रुक्मी तु तस्मिन्नहनि तीक्ष्णैः शरैः तं दुर्जनं गोकुलपालकं, यस्य बलात् भगिनी हृता, गर्वं हनिष्यामीति क्रोधात् संकल्प्य, भगवतः महिमानं न जानन्, गोविन्दं गर्हयन्, "तिष्ठ तिष्ठ" इत्युक्त्वा एकेन रथेन समीपमागमत्। स शक्तिं धनुषि संधाय, कर्ष्णं त्रिभिः शरैः विव्याध, "क्षणं तिष्ठ, यदुकुलपांसन" इति चोवाच। "क्व गच्छसि, मम भगिनीं चौरवत् यज्ञभागं हरन्? अद्य ते दर्पं भङ्क्ष्यामि, दुष्ट मायाविन!" इत्युक्त्वा, "यावत् त्वं मां शरैः पातयसि न वा, तावत् कन्यां मुञ्च" इति चोवाच। भगवान् स्मयमानः सः रुक्मिणीं विमोचयन्, रुक्मिं षड्भिः शरैः विव्याध, तस्य च धनुः भग्नं चकार। ततः चत्वारः अश्वानष्टाभिः शरैः, सारथिं द्वाभ्यां, ध्वजं त्रिभिः शरैः विव्याध। पुनः अन्यं धनुः गृहीत्वा, रुक्मी कर्ष्णं पञ्चभिः शरैः विव्याध। तेन शरवर्षेण अभिहतः अच्युतः रुक्मेः धनुः छित्त्वा, पुनः अन्यं धनुः गृहीत्वा, तदपि भगवत् अक्षयः छित्त्वा चकार। यानि यानि शस्त्राणि रुक्मी गृहीतवान्—गदां, शूलं, त्रिशूलं, खड्गं, पट्टिशं, तोमरं—तानि सर्वाणि हरिः छित्त्वा चकार। ततः रुक्मी रथात् अवपत्य, खड्गं गृहीत्वा, कर्ष्णं हन्तुम् उद्यतः, ज्वलनं प्रति पतङ्गवत् क्रोधात् अभ्यधावत्। स तु अभ्यधावत्, कर्ष्णः तस्य खड्गं च छत्रं च शरैः विदार्य, स्वं तीक्ष्णं खड्गं निष्कृष्य, रुक्मिं हन्तुम् उद्यतः। तदा रुक्मिणी, पतिं भ्रातरं हन्तारं दृष्ट्वा, भयात् संतप्ता, पतिं पादयोः पतित्वा, शोकाकुला, कण्ठे गद्गदं वचः, मुखं शुष्कं, काञ्चनमाल्यं स्खलितं, भयभीता, कृपया कम्पमाना, ववन्दे। सा उवाच—"योगेश्वर, अनन्त, देवदेव, जगन्नाथ, न हि मम भ्रातरं हन्तुमर्हसि, महाबाहो, शुभद!" इति। तस्याः भयभीतायाः, शोकदीनायाः, गद्गदकण्ठायाः, स्खलितहारायाः, पादयोः पतितायाः, कृपया भगवानेव तं हिंसां विरमयामास। ततः कर्ष्णः तं दुष्टं रुक्मिं वस्त्रेण बध्वा, शिरःकर्णं च मुण्डयित्वा, विकृतं चकार। यदवः तु शत्रुसैन्यं पद्मवनं गजानिव अपाक्रान्तवन्तः। ततः यदवः कर्ष्णं समीपं गत्वा, रुक्मिं तं विकृतरूपं मरणासन्नं दृष्ट्वा, दयालुः भगवान् सङ्कर्षणः तं विमोच्य, कर्ष्णं इदं वचनमुवाच— "यद् त्वया कृतं, कर्ष्ण, न उचितं न शोभनं नः; शिरःकर्णमुण्डनं, विकृतिं, बन्धनं, मित्रस्य हननं वा। न खलु एषा साध्वी भगिनी भ्रातृविकृतिं दृष्ट्वा नः दोषं चिन्तयेत्; स्वकर्मफलमेव हि जनः सुखदुःखयोः हेतुः। स्वजनस्य हननं महापापं, तस्य स्वदोषेण पतितस्य पुनरपि हननस्य न किमपि प्रयोजनम्। एष धर्मः क्षत्रियाणां, प्रजापतिना स्थापितः; भ्राता अपि भ्रातरं