ततः स मुनिः बुद्धिमान् तयोः सह सैन्यपरिचारकैः शोभनं निवेशनं सम्यक् निर्माय, यथोचितेन सत्कारं ताभ्यां न्यवेदयत्। ततः वीर्यवयःशक्तिधनैः पृथक् पृथग् राजानः समागतान् स सर्वेषां कामान् यथार्हं सत्कारैः पूजयामास। अथ विदर्भनगरनिवासिनः श्रुत्वा कृष्णस्य आगमनं, समाययुः, कृताञ्जलिपुटाः नेत्रयोरपि तं कमलमुखं पिबन्तः तस्थुः। ते मन्यन्ते—रुक्मिण्येव तस्य पत्नी भवितुम् अर्हति, अन्यासु न काचित्; स च निर्मलस्वभावः भीष्मतनयायाः पतिर् एव योग्यः। यद् अल्पं पुण्यकर्म कृतं तेन त्रैलोक्यकर्ता प्रसन्नः; स अच्युतः विदर्भसुतेदानीं हस्तं गृह्णातु। एवं प्रेमपाशेन बद्धाः नगरवासिनः परस्परं जल्पन्तः, कन्या च स्वगृहात् निर्गम्य, सैनिकैः संरक्ष्यमाणा, अम्बिकायाः देवालयं प्रति जगाम। सा पादचारी भवत्याः पादपद्मदर्शनाय निर्गता, पथि पथि स सम्पूर्णं मनसा मुकुन्दस्य पादपद्मान्यनुस्मरन्ती ययौ। मातृभिः सखीभिश्च परिवृता, शूरसैनिकैः कवचधारिभिः शस्त्रान् दधद्भिः संरक्ष्यमाणा, भेरीशङ्खपटहानकदुन्दुभिस्वनैः समन्तात् निनाद्यमानैः। सहस्रशः कुलस्त्रियः भूषिताः, विविधान् द्रव्याणि, माल्यगन्धान्, वसनाभरणानि च पुरोहितेभ्यः वहन्त्यः। गीतवादित्रसमूहः गायनस्तुतिपूर्वकं वरां कन्यां परिवेष्ट्य तस्थुः, सूतमागधबन्दिनश्च तत्र। सा देवीमन्दिरं प्रविश्य, पादहस्तप्रक्षालनं कृत्वा, शुद्धा शान्ता च अम्बिकायाः सन्निधौ प्रविवेश। वृद्धा ब्राह्मणपत्नीः ज्ञानवतीः, भवानीसहिताः, तां श्रीसम्पन्नां भवपत्नीं पूजितवत्यः। सा च—"नमस्तेऽस्तु अम्बिके पुनः पुनः, शुभे, स्वसुतासहिता; मे पतिः श्रीकृष्णो भवतु, त्वं मे तुष्टा भव"—इति प्रार्थयामास। तत्र सुरभिसमगन्धैः अक्षतान् धूपवस्त्रमालाभरणानि, नानाविधोपहारान्नानि, दीपपङ्क्तीं च न्यस्य, ब्राह्मण्यः स्वपत्नीसहिताः लवणपिष्टकपानीयफलशर्करादिभिः पूजनं कृतवत्यः। ताः स्त्रियः पूजावशिष्टं दत्त्वा, वरदाः अभवन्; ताभ्यः वधूः प्रणम्य, शेषं स्वीकृतवती। ततः मौनव्रतम् उत्सृज्य, अम्बिकागृहात् निर्गम्य, सखीहस्तं गृहीत्वा, मणिवलयेन शोभितहस्ता, प्रस्थितवती। तस्या नितम्बिनी, कर्णकुण्डलमणिभूषिता, श्यामाङ्गी, कटिसूत्रेण विराजिता, उन्नतस्तनयुगला, कुञ्चितकेशान्तः सविलासं दृग्गोपनम्—सा सुरमायेव विलासिनी बभासे। शुद्धस्मिता, बिम्बाधरशोभा, मल्लिकाकुसुमसदृशदन्तपङ्क्तिः, हंसगमना, मृदुलमणिनूपुरध्वनिना शोभाम् अधात्। तां दृष्ट्वा वीरसमूहः प्रख्यातः, प्रेमविवर्णितः, मुमोह; तस्याः स्मितविलासवशात्, राजानः लज्जालुकदृष्ट्या च, शस्त्राणि