शुकः उवाच—रुक्मिण्याः विवाहस्य शुभे मुहूर्ते ज्ञाते, मधुसूदनः स्वस्य सारथिं दारुकं प्राह, “श्रीतः, शीघ्रं रथं युञ्ज।” ततः दारुकः शैब्य, सुग्रीव, मेघपुष्प, बलाहक नाम्ना अश्वैः युक्तं रथं आनयत्, प्रणम्य तस्मिन्नेव स्थितः। ततः शौरिः रथं आरोह्य ब्राह्मणं तत्र स्थापयित्वा, शीघ्रगैः अश्वैः आनर्तात् विदर्भं एकरात्रे प्राप्तवान्। तस्मिन्नेव समये, कुण्डिनाधिपः पुत्रे गाढस्नेहेन, रुक्मिणीं शिशुपालाय दातुं विवाहाय सज्जीकरणं आरभत्। नगरी सम्यक् शुद्धा च प्रक्षिप्ता, मार्गाः, वीथ्यः, चौराः च विविधवर्णध्वजैः पताकाभिः तोरणैः च शोभिता। नगरे पुरुषाः स्त्रियः च निर्मलवस्त्रधराः, हारपुष्पगन्धविभूषिताः, गृहाणि च अगुरुधूपगन्धयुक्तानि, सर्वत्र शोभन्ते स्म। राजा पितृभ्यः, देवभ्यः, ब्राह्मणेभ्यः च विधिपूर्वकं पूजनं कृत्वा, तान् यथाक्रमं भोजयित्वा, शुभमन्त्रपाठनं करवित्। स्नात्वा, रुक्मिणी कन्या शुभविधये सुन्दरवस्त्रैः उत्तमाभरणैः च अलङ्कृता। श्रेष्ठब्राह्मणाः साम, ऋक्, यजुर्वेदमन्त्रैः तस्याः रक्षाविधिं कृतवन्तः; मुख्यपुरोहितः अथर्ववेदविद् ग्रहशान्त्यर्हणं होमं च अकारयत्। राजा, विधिवेदिषु श्रेष्ठः, सुवर्णरूप्यवस्त्रैः तिलगुडेन, गोभिः च ब्राह्मणेभ्यः दानं अकरोत्। एवं चेदिराजः दमघोषः पुत्रस्य सौभाग्याय मन्त्रविशारदाः नियोज्य, सर्वं यथायोग्यं व्यवस्थितवान्। मत्तगजैः सुवर्णरथैः, पदातिसैन्यैः अश्वैः च, सः कुण्डिनं प्रति प्रस्थितवान्। विदर्भराजः तम् उपेत्य, आदरात् सत्कृत्य, प्रसन्नः, यथायोग्यं आवासे स्थापयत्। तत्र शाल्वः, जरासन्धः, दन्तवक्त्रः, विदुरथः, चेदिपौण्ड्रसैन्यसहस्रैः सह आगच्छन्। कृष्णरमयोः रिपवः, चेदिप्रभुं कन्यायाः प्राप्त्यर्थं, यदि कृष्णः यादवैः आगच्छेत्, तर्हि युद्धे निश्चिताः सञ्जाताः। सर्वे राजानः स्वसैन्यरथसमेताः, तं युद्धाय सज्जाः अभवन्। एतेषां प्रयत्नं श्रुत्वा, भगवान् रामः, संघर्षस्य भीतः, कृष्णं एकाकिनं कन्याप्राप्त्यर्थं गतं ज्ञात्वा, भ्रातृस्नेहेन, महतीं गजाश्वरथपदातिसेन्यं समादाय, कुण्डिनं शीघ्रं प्रस्थितवान्। भीष्मकनन्दिनी, उत्तमरूपा, हरिं आगमनाय आकाङ्क्षन्ती, आगमनलक्षणं न दृष्ट्वा, ब्राह्मणस्य वचनं चिन्तयन्ती, आत्मनं मनसि विचारयामास— “हन्त, तिस्रः रात्र्यः विवाहात् अतीताः, अहं निर्दोषा अपि; पद्मनयनः न आगच्छति, कारणं न जानामि। ब्राह्मणः, यः मम वचनं नीतवान्, अद्यापि न प्रत्यागतः। किम्, सः दोषरहितः मयि किञ्चिद् दोषं दृष्ट्वा, हस्तग्रहणाय निश्चयम् अपि सन्देहे स्थितः। मम भाग्यं दुर्भाग्यपूर्णं; स्रष्टा न अनुकूलः, न महादेवः, न गौरी, न रुद्राणी, न गिरिजा, न सती।