एकदा श्रीकृष्णः, ब्राह्मणान् तान् शान्तान्, विनीतान्, सर्वसत्त्वमित्रान्, धर्मिष्ठान्, यथालाभसन्तुष्टान्, एकवारं शिरसा नमस्कृत्य, स्नेहपूर्णया वाचा तं ब्राह्मणं पप्रच्छ—"कच्चित् सर्वं कुशलं भवतः? यः राजा स्वजनान् सुखिना रक्षति, स मे प्रियः। त्वं यत्नेन कष्टानि उल्लङ्घ्य इह आगतः; तत् सर्वं निवेदय, विशेषतः यदि गोपनीयम् अस्ति, तदपि वद, किं ते कर्तव्यं?" एवं भगवता, लीला-विग्रहं धारयता, सस्नेहं पृष्टः ब्राह्मणः सर्वं विस्तरेण निवेदयामास। तदा रुक्मिणी देवी, लोकसुन्दरी, हर्षितया चेतसा, भगवतः गुणश्रवणेन दुःखहरं श्रुत्वा, मनः निर्लज्जं तस्य भगवतः अच्युतस्य श्रवणपथेन प्रविष्टम्। तस्य रूपदर्शनं, सर्वकामानां पूर्तिस्वरूपम्, हृदयम् आकर्षितम्। "हे मुकुन्द, का वा कन्या कुलीनाऽपि, विवेकिनी, त्वां न वरयेत्? त्वं स्वसदृशः कुल-शील-रूप-विद्या-वयः-धन-यशसां मध्ये, मनुष्यार्थं मनः हर्षयन्, नरसिंहः। अतः त्वमेव मया पतिर् इच्छितः; त्वं मां पत्नीं स्वीकारय। चेदिराजः शृगालः इव सिंहस्य हविर्भागं न स्पृशतु, हे पद्माक्ष!" "यदि भगवन्, गदाग्रजः, सर्वेशः, मम दान-यज्ञ-व्रत-देवब्राह्मणवृद्धसेवनादिभिः पूजायाः तुष्टः, तदा स एव मम हस्तं गृह्णातु, न तु दमघोषपुत्रः वा अन्यः। श्वः त्वं विदर्भं आगम्य, सेना-नायकैः गुप्तः, चेदि-मगधबलं जयित्वा, राक्षसरीत्या वीर्यमूल्यं मां बलात् हरेः। यदि त्वं विचिन्तयसि—कथं अहं अन्तःपुरे रक्ष्यमाणा त्वया विवाहिता स्यां—तर्हि उपायं वक्ष्यामि: पूर्वदिने कुलदेव्याः पूजायां नववधूः बहिः गच्छति गिरिजां पूजितुम्। ये महात्मानः तव पद्मपद्मधूलिं स्नातुम् इच्छन्ति, उमापतिरपि स्वतमः नाशाय कुर्यात्; यदि तव प्रसादं न लभे, व्रतशोषिता, शतजन्मेषु जीवितं त्यजामि।" एवं रुक्मिण्याः गुप्तं संदेशं ब्राह्मणः निवेद्य, "एतत् यदुकुलकन्यायाः रहस्यं, यथायोग्यं चिन्तयित्वा कार्यं कुरु," इत्यवोचत्। ततः शुकः उवाच—यदुवंशजः श्रीकृष्णः, विदर्भकन्यायाः संदेशं श्रुत्वा, ब्राह्मणं हस्ते गृहीत्वा, स्मितं कृत्वा, इदं वचनं प्रोवाच। "अहं अपि रात्रौ निद्रां न लभे, मनः रुक्मिण्यां स्थिरम्। रुक्मिण्याः मम विवाहः तस्या भ्रातुः वैरभावेन विघ्नितः। अहं तां राजसभा मध्ये युद्धेन हरेयं, या मम भक्त्या, रूपे निर्दोषा, यज्ञाग्नेः शिखेव।" शुकः पुनः उवाच—शुभे विवाहकाले ज्ञाते, मधुसूदनः दारुकं सारथिं "श्रीदारुक, शीघ्रं रथं योजय," इति आज्ञापयत्। दारुकः शैब्य-सुग्रीव-मेघपुष्प-बलाहकाभिः अश्वैः युक्तं रथं आनयत्, अञ्जलिं कृत्वा तिष्ठति। तदा शौरिः रथं आरोह्य, ब्राह्मणं समारोप्य, शीघ्रगामिभिः अश्वैः