ततः भगवता उपदिष्टा, “हे शुद्धस्मिता! आत्मानं शोषयन्ती अज्ञानजनिता शोकः तव निवार्यताम्; यथार्थज्ञानस्य स्थैर्येण स्वभावे तिष्ठ,” इति रुक्मिण्याः दुःखं निवारयामास। शुकः उवाच—एवं भगवता उपदेशं श्रुत्वा, सुमध्यमा रामा दुःखं त्यक्त्वा, बुद्ध्या मनः संयम्य स्थिता। एतस्मिन्नेव काले, रुक्मिण्याः भ्राता रुक्मी, यत्र तस्य प्राणः क्षीणः, बलं तेजश्च भगवतो रुक्मिण्याः च द्वारा नष्टम्, स्वदूषितं रूपं, स्वकल्पितं व्यर्थं अभिमानं च स्मृत्वा, भोजकटनाम्नि महानगरं स्वनिवासाय स्थापयामास। न तु दुष्टं कृष्णं आक्रामत्, न च भगिन्याः विघ्नं अकरोत्। “कुण्डिनं न प्रविश्यामि,” इति गर्वेण तत्र स्थित्वा, भगवत् तथा भीष्मकतनया तथा अन्यैः राजभिः पराजितः अभवत्। ततः कृष्णः रुक्मिणीं नगरं आनयित्वा विधिवत् विवाहं अकरोत्। यदुनगर्यां प्रत्येकगृहे कृष्णैकनिष्ठैः महान् उत्सवः अभवत्। तत्र पुरुषाः स्त्रियः च, हर्षपूर्णाः, रत्नकुण्डलैः भूषिताः, दम्पत्योः शोभायुक्तयोः उपहारान् आनयन्ति स्म। वृष्णिनगर्याः इन्द्रध्वजैः, अद्भुतमाल्यवस्त्रैः, रत्नद्वारैः, शुभकलशैः, धूपदीपैः सर्वद्वारेषु अलङ्कृतम्, नगरं दीप्तिमान् अभवत्। तत्र गन्धयुक्तैः मद्यैः मार्गाः सिक्ताः; द्वारेषु राजप्रियैः हयैः आनीताः गजाः स्थिताः; कदलीपाकफलवृक्षपङ्क्तिभिः नगरं शोभितम्। कुरवः, सृञ्जयाः, कैकेयाः, विदर्भाः, यदवः, कुन्तयः च सर्वे तत्र हर्षेण मिलित्वा उत्सवमूर्तिम् अपश्यन्। रुक्मिण्याः अपहरणकथां सर्वत्र श्रुत्वा, राजाः राजकन्याः च विस्मिताः अभवन्। द्वारकायां, हे राजन्, रुक्मिण्या रामया च सह लक्ष्मीपतेः दर्शनात् नगरवासिनां महाः हर्षः उत्पन्नः। शुकः पुनः उवाच—कामः, यः पूर्वं रुद्रक्रुद्धेन दग्धः, वासुदेवांशः, पुनः देहधारणाय तेनैव रूपेण जातः। सः वैदर्भ्याः पुत्रः, कृष्णबलसम्पन्नः, सर्वथा पितुः तुल्यः प्रद्युम्नः इति प्रसिद्धः अभवत्। तं शम्बरः मायावान् शिशुं, यः तदा हान्यः न अभवत्, शत्रुं इति ज्ञात्वा, समुद्रे निक्षिप्य स्वगृहं प्रत्यगच्छत्। शक्तिमान् मत्स्यः तं शिशुं निगलितवान्; मत्स्यः च अन्यैः सह महान् जालेण मत्स्यबन्धकैः गृहीतः। मत्स्यबन्धकाः तं मत्स्यं शम्बराय उपहाररूपेण आनयन्; पक्शाले तं छेदयितुं कर्त्रिभिः मत्स्यं उद्घाटितम्। तत्र शिशुं दृष्ट्वा, तं मायावत्यै निवेदितम्; नारदः तस्याः चिन्तितायाः सर्वं यथार्थं, शिशोः उत्पत्तिं मत्स्यगर्भे आगमनं च, उक्तवान्। सा