“ एवं, गोविन्दे मनः आकृष्टा, कन्या कालं चिन्तयन्ती, अश्रुपूर्णनेत्रं निमील्य, मनसि विषण्णा बभूव। तस्याः गोविन्दागमनस्य प्रतीक्षायाम्, राजन्, वामोरूः, बाहुः, नेत्रं च, शुभवचनप्रियं, कम्पितम् अभवत्। तस्मिन्नेव समये, कृष्णस्य आदेशेन, सः श्रेष्ठब्राह्मणः अन्तःपुरे सञ्चरन्तीं कन्यां दृष्टवान्। सा तं ब्राह्मणं हृष्टवदना, शान्तचित्ता, लक्षणज्ञा, शुद्धस्मिता, पप्रच्छ। तेन तस्यै यादववंशजः आगतः इति सूचितम्, सत्यं स्वयम्वरवचनं च निवेदितम्। आगमनं ज्ञात्वा, विदर्भकन्या, हर्षपूर्णहृदया, ब्राह्मणं न अपश्यत्, सः तस्याः अन्यथा प्रियः। रामकृष्णयोः आगमनं श्रुत्वा, कन्याया विवाहदर्शनाय उत्सुकः, तौ वाद्यघोषैः स्वागतं कृत्वा, यथायोग्यं सत्कृत्य, मधुक्षीरं शुद्धवस्त्रं कामदानानि च समर्प्य, विधिपूर्वकं पूजनं अकरोत्। बुद्धिमान् तयोः सेनासहायैः सहितं दिव्यप्रासादं सज्जीकृत्य, यथायोग्यं आतिथ्यं अकरोत्। सभासु राजानां वीर्यवयःबलधनानुसारं, सर्वेषां कामदानानि समर्प्य, सत्कृत्य, आदरं अकरोत्। कृष्णस्य आगमनं श्रुत्वा, विदर्भनगरवासिनः आगत्य, अञ्जलिपुटैः नेत्रेषु स्थापयित्वा, कृष्णस्य पद्ममुखं पिबन्ति स्म। केवलं रुक्मिणी कृष्णस्य पत्नी भवितुं युक्ता; सः अपि दोषरहितः, भीष्मकनन्दिनीं पत्नीत्वाय योग्यः। यत् किञ्चित् पुण्यं अस्माभिः कृतम्, तेन त्रिलोकस्रष्टा प्रसन्नः; अच्युतः विदर्भकन्यायाः हस्तग्रहणं करोतु। एवं, प्रेमपाशेन बद्धाः नगरजनाः उक्तवन्तः; कन्या अन्तःपुरात् अम्बिकामन्दिरं प्रति, सैनिकैः रक्षिताः, निर्गता। सा पादयात्रया भवानीपाददर्शनाय गता, गच्छन्ती, मुकुन्दस्य पद्मपादं मनसा चिन्तयन्ती। मातृभिः सखिभिः च परिवृता, शूरराजसैनिकैः कवचधारीभिः शस्त्रधारिभिः च संरक्षिता, वाद्यनिनादः—दुन्दुभिः, शङ्खैः, मृदङ्गैः, तुर्यैः—समभवत्। सहस्राणि उत्तमस्त्रियः, विभूषिताः, विविधबलिपुष्पगन्धवस्त्राभरणानि पुरोहितेभ्यः आनयन्। गायकाः वादकाः च गीतस्तुत्याः कन्यां परिवृत्य, सूताः, मागधाः, बन्दिनः च तत्र सन्निहिताः।