सा कन्या, देवीसदनं सम्प्राप्ता, पादहस्तयोः प्रक्षालनं कृत्वा, शुद्धसत्त्वा प्रसन्ना च, अम्बिकायाः सन्निधिं प्रविवेश। तत्र वृद्धाः पण्डिता ब्राह्मणपत्न्यः, भवानीसहिताः, श्रीसम्पन्नां तां भवान्याः पत्नीं सम्यक् पूजयामासुः। सा च, "नमस्तेऽस्तु ते अम्बिके पुनः पुनः, शुभे, स्वसुतसमेता; मे पतिः श्रीकृष्णः भवतु, त्वं चास्मासु प्रसन्ना भव" इति सस्नेहम् प्रणम्य प्रार्थयामास। ततो गन्धान्नविलासिनि अक्षतान् धूपं वसनानि माल्याभरणानि विविधान्नपानानि दीपपङ्क्तीं च समर्प्य, ब्राह्मण्यः स्वैः पतिभिः सह, लवणपिष्टकतम्बूलहारफलइक्षुसहितं पूजनं कृतवत्यः। ताः स्त्रियः पूजावशिष्टानि तस्यै दत्त्वा, स्वस्तिवचनानि च प्रादुःकुर्वन्; सा च नववधूः ताभ्यः प्रणम्य, अवशिष्टानि स्वीकृतवती। ततः मौनव्रतम् उत्सृज्य, सा अम्बिकागृहात् निर्गता, स्वदासीं हस्तेन गृहीत्वा, मणिवलयेन शोभितहस्तया सह। सा तन्वी, मकरकुण्डलरत्नभूषितमुखी, श्यामाङ्गी, मणिमेखलया कटिसु सुसज्जिता, उन्नतस्तनयुगला, कुचेलकुन्तलच्छन्नलोचना—देवादीनां मोहिनी स्थिरा माया इव बभासे। तस्याः शुद्धस्मितं बिम्बाधररुचिरं दन्तपङ्क्तिं मल्लिकामुकुलसदृशीं, हंसगामिनीं मृदुलमणिनूपुरशब्देन शोभमानां दृष्ट्वा, समागतवीराः प्रेम्णा मुह्यन्तः पेतुः; राजानः अपि तस्याः लज्जालुकस्मितविलोकनैः हृतचित्ताः, आयुधानि मुञ्चन्तः, विस्मिताः सञ्जग्मुः। ते तेजस्विनः राजानः, गजाश्वरथारूढाः, मूर्च्छितवद् भूमौ पतिताः, सा च शोभायाः बहिरङ्गेन हरये समर्प्य, मन्दमन्दं चलन्ती, पद्मपादया, भगवतः आगमनं पश्यन्ती, श्रीयुतं रूपं वितन्वती। सा कन्या, वामहस्ताङ्गुलिभिः कुचेलं तुङ्गं कृत्वा, पार्श्वदृष्ट्या लज्जया राजान् विलोक्य, अच्युतं पश्यति स्म। तदा रथारूढायां तस्यां, कृष्णः प्रतिद्वन्दिनां समक्षं तां गृहीत्वा रथमासादयत्। तं गरुडचिह्नितं रथमुपवेश्य, माधवः, राजानां समाजं नापश्यन्, रामेन अग्रे गच्छता सह, सिंहः शृगालमध्यात् मृगं यथा हरति, तथा तां नयन् गच्छन्। तदा तैः दर्पयुक्तैः राजभिः, विशेषतः जरासन्धमुख्यैः, "हन्त हन्त, वयं लज्जिताः! आयुधधारिणः स्म, गोकुलवासिभिः हृताः; सिंहाः यथा मृगान् हरन्ति" इत्युक्त्वा, रोषपूर्णाः अभवन्। शुक उवाच—एवं ते सर्वे, क्रोधविस्फारिताः, स्वारूढ्यानि समारुह्य, स्वसेनाभिः परिवृताः, धनुष्मन्तः, कृष्णं अनुययुः। तेषां समागमं दृष्ट्वा, यादवसेनानायकाः, धनुषां निनादैः प्रत्युत्थाय स्थिताः। ते च शस्त्रविदः, अश्वगजरथारूढाः, शरवृष्टिं पर्वतान् इव मेघाः, स्रवयन्तः, युद्धाय स्थिताः। ततः, पतिसैन्यं