यदा श्रीकृष्णः विदर्भनगर्यां आगतः, तस्य आगमनं श्रुत्वा नगरवासिनः समागताः। ते हस्तान् नेत्रेषु स्थापयित्वा, कृष्णस्य कमलमुखं पिबन्ति स्म। तत्र जनाः मनसि चिन्तयन्ति—"रुक्मिण्येव कृष्णस्य योग्यपत्नी, अन्यान्या न। कृष्णोऽपि दोषरहितः, भीष्मकस्य कन्यायाः योग्यः पतिः।" तदनन्तरं ते जनाः प्रेमरज्ज्वा बद्धाः, मन्यन्ते—"यद्यपि किञ्चित् पुण्यं कृतं, तेन त्रैलोक्यकर्तृ प्रसन्नः। अच्युतः विदर्भकन्यायाः हस्तं स्वीकुर्यात्।" एवं नगरवासिनः प्रेमबद्धाः वदन्ति स्म। ततः कन्या अन्तःपुरात् अम्बिकायाः देवालयं प्रति गच्छति, सैनिकैः रक्षिताः। सा पादयात्रया भवान्याः कोमलपादौ द्रष्टुम् निर्गच्छति, तथा गच्छन्ती मुकुन्दस्य कमलपादौ पूर्णतया चिन्तयति। तस्याः मातरः, सखीः, वीराः राजसैनिकाः, कवचधारिणः, शस्त्रधारिणः, चतुर्दिशं रक्षन्ति। नगरे नगरे, ढक्काः, शङ्खाः, झञ्जाः, तुर्याः, अनाहताः घोषयन्ति। सहस्रशः कुलीनाः स्त्रियः, भूषणैः शोभिता, विविधानि द्रव्याणि, माल्यं, गन्धं, वस्त्रं, आभरणानि, पूजायै पुरोहितेभ्यः आनयन्ति। गायकाः, वादकाः, स्त्रीं स्तुत्वा, गीतैः वृताः, सूता, मागधाः, बन्दिनः अपि तत्र सन्ति। सा देवीगृहं आगत्य, पादहस्तयोः प्रक्षालनं कृत्वा, शुद्धा, शान्ता, अम्बिकायाः सन्निधौ प्रविशति। ब्राह्मणपत्नीः वृद्धाः, ज्ञानीः, भवानीसहिताः, भवपत्नीं श्रीमतीं पूजयन्ति। रुक्मिण्यपि नमस्यति—"अम्बिके! पुनः पुनः नमः, शुभे! स्वसुतैः सह। कृष्णः मे सौभाग्यवान् पतिः भवतु। त्वं प्रसन्ना भव।" सुगन्धद्रव्यैः, अक्षतैः, धूपैः, वस्त्रैः, माल्यैः, आभरणैः, विविधैः नैवेद्यैः, दीपश्रेणिभिः, पूजां कुर्वन्ति। ब्राह्मणपत्नीः स्वपत्निभिः सह, लवणैः, पिष्टकैः, ताम्बूलैः, हारैः, फलैः, ईक्षुना, पूजां कुर्वन्ति। ताः स्त्रियः पूजावशेषं दत्त्वा, आशीर्वादं ददति। रुक्मिण्यपि ताः नमस्कृत्वा, शेषं स्वीकरोति। ततः मौनव्रतं त्यक्त्वा, अम्बिकागृहात् निर्गच्छति, दासीं हस्तेन गृहीत्वा, स्वहस्ते रत्नमुद्रया शोभिता। सा तन्वी, मुखे कुण्डलैः रत्नैः भूषिता, श्यामवर्णा, कटिपटे रत्नमेखला, उरः स्थूलं, केशपाशैः दृष्टिः गुप्ता, देवमायेव मनोज्ञा, स्थिरा। बिम्बफलवद् उज्ज्वलाधराः, दन्ताः मल्लिकामुक्ताः, हंसगमनया गच्छन्ती, नूपुरध्वन्या शोभिता। तां दृष्ट्वा, वीराः, प्रेमग्लानाः, मूर्चिताः। नृपाः, तस्याः स्मितेन, लज्जितावलोकनैः मनः हृतम्, शस्त्राणि विसर्जयन्ति। ताः मूढाः, कीर्तिमन्तः नृपाः, गज, रथ, अश्वस्थः भूमौ पतन्ति। सा, शोभायाः नाम्ना, हरये स्वं सौन्दर्यं ददाति, शनैः शनैः गच्छन्ती, कमलपादौ स्थापयन्ती, प्रभोः