अहं तु स्नेहपाशेन तमोगह्वरबद्धः, पङ्गुः, छन्नचित्तः, कर्मदोषैः पतितः। हे करुणासिन्धो, मां उद्धर। अस्थिमांसशोणितमयेऽस्मिन्नेव देहे स्नेहम् उत्सृज्य, भार्यापुत्रादिषु ममत्वं परित्यज, अस्य जगतो नित्यनश्वरभावं पश्य, वैराग्यभक्तिसुखी भव। सततं धर्मं समाचर, लौकिककर्माणि परित्यज, साधून् सेव, कामतृष्णे च त्यज। शीघ्रं परदोषगुणचिन्तनं परित्यज्य, सेवाकथारसपानं कुरु। एवं सः, पुत्रवचनप्रेरितोऽपि, षष्टिवर्षे गृहम् उत्सृज्य, दृढनिश्चयेन वनं गतः, प्रतिदिनं हरिसेवानिरतः, दशमस्कन्धपारायणेन श्रीकृष्णं प्राप। स इन्द्रस्य दिव्यपुरीं, विश्वकर्मणा निर्मितां, त्रैलोक्यश्रियालयां, देवानामुद्यानशोभितां, सर्वसम्पद्भिरन्वितां निवसन् आसीत्। स ज्ञानवित्तसद्भावसंपन्नः, अहङ्कारमदशून्यश्चासीत्। यदा तु पिता मृतः, तदा माता तेन भीषणतया प्रहता—"क्व वित्तं निहितम्? न चेत्, दण्डेन हनिष्यामि!"—इति। सा माता, पुत्रदुःखविह्वला, भयात् रात्रौ कूपे पतित्वा प्राणान् त्यक्तवती। ततः योगनिष्ठः गोकर्णः तीर्थयात्रायै निर्गतः, स न दुःखं न सुखं, न शत्रुं न मित्रं बिभ्रत्। धुन्धुकारी गृह एव पञ्च वेश्यासमावृतः, अतिदारुणकर्मा, तासां भरणपोषणविमूढचित्तः, वर्तते स्म। कदाचित् ताः वेश्याः भूषणलोलुपाः सन्, स कामान्धः मृत्युम् अपि विस्मृत्य, तदर्थं बहिः निर्गत्य, इतस्ततः वित्तं संगृह्य, गृहं प्रत्यागतः, ताभ्यः उत्तमानि वस्त्राणि, भूषणानि, नानाविधानि दत्तवान्। तदा ताः स्त्रियः, तस्य वित्तसञ्चयं दृष्ट्वा, रात्रौ न्यवदन्—"सः प्रतिदिनं चौर्यं करोति; अतः राजा तम् गृह्णीयात्।" "वित्तमादाय राजा तं हनिष्यति; अतः स्वहिताय, वयं स्वयम् एव तम् गुप्तया हन्याम।" एवं निश्चित्य, रज्जुभिः तं स्वपन्तम् बद्ध्वा, हत्वा, वित्तमादाय, अन्यत्र जग्मुः। ग्रीवायाम् आपाशं बद्ध्वा, तं हन्तुं प्रचक्रमुः; शीघ्रं प्रयत्नं कृत्वापि, स न मृतः, ताः च व्याकुलाः। तस्य मुखे ज्वलनकोष्ठकान् क्षिप्त्वा, तीव्रदाहक्लेशेन पीडितः, स प्राणान् त्यक्तवान्। ताः प्रमत्ताः वेश्याः तस्य देहं विवरे त्यक्त्वा, तद् रहस्यं कस्यापि न विदितम्। जनैः पृष्टाः, ताः अवदन्—"सः दूरं गतः, अस्माकं प्रियः सन्, वित्तलोभात् अस्मिन्वर्षे पुनः आगमिष्यति।" पण्डितः कदापि दुष्टासु स्त्रीषु विश्वासं न कुर्यात्; यो मूढः तासु विश्वस्यति, स दुःखैः पीड्यते। कामातुराणां स्त्रीणां वचनानि मधुराणि, सुखवर्धकानि; तासां हृदयानि तु तीक्ष्णतराणि—कः पुरुषः ताभ्यः प्रियः स्यात्? ताः पतिं वित्तमादाय, बहुपतिभिः सह गच्छन्त्यः, धुन्धुकारी तदा महाप्रेतः, पापकर्मपीडितः अभवत्। सः वातवेगस्वरूपः, दशसु दिशासु सततम् धावन्, शीतोष्णपीडितः, अन्नपानविहीनः, क्षुधार्तः, न कत्रचित् विश्राममविन्दत्, पुनः पुनः "हा भाग्य!" इति विलपन्। कालेन, गोकर्णः तस्य मृत्युम् लोकात् श्रुत्वा, तं दीनं विज्ञाय, गयायां पिण्डदानादिकं कृतवान्; यत्र यत्र तीर्थं जगाम, तत्र तत्र श्राद्धं चकार। एवं विचरन्, गोकर्णः स्वपुरीं प्रत्यागच्छन्, रात्रौ स्वगृहाङ्गणे निद्रां उपाविशत्, अन्यैः अगोप्यम्। तत्र, गोकर्णं सुप्तम् अवलोक्य, धुन्धुकारी रात्रौ भयङ्करं रूपं दर्शयन्, स्वबान्धवं प्रत्यभासत। सः कदाचित् मेषः, गजः, महिषः, इन्द्रः, अग्निः, पुनः मानवः अपि अभवत्—एकैकवारम् एव। तस्य रूपविपर्यासं दृष्ट्वा, गोकर्णः स्थिरचित्तः, दुःखितं तम् विज्ञाय, तस्मै उवाच— "कोऽसि त्वं रात्रौ घोररूपधारी? कुतः एषः दशा प्राप्ता? किं प्रेतः, पिशाचः, राक्षसः वा? वद।" इत्येवं पृष्टः, सः पुनः पुनः उच्चैः रुदन्, वाक्यं न शशाक वक्तुं, केवलं चेष्टया बोधयामास। ततः गोकर्णः, जलं हस्ते गृहित्वा, तं उद्धृत्य, तेनैकेनैव कर्मणा पापी मुक्तः, भाषितुं प्रारब्धवान्। स प्रेतः उवाच—"अहं तव भ्राता धुन्धुकारी नाम, स्वकृतेन दोषेण मानुष्यं विनाशितम्। मम कर्मणां गणना नास्ति, महामूढतया विकृतः, लोकान् हिंसितवान्, स्त्रीभिः क्लेशेन हतः। अतः प्रेतत्वम् आपन्नः, दुःखमिदं वहामि; वायुभोजनः, भाग्यवशात् फलान्येव प्राप्नोमि। हे सखे, करुणासिन्धो, भ्रातः, शीघ्रं मां मोचय।" एवं श्रुत्वा, गोकर्णः तम् उक्तवान्—"तव कृते गयायाम् यथाविधि पिण्डदानं कृतम्; कथं त्वं न मुक्तः? इदं खलु आश्चर्यम्। यदि गयाश्राद्धेन अपि न मुच्यसे, तर्हि अन्यः उपायः नास्ति; किं ते कर्तव्यम्? सविस्तरं सत्यम् वद।" प्रेतः उवाच—"शतगयाश्राद्धैः अपि न मुच्ये; अन्यं उपायं चिन्तय।" एवं श्रुत्वा, गोकर्णः विस्मितः अभवत्—"यदि शतश्राद्धैः अपि न मुच्यसे, तर्हि तव मोक्षः अत्यन्तं दुष्करः।