दीर्घकालं दुःखेन तत्र क्लेशितः, शत्रुभिः तृषादिभिः पीडितः, शान्तिं न प्राप्नुवन्, कथमपि तव पद्मपदं प्राप्तवान् अस्मि, हे शरणदायक परमात्मन्। अनाथः अहं त्वां शरणं गतोऽस्मि; निर्भयत्वं, अमृतत्वं, शोकविमुक्तिं मम दत्तुम् रक्षस्व। भगवान् उवाच—हे महाबाहो भूमिपते, तव मनः शुद्धं धृतं च, यतः वरैः लुब्ध्यमानः अपि तव मनः कामैः न व्याकुलितम्। तव वरैः लुब्ध्यं केवलं तव सतर्कतायाः परीक्षणाय अभवत्; यतः अनन्यभक्तानां मनः वरैः कदापि न कम्पते। योगाभ्यासिनां येषां भक्तिरेव नास्ति, तेषां मनः, यत्नेन श्वासादिभिः नियंत्रितं अपि, अव्याप्तकामं पुनः उत्क्षिप्यते। अतः त्वं, मनः मयि स्थितं कृत्वा, पृथिव्याम् यथा इच्छसि तथा विचर; मयि तव अनन्यभक्तिः सदा स्थिरा भवतु। क्षत्रधर्मे स्थितः, त्वं मृगयायां अन्यत्र च जीवाः हतः; किन्तु तपस्यां तव चित्तं मयि स्थितं च, पापं त्यज। तव अनन्तरजन्मनि, त्वं द्विजश्रेष्ठः सर्वभूतानां परममित्रः भविष्यसि, मम एव प्राप्तिं प्राप्स्यसि। शुकः उवाच—एवं कृतकृतेन कृष्णेन पुत्रः इक्ष्वाकुं तं परिक्रम्य, प्रणम्य, गुहामुखात् निर्गतः। सः मनुष्याणि, पशून्, ओषधीन्, वृक्षांश्च लघुं दृष्ट्वा, कलियुगस्य आगमनं ज्ञात्वा, उत्तरदिशं प्रति जगाम। तपसा श्रद्धया च सम्पन्नः, दृढनिश्चयः, अनासक्तः, संशयविहीनः, कृष्णे चित्तं स्थापयित्वा, गन्धमादनं प्रविष्टवान्। ततः बदरी-आश्रमं, नरनारायणस्य निवासं, प्राप्तवान्; द्वन्द्वानि सहित्वा, शान्तः, हरिं तपसा उपासितवान्। भगवान् पुनः यवनैः परिवृत्तां नगरीं प्रत्यागत्य, तेषां सेना हत्वा, तेषां धनं द्वारकां निनीत। धने गोधनैः पुरुषैः च यत्र परिवह्यमाने, अच्युतेन प्रेरितः, जरासन्धः, एकविंशतिसैन्यसमेतः, आगतः। शत्रुसैन्यं शीघ्रं बलिनं च आगच्छन्तं दृष्ट्वा, द्वौ माधवौ, मानुषव्यवहारं कृत्वा, शीघ्रं पलायितौ। बहुधनं परित्यज्य, निर्भयौ, किंचित् भीतवत्, पद्भ्याम् बहून् योजनान् गत्वा। द्वौ पलायमानौ दृष्ट्वा, मगधराजः हसन्, रथदिव्यैः अनुगच्छन्, तयोः सामर्थ्यं न अवगच्छन्। दीर्घं धावित्वा, श्रान्तौ, प्रवर्षणं पर्वतं समारुहताम्, यत्र सदा वर्षाः भवन्ति। तयोः पदचिह्नानि न दृष्ट्वा, राजा तान् गुह्यं मन्यते, पर्वतं सर्वतः दह्यन्तं द्रव्यैः ददाह। तदा, तौ शीघ्रं दग्धशिखरात् लङ्घयित्वा, दशयोजनशिखरात् भूमिं अगच्छताम्। शत्रुजनैः अदृष्टौ, यदुवरौ पुनः स्वनगरीं, समुद्रेण