पातयामासुः। ते मोहिता महीपाः, गजाश्वरत्नयानासना, भूमौ पतिताः; सा च शोभायाः निमित्तेन हरये स्वीयं तेजः समर्पयन्ती शनैः शनैः पादपद्मयुगलं सञ्चालयन्ती, प्रभोः आगमनं निरीक्ष्य, अग्रे प्रस्थितवती। सा वामहस्ताङ्गुलीभिः केशान् अपास्य, पार्श्वदृष्ट्या लज्जया राजान् निरीक्ष्य, अच्युतं अपश्यत्; तदा राजकन्यायाः रथारोहणसमये, कृष्णः प्रतिद्वन्दिनां सामक्षं तां जग्राह। तां गरुडध्वजेन रथे स्थाप्य, माधवः राजसमूहं नापेक्ष्य, रामेण अग्रे गच्छता, सिंह इव शृगालसमूहे व्याघ्रः मृगं हरन् इव, शनैः शनैः निर्गतः। तदनन्तरं तद्गर्वितराजानः, पराजयक्लेशं न सहन्तः—विशेषतः जरासन्धप्रमुखाः—"हा धिक्, वयं शस्त्रपाणयः गवां पालकैः लुण्ठिताः, सिंहैरिव मृगाः अन्येषां मध्ये," इति चुक्रुशुः। शुक उवाच—एवं ते सर्वे, महाक्रुद्धाः, स्वस्वयानि वाहनानि आरोह्य, धनुष्मन्तः, स्वसेनाभिः परिवृताः, सन्धाय धनूंषि, अनुययुः। तान् समागतान् दृष्ट्वा, यादवसेनापतयः, राजन्, प्रत्युद्यतबाणाः, तेषां पुरः स्थिताः। ते शस्त्रविदः, अश्वगजरत्नयानसंस्थिताः, इव पर्वतान् मेघा वर्षन्ति, तथा शरवृष्टिं मुमुचुः। पतिसैन्यं शरवर्षेण आच्छाद्यमानं दृष्ट्वा, सा तन्वी, लज्जाभीतदृष्ट्या तस्य मुखं निरीक्ष्य तस्थौ। भगवान् सस्मितं प्राह—"मा भैः पद्मलोचने! एष ते शत्रुसंघः स्वबन्धुभिः नाशं गमिष्यति।" गदसङ्कर्षणमुख्या वीराः तेषां शौर्यं न सहन्तः, आयसैः शरैः अश्वगजरथान् प्रहारयामासुः। रथवाहनारोहनायकानां, कर्णमुकुटपट्टाभरणभूषितानां, शिरांसि सहस्रशः भूमौ पेतुः। शस्त्रधारिभुजाङ्गानि, गजान्, ऊरून्, पादान्, अश्वान्, गर्दभान्, उष्ट्रान्, वृषान्, नरशिरांसि च भूमौ न्यपतन्। वृष्णिसैन्यैः जयकामैः तेषां बलं क्षिप्यमाणं दृष्ट्वा, जरासन्धप्रमुखाः राजानः पलायनं कृतवन्तः। ते शिशुपालं, पत्न्याहरणक्लेशार्तं, तेजोहीनं, उत्साहहीनं, शुष्कमुखं, उपगम्य, इदं वचः ऊचुः—"नरश्रेष्ठ! एतां शोकमुत्सृज; स्थायि न कस्यापि सुखदुःखयोः दर्शनम्।" "यथा यन्त्रचालितां काष्ठनार्यां मायाविना नर्त्यते, तथा ईश्वरवशगः सुखदुःखयोरपीह प्रवर्तते।" "सप्तदश दिनानि शौरिणा संग्रामे पराजितः, अष्टादशमे दिने चतुर्विंशतिसेनया विजयं प्राप्तवान्।" "तथापि न कदापि शोचामि न हृष्यामि, कालसङ्गतेनैव जगद्वर्तते इति विज्ञाय।" "अद्यापि वयं सर्वे महाबलवीर्यनायकाः, कृष्णसंरक्षितैः यादवैः, कौशलोपायैः पराजिताः।" "इदानीं शत्रवो विजिग्युः, कालः स्वगतिं वर्तते; यदा कालः अस्मासु अनुकूलः स्यात्, तदा वयं विजयी भविष्यामः।