शरवृष्टिभिः आवृतं दृष्ट्वा, सा तन्वी, भीतलज्जितलोचनया पतिस्याननं अपश्यत्। भगवान् स्मितपूर्वम् उवाच—"मा भैः, कमललोचने! एषा ते वैरिसेना स्वबन्धुभिः नाशिता भविष्यति।" ततः गदसङ्कर्षणादयः, तेषां वीर्यं सहनुं न अशक्नुवन्तः, अश्वगजरथान् लोहमयैः शरैः ताडयामासुः। रथिनां, अश्वारूढानां, गजारूढानां च शिरांसि, कुण्डलमुकुटपट्टाभूषितानि, सहस्रशः भूमौ पतितानि। शस्त्रधारिणां बाहवः, गजाः, ऊरवः, पादाः, अश्वाः, गर्दभाः, उष्ट्राः, धेनवः, पुरुषशिरांसि च भूमौ पतितानि। वृष्णिभिः विजिगीषुभिः तेषां सेनायां विनश्यन्त्यां, राजानः, जरासन्धप्रमुखाः, पलायनं कृतवन्तः। ते च शिशुपालं, पत्न्याहरणक्लिष्टमिव, तेजोहीनं, उत्साहहीनं, शुष्कोष्ठं समुपेत्य, इदम् ऊचुः— "नरश्रेष्ठ! मा शोच! देहिनां नित्यं सुखदुःखयोः स्थैर्यं न कश्चन पश्यति। यथा यन्त्रकृतनर्तकी मायाविना नीयते, तथा भगवदधीनः जनः सुखदुःखयोः प्रवर्तते। सप्तदशदिनानि शौरिणा मया पराजितः, अष्टादशमे दिने चतुर्विंशत्यन्यैः सेनाभिः जयः प्राप्यते। तथापि न कदाचित् शोचामि न हृष्यामि, कालयोगवशात् जगत् प्रवर्तते इति जानन्। अद्यापि वयं सर्वे, बलिनां नृपतयः, कृष्णरक्षितैः यादवैः कौशलात् पराजिताः। अद्य ते विजिगीषवः, कालः स्वगतिं यास्यति; यदा कालः अस्मासु प्रवर्तते, तदा वयं विजयी भविष्यामः।" एवं सुहृद्भिः सान्त्वितः, शुक उवाच, चेदिराजः स्वपुरं ययौ, अन्ये च बुभुक्षिताः स्वस्वनगराणि जग्मुः। रुक्मी तु, भगिन्याः राक्षसविवाहं न सहमाणः, कृष्णद्वेषी, शक्तिमान् सेनया परिवृतः, कृष्णं पृष्ठतः अन्वयात्। स क्रुद्धः, महता वेगेन, सर्वराजसंसदि, कम्पितमहाबाहुः, धनुः प्रगृह्य, प्रतिज्ञां कृतवान्— "यदि युद्धे कृष्णं न हन्यामि, भगिनीं न पुनरानेष्यामि, तावत् न कुण्डिनं प्रवेक्ष्यामि; एतत् सत्यं वः ब्रवीमि।" इति उक्त्वा, शीघ्रं रथमास्थाय, सारथिम् आदेशयामास—"हयाः चालय! कृष्णं युद्धे पश्येयम्।" "अद्य, तीक्ष्णैः शरैः, तस्य दुरात्मनः गोकुलवासिनः, भगिन्याहरणकर्तुः, गर्वं नाशयिष्यामि।" इति गर्वयुक्तः, भगवतो महिमानं न जानन्, "तिष्ठ तिष्ठ" इति गर्जन्, एकेन रथेन गोविन्दं समभिपतन्। बलवान् धनुः सञ्चालयन्, कृष्णं त्रिभिः शरैः ताडयामास, "क्षणं तिष्ठ, यादवकुलपांसन!" इत्युक्त्वा। "क्व गच्छसि, भगिनीं चौरयित्वा, शृगालः यथा हविर्हरति? अद्य ते मायाम्, कुटिलयुद्धवृत्ते, गर्वं भङ्क्ष्यामि।" "यावत् मां शरैः निहत्य न पातयसि, तावत् कन्यां मुञ्च; इति उक्त्वा, स्मितपूर्वं कृष्णः तस्य धनुः भङ्क्त्वा, षड्भिः शरैः रुक्मिं विदारितवान्।