रक्षितां, प्रत्यागच्छताम्। बलरामः केशवः च दग्धौ इति मगधराजः मिथ्याबुद्ध्या, सेनां संहृत्य, मगधं प्रत्यागच्छत्। अनर्तराजः रैवतः, ब्रह्मणा प्रेरितः, रैवतीं कन्यां बलदेवाय दत्तवान्, यथा पूर्वं निर्दिष्टम्। गोविन्दः अपि वैदर्भीं, भीष्मकस्य कन्यां, श्रीमातुः, स्वयमेव, स्वयंवरे, विवाहाय गृह्णीत्। शाल्वं च चेदिसंयुक्तान् नृपान् बलात् विजित्य, सर्वेषां समक्षं, तां कन्यां गरुडः अमृतं यथा गृह्णीत्। राजा उवाच—श्रूयते भगवन्, कृष्णः भीष्मकस्य कन्यां, रूपवतीं, राक्षसविधिना विवाहं कृतवान्। भगवन्, इच्छामि श्रोतुं कथं कृष्णः, अनंततेजाः, जरासन्धं शाल्वं च जित्वा, तां कन्यां पत्नीत्वं निनीत। ब्रह्मन्, को वा कृष्णकथायाः मधुरस्य, शुद्धिकरस्य, नूतनस्य, पुनः पुनः अपि, तृप्तिं प्राप्नुयात्? श्रीबादरायणः उवाच—विदर्भाधिपः भीष्मकः नाम महराजः आसीत्; तस्य पञ्च पुत्राः, एक कन्या च अतिरूपवती आसीत्। ज्येष्ठः रुक्मी, ततः रुक्मरथः, ततः रुक्मबाहुः, रुक्मकेशः, रुक्ममाली च; तेषां सद्वी रुक्मिणी। सा कन्या, स्वगृहागतैः जनैः मुकुन्दस्य रूपं, वीर्यं, गुणं, यशः च श्रुत्वा, तं पतिम् योग्यं मन्यते। कृष्णः अपि तस्याः बुद्धिं, गुणं, रूपं, शीलं च ज्ञात्वा, मनसि ताम् पत्नीत्वं स्वीकर्तुम् निश्चितवान्। तस्याः स्वजनाः कृष्णाय कन्यां दातुम् इच्छन्ति, किन्तु रुक्मी, कृष्णद्वेषी, शिशुपालं मनसि स्थापयामास। एतद् ज्ञात्वा, कृष्णद्वेषेण दुःखिता, सा कन्या, विचिन्त्य, विश्वस्तं ब्राह्मणं शीघ्रं कृष्णं प्रति प्रेषयामास। स ब्राह्मणः द्वारकां गत्वा, द्वारपालैः प्रवेशितः, परमपुरुषं सुवर्णासनस्थं ददर्श। ब्राह्मणं दृष्ट्वा, भक्तजननाथः स्वातः उत्थाय, तं आसने स्थापयित्वा, देवैर्यथा आत्मानं पूजयामास। ब्राह्मणः भोजनं कृत्वा विश्रान्तः, कृष्णः धर्मिष्ठां शरणं तं समीपं गत्वा, पादौ स्पृशित्वा, स्नेहेन पप्रच्छ। ‘‘हे ब्राह्मणश्रेष्ठ, तव धर्मः, वृद्धैः पूजितः, कष्टं विना प्रवर्तते वा? तव चित्तं सदा तुष्टं वा?’’ यदा ब्राह्मणः यथालभं तुष्टः, स्वधर्मे स्थितः, सः सर्वकामानां पूर्तिकर्ता भवति। स्वर्गपतिः अपि यदि असंतुष्टः, पुनः पुनः लोकान् भ्रमति; किन्तु संतुष्टः, किमपि नास्ति अपि, दुःखरहितः सुखेन शय्यां उपगच्छति। ये ब्राह्मणाः यथालभं तुष्टाः, गुणवन्तः, सर्वभूतानां मित्रश्रेष्ठाः, विनीताः, शान्ताः, तेषां शिरसि एकवारं नमामि।