स तु भक्त्या मधुक्षीरं शुद्धवस्त्राणि च काम्यानि द्रव्याण्युपनयन् विधिवद् द्वावपि पूजयामास। तयोः सेनाभृतां च सहायानां च, स बुद्धिमान् सुशोभनं निवेशनं सम्यक् संप्रयोज्य, यथोचितं सत्कृत्य तान् अतिथीन् अभ्यर्चयत्। ततः वीर्यवयोबलधनानुसारं समागतान् नृपतीन् सर्वान् कामैः सत्कारैः स मानयामास। कृष्णस्य आगमनं श्रुत्वा विदर्भनगरवासिनः समागत्य, सञ्जातप्रेमणा, अञ्जलिं नेत्रयोः स्थापयित्वा, कृष्णस्य पद्ममुखं पपुः। केवलं रुक्मिण्येव तस्य पत्नी भवितुम् अर्हति, नान्या; स च, निर्दोषस्वभावः, भीष्मकतनयायाः पतिः योग्यः। यदल्पं पुण्यं किञ्चिद् अस्माभिः कृतं, तेन त्रैलोक्यकर्त्ता तुष्टः; अच्युतः, विदर्भकन्यकायाः हस्तं गृह्णातु, स्वीकुर्यात्। एवं प्रेमपाशेन बध्नानः नगरजनाः समं वदन्ति स्म; कन्या च, सैनिकैः संरक्ष्यमाणा, अन्तःपुरात् अम्बिकायाः देवालयं प्रति निर्गता। सा, पादयोर् भूत्वा, भवानीयाः कोमलपादौ द्रष्टुम् अगच्छत्; गच्छन्ती च, मूकुन्दपदाम्बुजं पूर्णतया चिन्तयामास। सा मातृभिः सखीभिः च परिवृता, शूरैः राजसैनिकैः कवचिनः शस्त्रैरुन्नतैः रक्ष्यमाणा, नगरे दुन्दुभिशङ्खपटहशब्दैः, आनकदुन्दुभीनां निनादेन च, समन्तात् व्यनुनादि। सहस्रशः कुलाङ्गनाः, विभूषिताः, नानाविधोपायनानि, माल्यगन्धान्, वसनाभरणानि च, ब्राह्मणानां पुरतः निन्युः। गीतवादित्रैः, स्तुतिपाठकैः, सूतैः मागधैः वन्दिभिः च, वधूः परिवेष्टिता अभवत्। सा देवीमन्दिरं प्राप्त्वा, पादहस्तयोः सम्यक् प्रक्षालयित्वा, शुद्धा शान्ता च, अम्बिकायाः सन्निधौ प्रविवेश। ब्राह्मणपत्नीः, वृद्धा विज्ञाश्च, भवानीसहिताः, समृद्ध्या युक्तां भवपत्नीं तां पूजयामासुः। सा "नमस्तेऽस्तु अम्बिके पुनः पुनः, शुभे, स्वसुतानुगता; मम पतिः श्रीकृष्ण एवास्तु, त्वं तुष्टा भव" इति प्रार्थयामास। गन्धान् अक्षतान् धूपं वसनानि माल्याभरणानि, नानाविधोपहारान्नानि, दीपावलिं च, तत्र न्यस्य, ब्राह्मण्यः स्वैः सह पतिभिः, लवणपूपाम्बुलक्षारुक्मफलशर्करादिभिः, तां सम्यक् पूजयामासुः। ताः स्त्रियः, अवशिष्टानि तस्यै दत्वा, आशीर्वादं च प्रयच्छन्त्यः, वधूः ताभ्यः प्रणम्य, शेषं स्वीकृतवती। ततः मौनव्रतम् उत्सृज्य, सा अम्बिकागृहात् निर्गता, स्वकीयां दासीं हस्तेन गृह्णाति स्म, मणिवलयेन भूषितहस्ता। सा तन्वी, कुण्डलमणिशोभितमुखी, श्यामलवर्णा, कटकमणिनूपुरयुक्तकटिसुता, स्तनभरानता, केशपाशेन चक्षुषि छादिता, सुरमायेव मोहिनी बभौ। शुद्धस्मितसौम्यवदना, बिम्बाधरलता, दन्तपङ्क्तिः मल्लिकामुकुलसदृशी, हंसगमना, मृदुनूपुररवशोभिता। तां