आगमनं पश्यन्ति। वामहस्ताङ्गुलिभिः केशं अपसार्य, पार्श्वदृष्ट्या, लज्जया नृपान् पश्यति, अच्युतं पश्यति। राजकन्या रथं आरोहन्ती, कृष्णः तां प्रतिद्वन्दिनां पुरतः रथमारोप्य गृहीत्वा। तां गरुडचिह्निते रथे स्थाप्य, माधवः राजसमितिं न अवलोक्य, शनैः निर्गच्छति, रामेन अग्रे, सिंहः यथा शृगालसमूहात् मृगं हरति। ते गर्विताः नृपाः, पराजयम्, कीर्तिहानिं, विशेषतः जरासन्धप्रमुखाः, न सहन्ति। "हाहा! लज्जा! शस्त्रधारिणः, गोपालकैः अपहृताः स्म, सिंहैः यथा मृगाः अन्यपशुषु।" इत्युच्चैः वदन्ति। शुकः उवाच—एवं ते सर्वे, क्रोधेन पूर्णाः, स्ववाहनानि आरोह्य, शस्त्राणि गृहीत्वा, स्वस्वसेनाभिः परिवृत्य, धनुषः निष्पन्नैः कृष्णं अन्वगच्छन्। तान् आगच्छन्तं दृष्ट्वा, यादवसेनानायकाः, धनुषः प्रत्यञ्चं कृत्वा, प्रत्यक्षं स्थिताः। शस्त्रकुशलाः, अश्व, गज, रथस्थाः, पर्वतेषु मेघाः यथा वर्षं कुर्वन्ति, तैः बाणवृष्टिः प्रवर्तिता। रुक्मिण्याः पतिसैन्यं बाणवृष्ट्या आच्छादितं दृष्ट्वा, सा तन्वी, लज्जया, भयमिश्रदृष्ट्या, पतिम् पश्यति। श्रीकृष्णः स्मितं कृत्वा, उवाच—"भीः मा अस्तु, कमललोचन! एष ते शत्रुसैन्यं, स्वजनैः नाशितं भविष्यति।" तेषां वीर्यं न सहन्तः, गदः, संकर्षणः, अन्ये च वीराः, गज, अश्व, रथेषु लोहबाणैः प्रहारं कुर्वन्ति। रथस्थ, अश्वारूढ, गजारूढ, सारथीनां शिरांसि, कुण्डल, किरीट, पगोटैः भूषितानि, भूमौ सहस्रशः पतन्ति। शस्त्र, गदा, धनुष्मन्तः भुजाः, गज, ऊरु, पाद, अश्व, खर, उष्ट्र, वृषभ, गर्दभ, नरशिरांसि भूमौ पतन्ति। वृष्णिभिः विजयाय सेनायाः नाशं दृष्ट्वा, नृपाः, जरासन्धप्रमुखाः, पलायनं कुर्वन्ति। शिशुपालं समीपं आगत्य, पत्नीहरणदुःखितं, तेजःहीनं, उत्साहहीनं, शुष्कमुखं, तं संबोधयन्ति। "नृपश्रेष्ठ! शोकं त्यज। देहिनां सुखदुःखं नित्यं न दृश्यते। यथा यन्त्रनटी मायाविना नृत्यति, तथा भगवद्वशात् सुखदुःखं प्राप्य जनः वर्तते। सप्तदशदिनानि शौरिणा युद्धे पराजितः, अष्टादशे दिवसे, त्रिंशद्विंशतिसेनाभिः जयः प्राप्तः। तथापि कदापि न शोकं न हर्षं करोमि, कालयोगेन जगत् चलति इति ज्ञात्वा।" "अद्यापि सर्वे वयं, महावीर्यनायकाः, यादवैः, कृष्णरक्षितैः, कौशलैः पराजिताः। अद्य शत्रवः विजयीभूताः, कालः स्वमार्गं गच्छति; कालः अनुकूलः सति, वयं विजयी भविष्यामः।" शुकः उवाच—एवं मित्रैः सांत्वितः, चेदिनृपः स्वनगरं प्रति प्रस्थितः, जीविताः अन्ये नृपाः स्वस्वनगरं प्रत्यगच्छन्। किन्तु रुक्मी, भगिनीं राक्षसविवाहेन कृष्णेण विवाहितां न सहन्वन्, कृष्णद्वेषी, स्वसैन्येन बलिष्ठः, कृष्णं अन्वगच्छत्।