हन्ति, न च अन्यत् भीषणतरम्। राज्यस्य, भूमेः, वित्तस्य, स्त्रीणां, दर्पस्य, ऐश्वर्यस्य च हेतोः, मदान्धाः स्वजनानपि नाशयन्ति। त्वं सर्वेषां प्रति कठोरः, कर्ष्ण, पापात्मसु; स्वमित्रहितमेव सर्वहितं मन्यसे, यथा मूढाः। मायेयमोहात् देहाभिमानेन जनाः मित्रं, शत्रुं, उदासीनं च पश्यन्ति। वास्तवतो हि एक एव परमात्मा सर्वेषां देहिनां, न तु नानात्वं; मन्दबुद्धयः प्रकाशस्य, आकाशस्य, विभागमिव पश्यन्ति। अयं देहः आद्यन्तवान्, प्रकृतिप्राणगुणसम्भूतः, आत्मनि अज्ञानादारोपितः, संसारकारणम्। आत्मनः न हि अन्येन सह संयोगवियोगौ, सत्तासत्ताभ्यां; यथा सूर्यस्य प्रकाश्यवस्तुभिः संबंधः। जन्माद्यविकाराः देहस्य, न आत्मनः कदाचित्; यथा चन्द्रस्य कलाः न तस्य स्वभावं बाधन्ते, न ग्रहणं तस्य नाशनम्। स्वप्ने आत्मन्यनात्मन्यपि सुखदुःखभोगः अनुभवति, तथैव अज्ञानवान् संसारं प्रविशति, तत्त्वमसम्यक् विविच्य। अतः अज्ञानजनितं शोकं, यः आत्मानं शोषयति, भ्रमयति, तत्त्वज्ञानात् नाशयित्वा, स्वभावस्थः भव, शुचिस्मिते।" एवं भगवता उपदिष्टा, सुकुमारतन्वी रामा, शोकं त्यक्त्वा, बुद्ध्या आत्मन्यवस्थितवती। रुक्मी तु, प्रायः प्राणक्षयः, तेजोबलविहीनः, विकृतरूपं स्मरन्, स्वकृतदर्पं च, तत्रैव बभूव। स तु भोजकटं नाम नगरं निर्माय, तत्रैव वसन्, न पुनः दुष्टकृष्णं न च भगिन्याः मार्गं चकार। "नाहं कुण्डिनं प्रवेक्ष्य" इति शपथं कृत्वा, भगवता, भीष्मकतनयया, अन्यैश्च नृपैः पराजितः, तत्रैव कोपात् स्थितवान्। कृष्णः तु, विधिवद् नगरं नीत्वा, तां विवाहयामास; यदुनगर्यां च, कृष्णैकभक्तेषु, गृहेषु महोत्सवोऽभवत्। नरनार्यश्च, मणिकुण्डलैः शोभिताः, अनुरागात् दम्पत्योः, शुभवस्त्रधारिणोः, दानानि वहन्तः। तद् वृष्णिपुरी, इन्द्रध्वजैः, अद्भुतमाल्यवस्त्रैः, मणिद्वारैः, शुभसंपातैः, पूर्णकलशैः, धूपदीपैः, सर्वद्वारेषु शोभिता, प्रकाशितवती। तस्यां पुर्यां, सुरभिसुरामण्डितैः मार्गैः, द्वारेषु प्रियराजाहूतैः गजेन्द्रैः, कदलीपुगपंक्तिभिश्च शोभिता। कुरवः, सृञ्जयाः, कैकेयाः, विदर्भाः, यदवः, कुन्तयश्च, हर्षोत्साहसमाकुलाः, तत्रैकत्र संमिलन्तः प्रमोदन्ते। रुक्मिण्याहरणकथां श्रुत्वा, राजकुमाराः, राजकन्याश्च, विस्मयमग्नाः। द्वारकायां तु, कौरवश्रेष्ठ, जनाः कर्ष्णं, श्रीपतिं, रुक्मिण्या रामेण च सहितं दृष्ट्वा, परमं हर्षं प्राप्नुवन्। शुक उवाच—कामः, यः पूर्वं वासुदेवांशः, रुद्रस्य क्रोधाग्निना दग्धः, पुनः देहधारणाय तद्रूपमेव धारयन्, अवतीर्णः। इति श्रीमद्भागवते महापुराणे प्रथमस्कन्धे चतुर्दशोऽध्यायः समाप्तः।