दृष्ट्वा, वीराः संमूर्च्छिताः, प्रेम्णा विमूढाः; नृपाश्च तस्या इन्दुवदनस्मितेक्षणैः मुग्धचित्ताः, शस्त्राणि पातयामासुः। ते महावीर्याः, गजाश्वरथारूढाः, मोहिता, भूमौ पतिताः; सा च, शोभायाः निमित्तेन, हरये स्वसौन्दर्यं समर्पयन्ती, शनैः शनैः चलन्ती, पद्मपद्मन्यस्तपदा, प्रभोः आगमनं निरीक्षमाणा। सा वामहस्ताङ्गुलीभिः केशपाशं अपास्य, पार्श्वेक्षणैः लज्जया नृपान् निरीक्ष्य, अच्युतं दृष्टवती; सा राजकुमारी रथारूढा सती, कृष्णः तां प्रतिद्वन्द्विनां पश्यतां मध्ये जग्राह। तां गरुडध्वजेन रथे स्थापयित्वा, माधवः, नृपसङ्घं नापश्यन्, शनैः निर्गतः, राममुख्यैः नेतुं प्रवृत्तः, सिंह इव शृगालमध्यात् मृगं हृत्वा। ते नृपाः, स्वविजयपराभवदुःखं सहन्तुं न शक्ता, विशेषतः जरासन्धमुख्याः, "हा धिक्! वयं शस्त्रधारिणोऽपि गोपालकैः अपहृताः, सिंहैरिव मृगाः अन्यपशुमध्ये" इति चुक्रुशुः। शुक उवाच—एवं ते सर्वे, महाक्रोधविस्फुरिताः, स्ववाहनानि समारुह्य, स्वसेनाभिः परिवृताः, धनुषः सज्जीकृत्य, अनुययुः। तेषां समागमं दृष्ट्वा, यादवबलाधिपाः, महाराज, धनुषः प्रत्यञ्चं बध्नन्तः, प्रत्यूह्य तिष्ठन्ति स्म। शस्त्रविदः, अश्वगजरथारोहाः, शरवर्षैः गिरिमिव मेघाः, यादवसेनां संववर्षुः। स्वपतेः सेनां शरवृष्ट्या आवृताम् आलोक्य, सा तन्वी, लज्जया भीतलोचना, तस्य मुखं निरीक्ष्य स्थितवती। भगवान् स्मितपूर्वम् उवाच—"मा भैः, कमललोचने; एष ते रिपुसंघः स्वबन्धुभिः एव नाशं यास्यति।" गदः सङ्कर्षणः च, अन्ये च वीराः, तेषां अश्वगजरथान् लोहबाणैः प्रहारयामासुः, वीर्यं सहन्तुं न शक्ता। रथारूढानाम् अश्वारूढानां गजारूढानां च सारथीनां, कुण्डलमुकुटपट्टाभरणवतीः शिरांसि, सहस्रशः भूमौ अपतन्। खड्गगदाधनुष्मन्तो बाहवः, गजाङ्गानि, जङ्घापादाः, अश्वा, गर्दभाः, उष्ट्राः, वृषभाः, नरमस्तकानि च, भूमौ पतन्ति स्म। वृष्णिभिः विजयकामैः तेषां सैन्ये विनाश्यमाने, नृपाः, जरासन्धमुख्याः, पराजिताः, प्रत्यागच्छन्। शिशुपालं, पत्नीहरणदुःखितं, तेजः शोकार्द्रं, उत्साहहीनं, शुष्कमुखं, उपगम्य, तं इदं ऊचुः— "नरश्रेष्ठ, एतां शोकव्यथां त्यज; देहिनां मध्ये, न कश्चित् सुखदुःखयोः स्थितिं पश्यति।" "यथा दारुयष्ट्या नर्तकी मायाविना नीयते, तथा भगवत्प्रेरितः सुखदुःखयोः प्रवर्तते।" "अहं सप्तदश दिनानि शौरेः युद्धे पराजितः, अष्टादशमे दिने च, त्रयोविंशतिसैन्यैः, जयमवापम्।" "तथापि, कदापि न शोचामि, न हृष्यामि, कालसङ्गतदौर्भाग्यनियतं जगदिति विद्वान्।" "अद्यापि वयं सर्वे, महाबलानां नायकाः, कृष्णरक्षितैः यादवैः, मायया पराजिताः।