आनर्तात् विदर्भं एकरात्रे अगच्छत्। कुण्डिननगराधिपः पुत्रे स्नेहेन, शिशुपालाय कन्यादानाय विवाहमङ्गलम् आरब्धवान्। नगरी सम्यक् शुद्धा, सिक्ताः, पथ-मार्ग-चौर्यस्थानानि पताकाध्वजतोरणैः शोभितानि। नगरं शुद्धवस्त्रधारिभिः नरनारीभिः, हार-पुष्प-भूषणैः अलङ्कृतैः, सुगन्धितगृहैः अगुरुधूपितैः पूर्णम्। राजा विधिवत् पितृण्, देवान्, ब्राह्मणान् पूज्य, तान् यथाक्रमं भोज्यं दत्त्वा, शुभमन्त्राः पठिताः। सुन्दरी कन्या स्नात्वा, विवाहमङ्गलाय अलङ्कृताः, उत्तमवस्त्रैः भूषणैः शोभिता। श्रेष्ठब्राह्मणाः साम-ऋग्-यजुर्वेदमन्त्रैः कन्यायाः रक्षा-संस्कारं कृतवन्तः; मुख्यपुरोहितः अथर्ववेदवेद्यः ग्रहशान्त्यर्थं हविः आजुहाव। राजा विधिविद् ब्राह्मणेभ्यः सुवर्ण-रजत-वस्त्र-गुडतिल-गावः दत्तवान्। एवं चेदिराजः दमघोषः पुत्राय सुवर्णमन्त्रज्ञैः सर्वं कल्याणं कृतवान्। मदोनमत् गजैः, सुवर्णरथैः, पदाति-अश्वसेनाभिः, कुण्डिनम् अभ्यगच्छत्। विदर्भराजः तं समागतं सत्कार्य, सन्तोष्य, यथायोग्यं स्थानं दत्तवान्। तत्र शाल्वः, जरासन्धः, दन्तवक्त्रः, विदुरथः, सहस्रशः चेदिपौण्ड्रसख्याः आगच्छन्। कृष्णरामयोः शत्रवः, चेदिपुत्राय कन्यां दातुम् उद्यताः, यदि कृष्णः यादवैः सह आगच्छेत् तदा युद्धाय सज्जाः। सर्वे राजानः सेनारथादिभिः सहिताः, कृष्णयुद्धे मनः स्थिरं कृत्वा, समागच्छन्। एतत् विरोधिराजस्य उद्यमं श्रुत्वा, बलरामः, संघर्षं आशङ्क्य, कृष्णः एकाकी कन्याहरणाय गतः इति ज्ञात्वा, भ्रातृस्नेहेन, महतीं गज-अश्व-रथ-पदातिसेनां संगृह्य, शीघ्रं कुण्डिनं प्रति प्रस्थितः। भीष्मककन्या, शुभरूपा, हरिसन्दर्शनं आकाङ्क्ष्य, तस्य आगमनचिह्नानि न पश्यन्ती, ब्राह्मणस्य वचनं चिन्तयन्ती, "अहो, तिस्रो रात्र्यः अतीताः, अहं निर्दोषा, पद्माक्षः न आगच्छति, कारणं न जानामि। संदेशवाहः ब्राह्मणः अपि अद्य न आगतः। किम्, मयि दोषं दृष्ट्वा, दोषरहितः कृष्णः विवाहे संकल्पं कृत्वा, हस्तग्रहणं न इच्छति? मम भाग्यं दुष्टं; सृष्टिकर्ता न अनुकूलः, न शम्भुः, गौरी, रुद्राणी, गिरिजा वा सती।" एवं गोविन्दे मनः लग्ना, समयं चिन्तयन्ती, कन्या अश्रुपूर्णेक्षणी, नयने निमील्य, विलपन्ती। तस्य विवाहप्रतीक्षायां, वामोरू-बाहु-नेत्रं, शुभवाणीप्रियं, कम्पितम्। ततः कृष्णस्य आज्ञया, स ब्राह्मणश्रेष्ठः अन्तःपुरे विचरन्, तां कन्यां ददर्श। एवं श्रीकृष्णरुक्मिण्योर् विवाहाय यदुवंशस्य, विदर्भराज्यस्य, चेदिपुत्रस्य, च ब्राह्मणस्य, सर्वेषां च पात्राणां यथाक्रमं कार्याणि, भावानि, तथा नगरीविलासः, विवाहमङ्गलं, सर्वं भगवतः लीला-संक्रमणं च शुभरूपेण सञ्जातम्।