रति, कामस्य प्रसिद्धा पत्नी, पतिसंयोजनाय प्रतीक्षां कृतवती। शम्बरः तां पक्शाले नियुक्तवान्; मायावती तं शिशुं कामं इति ज्ञात्वा, तस्मिन् स्नेहं प्रकटयामास। अल्पेन कालेन कृष्णपुत्रः युवावस्थां प्राप्तः; तं दृष्ट्वा स्त्रियः चित्तानि कम्पयामास। रति, कमलपत्रनयना, दीर्घबाहुः, पुरुषेषु श्रेष्ठः, लज्जास्मितविलोकनं प्रेमणि भ्रूणि उत्तोल्य, स्वपत्न्यं समीपं गतवती। कृष्णपुत्रः तां उवाच—“हे नारी! तव मनः मातुः न इव; त्वं मम प्रेम्णि व्यवहरसि, मातुः न इव।” रति उवाच—“त्वं नारायणस्य पुत्रः, शम्बरः गृहात् अपहृतः; अहं तव धर्मपत्नी रति, त्वं च कामः, प्रभो!” “सः दानवः शम्बरः त्वां शिशुं समुद्रे निक्षिप्य, मत्स्यः निगलितवान्; मत्स्यगर्भात् प्रभो, त्वं इह आगतः।” “अद्य, तव मायाशक्त्या, मोहादिभिः, तं दुर्जयम् शत्रुं शम्बरं हन्याः।” “तव माता तव शोकात् कुररीपक्षिणीव पुत्रवियोगे दुःखिता, वत्सलप्रेम्णा क्लिष्टा, धेनुरिव वत्सवियोगे पीडिता।” एवमुक्त्वा मायावती, महान् मायावी, प्रद्युम्नाय सर्वमायानाशिनीं श्रेष्ठां विद्यां दत्तवती। ततः प्रद्युम्नः शम्बरं युद्धाय उपगम्य, तं गर्हयन्, युद्धे प्रवर्तितवान्। शम्बरः, तीक्ष्णवाक्यैः आक्रान्तः, पादाघातेन सर्पः इव, क्रोधात् गदां गृहीत्वा बाहिर्ययौ। सः गदां समुच्चालयन्, प्रद्युम्नं प्रति गर्जन्, वज्रपातवद् घोरनादं कृत्वा, गदां प्रक्षिप्तवान्। प्रद्युम्नः, भगवतः, क्रोधात् स्वगदां शत्रोः प्रति प्रक्षिप्य, ताम् आगच्छन्तीं गदां अपाकर्षत्। शम्बरः मायया दिवः शस्त्रवर्षं कृष्णपुत्रं प्रति प्रक्षिप्तवान्। तेन शस्त्रवर्षेण पीडितः, रुक्मिण्याः पुत्रः, महान् रथी, शुद्धसारमन्त्रं, सर्वमायानाशिनीं, आह्वयामास। ततः शम्बरः गन्धर्व, प्रेत, सर्प, राक्षसगोपनीयमायाः शतानि प्रयुक्तवान्; कृष्णपुत्रः सर्वाणि निवारयामास। ततः तीक्ष्णं खड्गं, किरीटकुण्डलाभरणं गृहीत्वा, शम्बरस्य शिरः ताम्रदाढ्युक्तं, बलात् छित्त्वा, तं हत्वा। देवाः पुष्पवृष्ट्या, स्तुतिभिः च, तं समर्चयामासुः; पत्नी तं दिव्यरूपेण आकाशमार्गे निनीत। सः शम्बरनगरस्य दिव्यगृहं, शतस्त्रियः यत्र, पत्नी सहितः आकाशात् प्रविश्य, मेघे विद्युतं इव आगतः। तं वर्षमेघसङ्काशं, पीतवस्त्रं, दीर्घबाहुं, ताम्रलोचनं, शोभनमुखं, मृदुस्मितं च दृष्ट्वा, तस्य पद्ममुखं नीलकुन्तलैः अलङ्कृतं, स्त्रियः तं कृष्णं इति मन्यन्त्यः, लज्जया इतस्ततः लुप्ताः।