शम्भरेण महात्मनः प्रद्युम्नस्य प्रति बलवता मुसलम् उन्मथ्य घोररवम् अशनिस्पर्शशिलासमं निर्घोषयन् सम्यक् क्षिप्तम्। सा मुसलः पतन्ती प्रद्युम्नेन कोपसमाविष्टेन स्वेनैव मुसलेन शत्रवे प्रक्षिप्ता, स्वयम् आयन्तीं मुसलां ताम् अपसार्य। ततः मायया दैत्येन दिव आकाशात् कृष्णात्मजं प्रति मायास्त्रवृष्टिः सृष्टा। तया शस्त्रवृष्ट्या पीड्यमानः रुक्मिणीसुतः महारथः परमं निर्मलं मन्त्रं मायाविनाशनं समाहितः। ततः शम्भरेण गुप्तानि शतानि गान्धर्वभूतसर्पराक्षसानि अस्त्राणि प्रयुक्तानि, तानि सर्वाणि कृष्णसूनुना विनिवारितानि। ततः किरीटकुण्डलधारी तीक्ष्णखड्गं समुत्क्षिप्य, ताम्रदंष्ट्रायुक्तं शम्भरं बलवता खड्गेन शिरः कायात् छित्त्वा बभासे। तं सुराः स्तुतिभिः पुष्पवर्षैः सम्पूज्य, तस्य भार्यया दिव्यगत्या गगनमार्गे नीतः। स दिव्यस्त्रियाः सह गगनात् निबिडस्त्रीशताकीर्णं शोभनं अन्तःपुरं प्रविश्य, मेघे विद्युतिव सः प्रविष्टः। तं श्यामं जलदसङ्काशं पीतवाससं दीर्घबाहुं ताम्रनेत्रं सुन्दरमुखं सस्मितं दृष्ट्वा, स्त्रियः नीलकुन्तलविन्यस्तपद्ममुखं मन्यमानाः कृष्णम् इति, लज्जया इतस्ततो न्यकुर्वन्। अनुप्रवेश्य, लघु लज्जया ताः स्त्रियः मुदिताः सन्दृश्य, रत्नमिव मध्ये विस्मिता उपजग्मुः। तदा वैदर्भी कृष्णपत्नी, स्निग्धवाचः कृष्णलोचना, स्वं नष्टं पुत्रं स्मृत्वा, वात्सल्यस्निग्धस्तनी बभूव। सा चिन्तयामास—'कः अयं पुरुषरत्नं कमललोचनः? कस्य पुत्रः? केन गर्भे धृतः? का वा स्त्री एषा यस्याः सः प्राप्तः?' इति। 'मम एव पुत्रः प्रसूतिगृहात् हृतः, अयं तु तस्मिन्नेव वयसि रूपे च—यदि सः जीवेत्, कुत्र स्यात्?' इति। 'कथं सः शार्ङ्गपाणेः सदृशः रूपेऽङ्गेषु गत्यां वचने स्मिते च दृष्टौ?' इति। 'नूनम्, एष एव मम गर्भे धृतः सुतः। स्नेहात् वामभुजः स्पन्दते, तस्मिन्स्नेहः वर्धते।' इति। एवम् वैदर्भ्या विचिन्तयन्त्यां, देवकीसुतः श्रीकृष्णः देवक्याः वसुदेवेन च सह आगतः। सर्वज्ञः अपि भगवान् जनार्दनः मौनं बभूव; नारदः तु सम्पूर्णं वृत्तान्तं शम्भरवधं च निवेदयामास। एवं तदद्भुतं चरितं श्रुत्वा कृष्णस्य अन्तःपुरस्त्रियः हर्षयन्त्यः, बहून् वर्षान् नष्टं पुनः प्राप्तमिव, तं स्वागतं कृतवन्त्यः। देवकी वसुदेवः कृष्णबलरामौ च स्वपत्नीभिः सह, प्रद्युम्नं तस्य भार्यां च रुक्मिणीं च आलिङ्ग्य हृष्टाः। नष्टः प्रद्युम्नः पुनरागत इति श्रुत्वा द्वारकावासिनः