सर्वे हर्षपूर्णाः अभवन्। हृषीकेशं मणिना भूषितं पत्न्या सह आगतम् मृत्योरिव प्रतिनिवृत्तं दृष्ट्वा, सर्वे महोत्सवेन पूर्णाः। सत्राजितं सभायां राज्ञः सन्निधौ आहूय, भगवान् मणिं प्राप्तिं कथयित्वा तं मणिं तस्मै प्रददौ। सत्राजितः लज्जितः मणिं गृह्य, शिरः नतं कृत्वा, पापेन संतप्तः स्वगृहं प्रत्यागच्छन्। तदा तीव्रपश्चात्तापेन क्लिष्टः विचारयामास—कथं अहं पापं शुद्धयामि? कथं अच्युतः तुष्टः भवेत्? कथं जनाः मां धर्मिष्ठं मन्यन्ते, न तु लघु, मूढ, धनलुब्धं शपन्ति? कन्यां मणिनां स्त्रीं मणिं च कृष्णाय दास्यामि; एषः तस्य प्रसादनस्य उचितः उपायः, अन्यः नास्ति। एवं निश्चित्य, सत्राजितः स्वं धर्मिष्ठां कन्यां मणिं च कृष्णाय स्वहस्तेन दत्त्वा। भगवान् सत्यम्भामां, गुण-रूप-सौभाग्य-लक्षणैः सर्वैः इच्छितां, विधिवत् परिणयामास। भगवान् उवाच—हे राजन्, मणिं न गृह्णीमः; सः तव, देवभक्तस्य, तिष्ठतु, अस्य लाभं वयं भजामः। शुकः उवाच—एकदा परमपुरुषः कृष्णः युयुधानादिभिः सेवकैः सहितः इन्द्रप्रस्थं पाण्डवान् द्रष्टुं जगाम। मुकुन्दं सर्वेशं आगतम् दृष्ट्वा, पाण्डुपुत्राः वीराः सर्वे एकत्र उत्पत्य, जीवनमिव पुनः प्राप्तम्। अच्युतं आलिङ्ग्य, तस्याङ्गस्पर्शेन सर्वदुःखमुक्ताः, तस्य स्नेहस्मिताननं दृष्ट्वा हर्षिताः। युधिष्ठिर-भीमयोः पादौ नमस्कृत्य, अर्जुनं आलिङ्ग्य, यमौ तेन सम्मानितौ। कृष्णा, नववधूः, किञ्चित् लज्जिता, कृष्णं मुख्यासने स्थितं सन्मान्य नमस्कृत्य। तथा सत्यकिः पाण्डवैः सम्मानितः, उपविष्टः, अन्ये अपि सम्मानिताः समीपस्थाः। सः कुन्तीं समीपं गत्वा, प्रणम्य, सा स्नेहपूर्णनेत्रया आलिङ्गिता; सः तस्याः, पुत्रवधूनां, भगिन्याः, बान्धवानां च कुशलं पप्रच्छ। सा दुःखस्मृत्याः, आत्मदर्शनस्य, स्नेहगद्गदया वाचा, अश्रुपूर्णनेत्रया तम् अभ्यभाषत्—यदा रक्षकः लभ्यते, तदा सुखं प्राप्तम्; बान्धवस्मरणात्, हे कृष्ण, भ्राता तव समीपं प्रेषितः। त्वं सर्वसखा आत्मा च, तव 'अस्माकं' 'परानां' इति भेदः नास्ति; हृदयस्थः सदा भक्तानां दुःखं हन्ति। युधिष्ठिरः उवाच—किं शुभं वयं न कृतवन्तः? न जानामि, हे भगवन्, योगेश्वरैः दुर्लभः त्वं अल्पबुद्धिभिः अस्माभिः दृष्टः। एवं नृपेन प्रार्थितः भगवान् तत्र अनेके मासान् स्थित्वा, इन्द्रप्रस्थवासिनां नेत्राणि आनन्दयामास। एकदा अर्जुनः विजयी, कपिध्वजं रथं आरुह्य, गाण्डीवं धनुः, अक्षय्यबाणकोषं च गृहीत्वा। कृष्णेन सह, सर्वशस्त्रधारी, महान् वनं प्रविष्टः, यत्र बहुक्रीडायै, शत्रुसैन्यनाशकः। तत्र बाणैः व्याघ्रान्, वराहान्, महिषान्, मृगान्, शरभान्, गवयान्, गण्डमान्, हरिणान्, शशान्, शूलमृगान् च ताडयामास।