एवं प्रेमसूत्रेण बध्नन्तः नगरवासिनः समभाषन्त, तदा सा कन्या सैव सैनिकैः संरक्ष्यमाणा अन्तःपुरात् अम्बिकायाः देवालयं प्रति प्रस्थितवती। सा पद्भ्याम् निर्गम्य, भवानीयाः कोमलपादौ द्रष्टुम् अभिलषन्ती, मार्गेण गच्छन्ती, पूर्णतया मुकुन्दस्य पादकमलानि चिन्तयन्ती आसीत्। सा मातृभिः सखिभिश्च परिवृता, वीरैः राजसैनिकैः कवचधारिभिः शस्त्रास्त्रधरैश्च संरक्ष्यमाणा, यत्र मृदङ्गशङ्खपटहदुन्दुभ्यादीनां शब्दः प्रवर्तते स्म। तत्र सहस्रशः कुलीनाङ्गनाः भूषणविभूषिताः, विविधानि द्रव्याणि, माल्यगन्धान्, वस्त्राभरणानि च पुरोहितेभ्यः वहन्त्यः दृष्टाः। गायकाः वादकाः च गीतस्तुतिप्रशंसाभिः वध्वं परिवेष्ट्य, सूतामागधबन्दिनः च तत्रासन्। अथ सा देवीमन्दिरमुपेत्य, पादहस्तयोः प्रक्षालनं कृत्वा, शुद्धा शान्ता च अम्बिकायाः सन्निधिम् प्रविष्टवती। तत्र वृद्धा ब्राह्मणपत्नीः, भगवत्याः सहिता, श्रीसमन्विता भवपत्नीं पूजयामासुः। सा भक्त्या नमस्कृत्वा, "नमस्तेऽस्तु अम्बिके पुनः पुनः, शुभे, स्वसुतैः सहिते। मे पतिः श्रीकृष्णः स्यात्, त्वं मे तुष्टा भव" इति प्रार्थयामास। तदा सुरभिसमगन्धान्, अक्षतान्, धूपवस्त्राणि, माल्याभरणानि, नानाविधोपहारान्, भोजनानि, दीपावलिं च समर्प्य, ब्राह्मण्यः स्वपत्निभिः सह, लवणपिष्टकपनीयफलशर्करादिभिः पूजाम् अकुर्वन्। ताः स्त्रियः पूजार्शितानि अवशिष्टानि तस्यै दत्त्वा, आशीर्वादान् अपि ददुः; सा कन्या ताः प्रणम्य, अवशिष्टं स्वीकृतवती। ततः मौनव्रतम् उत्सृज्य, अम्बिकागृहात् निर्गम्य, दासीं हस्तेन गृहीत्वा, मणिवलयेन भूषितहस्ता, निर्गता। सा तन्वी, मणिकुण्डलवदनाभरणा, श्यामवर्णा, मणिमेखलया कटिसंयुता, उन्नतस्तनयुगला, कुचाभ्यां निजकेशपाशेन च्छन्ननयना, देवमायेव मनोज्ञा स्थिरा च दृष्टा। शुद्धस्मितवदना, बिम्बाधररुचिरोष्ठी, मल्लिकाकुसुमसदृशदन्तपङ्क्तिः, हंसगमना, मृदुलनूपुरध्वन्या शोभिता। तां दृष्ट्वा, संनिहितवीराः, यस्याः प्रेम्णा विह्वलिताः, मूर्च्छिताः; राजानः च तस्याः चारुतरं स्मितं लज्जितावलोकनं च दृष्ट्वा, आयुधानि अपातयन्। ते सम्मोहिताः, कीर्तिमन्तः राजानः, गजाश्वरथारूढाः, भूमौ पतिताः; सा च शोभायाः निमित्तेन हरये स्वतेजः समर्पयन्ती शनैः शनैः चलन्ती, कमलसमपादपद्मा, भगवतः आगमनं पश्यन्ती। सा वामहस्ताङ्गुलिभिः केशपाशं परिमृश्य, पार्श्वदृष्ट्या लज्जया राजान् निरीक्ष्य, अच्युतं अपि अपश्यत्; तदा राजकन्यायाः रथारोहणसमये, कृष्णः प्रतिद्वन्द्वीजनस्य साक्षात् पुरतः तां गृह्णाति स्म। कृष्णः, तां गरुडध्वजेन रथे स्थाप्य, राजसमूहं नापश्यन्, रामेण अग्रे गच्छता, सिंह इव शृगालमध्यात् मृगं