हर्षवशात्, 'हाहा! बालकः मृत्योरिव पुनरागतः—सौभाग्येन!' इति। यम् मातरः स्वपतेः पितुश्च भावेन पुनः पुनः पूजयन्ति, यस्य स्नेहः प्रतिदिनं वर्धते—तत्र लक्ष्मीभुवनप्रतिबिम्बे, कामरागवर्त्मनि, गुणहीनानां किं अन्यत् कर्तव्यम्? इति दशमे स्कन्धे द्वितीये भागे श्रीमद्भागवते महापुराणे परमं पावनं प्रद्युम्नजन्मवृत्तान्तः पञ्चपञ्चाशत्तमोऽध्यायः समाप्तः। अथ षट्षष्टितमः अध्याय आरभ्यते। श्रीशुक उवाच—सत्राजित् स्वकृतदोषं विज्ञाय, आत्मनः कन्यां श्रीकृष्णाय दत्त्वा, स्यामन्तकं मणिं स्वहस्तेन अर्पितवान्। राजा उवाच—'किं दोषं सत्राजिता कृतम्? कुत्र स्यामन्तकमणिः प्राप्तः? किमर्थं कन्यां हरये दत्तवान्?' इति। श्रीशुक उवाच—सत्राजित् सूर्यस्य परमभक्तः सखाश्चासीत्; तेन तुष्टः सूर्यः तस्मै स्यामन्तकं मणिं दत्तवान्। स मणिं कण्ठे धारयन् सूर्यसङ्काशः द्वारकाम् प्रविष्टः; तस्य दीप्त्या जनाः तं न विवेकुः। दूरात् तं दृष्ट्वा, जनाः तस्य प्रभया विमोहिता, भगवन्तं द्यूतक्रीडायां स्थितम् उपगम्य, सूर्य इति शङ्कया निवेदयामासुः। 'नारायण! त्वां नमामः, शङ्खचक्रगदाधर, दामोदर, कमलनयन, गोविन्द, यादवप्रिय!' इति। 'एष सूर्यः, भगवन्, त्वां द्रष्टुम् इच्छन्, तेजसा पुरुषदृष्टिं हरन्, आगच्छति।' 'नूनं, देवानामुत्तमाः त्रिषु लोकेषु तव मार्गं अन्विष्यन्ति; यादवेषु तव स्थितिं ज्ञात्वा, अजातः प्रभुः त्वां द्रष्टुम् आगतः।' श्रीशुक उवाच—बालानां वचनं श्रुत्वा, पद्मनाभः सस्मितः—'न एष सूर्यः, सत्राजित् स्यामन्तकदीप्त्या विराजते' इति उवाच। सत्राजित् स्वगृहं प्रविश्य, शुभाय भूषितं, मणिं देवायतने स्थापयामास, विप्रैः संस्पृष्टम्। स मणिः प्रतिदिनं अष्टौ भारान् सुवर्णस्य उत्पादयति; यत्र स मणिः पूज्यते, तत्र दुर्भिक्षं, आपदः, सर्पदोषाः, रोगाः, अमंगलं च न भवति। यदुकुलेश्वरः शौरिः तं मणिं याचितवान्; सत्राजित्, धनं न कामयमानः, न दत्तवान्। एकदा प्रसैनः मणिं कण्ठे धारयन्, स्वाश्वेन वनं गतः। सिंहेन प्रसैनः तस्याश्वश्च हतः, स मणिं गृहित्वा गुहां प्रविष्टः; तत्र जाम्बवत् तं सिंहं हत्वा मणिं लेभे। स मणिं स्वपुत्रस्य क्रीडनकं कृतवान्; सत्राजितः भ्रातरं अदृष्ट्वा दुःखितः। 'मणिकण्ठः कृष्णेन निहतः वनं गतः; भ्राता मम' इति जनाः एकस्मात् अन्यस्मै गूढं कथयामासुः। भगवान् तु स्वनाम कलेन कलुषितम् श्रुत्वा, स्वदोषनिरासाय जनैः सह, प्रसैनस्य मार्गेण वनं प्रस्थितः।