हृत्वा, शनैः निर्गतः। ते राजानः, गौरवेण दर्पिताः, पराजयमपमानं च सहितुं न शेकुः; विशेषतः जरासन्धमुख्याः, "हाहा, धिक्, वयं शस्त्रपाणयः गोपालकैः लुण्ठिताः, सिंहैरिव मृगाः अन्यजनमध्यात् हृताः" इति चुक्रुशुः। शुक उवाच—एवं ते सर्वे, क्रोधात् महता, स्वस्वयानि वाहनानि आरोह्य, शस्त्राणि गृह्य, स्वसेनाभिः परिवृताः, धनुष्कोटिभिः सज्जीकृताः, अन्वधावन्। तान् समागच्छतः दृष्ट्वा, यादवसेनायाः नायकाः अपि, धनुष्कोटिनादेन तान् प्रति स्थिताः। ते शस्त्रकुशलाः, अश्वगजरथारूढाः, शरवृष्टिं स्रवन्तः, मेघा इव पर्वतान् वारिधाराभिः प्लावयन्तः। तदा पतिसैन्यं शरवृष्ट्या आवृतं दृष्ट्वा, सा तन्वी, लज्जया भीतलोचनया स्वपतेः मुखं अपश्यत्। भगवान् स्मयमानः उवाच—"मा भैः कमललोचने, एषा ते रिपुसैन्यं स्वबन्धुभिः नाश्यते।" ततः गदसङ्कर्षणादयः वीराः, तेषां शौर्यं सहितुं न शक्ता, अश्वगजरथेषु आयसैः शरैः प्रहारं चक्रुः। तत्र रथिनां, अश्वारोहाणां, गजारोहाणां शिरांसि, कुण्डलकिरिटपट्टाभरणानि भूषितानि, सहस्रशः भूमौ पतितानि। शस्त्रधारिणां भुजाः, गजाः, ऊरवः, पादाः, अश्वाः, खरोष्ट्रगवयाः, पुरुषशिरांसि च भूमौ पतितानि। वृष्णिभिः विजयकामैः तेषां सैन्ये विनाश्यमाने, राजानः जरासन्धपुरोगमाः, पराजिताः, निवृत्ताः। ते च शिशुपालमुपेत्य, स्वपत्नीहरणदुःखार्तं, तेजोहीनं, उत्साहशून्यं, शुष्कास्यं च, इदं वचोऽब्रुवन्— "नरश्रेष्ठ, एष शोकं त्यज! देहेषु कश्चन नित्यं सुखदुःखयोः स्थितिं न पश्यति। यथा यन्त्रचालितां नट्यां मायया नर्त्यते, तथा भगवत्प्रेरितः जनः सुखदुःखयोः प्रवर्तते। सप्तदशदिनानि मया शौरिणा युद्धे पराजितः, अष्टादशमे दिने त्रिंशदधिकत्रयैः सेनाभिः जयः प्राप्तः। तथापि न कदाचित् शोचामि, न हृष्यामि, कालसंपातवशात् लोकोऽयं प्रवर्तते इति जानन्।" "इदानीं अपि वयं सर्वे, शूरवीरमुख्याः, कृष्णरक्षितैः यादवैः, कौशलयुक्तैः, पराजिताः। अद्य शत्रवः विजयीभूताः, कालः स्वगतिं गच्छति; यदा कालः अस्माकं पक्षे स्यात्, तदा वयं विजयीष्यामः।" श्रीशुक उवाच—एवं मित्रैः सान्त्वितः चेदिराजः स्वपुरं प्रतस्थे, ये चान्ये जीवितबन्धवः, स्वस्वपुराणि जग्मुः। किन्तु रुक्मी, स्वभगिन्याः राक्षसविवाहं न सहमाणः, कृष्णद्वेषी, बलवता सेनया परिवृतः, कृष्णानुगमनाय प्रस्थितः। रुक्मी, कोपात् कम्पमानबाहुः, धनुष्पाणिः, सर्वराजसमाक्षेपा, प्रतिज्ञां कृतवान्—"यदि युद्धे कृष्णं न हन्यामि, रुक्मिणीं न पुनराप्नुयामि, तावत् कुण्डिनं न प्रविशेयम्। एतत् सत्यम्।" इति उक्त्वा, शीघ्रं रथमारुह्य, सारथिम् आदेशद्—"अश्वान् चालय! युद्धाय कृष्णं प्रति गच्छामि!