ततः स राजा भगवन्तं प्रार्थयन् जगाद—"भगवन्, सर्वत्र सर्वान् कामान् रजःतमःसत्त्वगुणसम्बद्धान् परित्यज्य, अहं त्वां शुद्धं निर्गुणं अद्वयं परं पुरुषं चिन्मात्रं प्रपद्ये। दीर्घकालं दुःखशोकादिभिः क्लिष्टः, रिपुभिः तृष्णादिभिः पीडितः, न क्वचित् शान्तिम् अलभे। कथं चित् तव पद्मपदयोः शरणं प्राप्तवानस्मि। त्वं परमात्मा शरणदः; अतः, अनाथं मां निर्भयं अमृतं शोकविनिर्मुक्तं कुरु।" श्रीभगवान् उवाच—"राजन्, पृथिव्याः अधिपते, तव चित्तं विशुद्धं स्थिरं च, यतः वरैः लुब्ध्यमानः अपि, तव मनः न कदापि कामैः चञ्चलितम्। तव वरप्रदानं केवलं तव सावधानतां परीक्षितुम् आसीत्; एकान्तभक्तानां मनः वरैः न कदापि विक्रियते। योगिनां तु, येषां भक्तिर् नास्ति, तेषां मनः, वायुप्राणसंयमादिना निगृहीतम् अपि, अनवसितैः कामैः पुनः उदेति। अतः त्वं, मय्येकचित्तः, इच्छया पृथिव्यां विचर; मयि च ते भक्तिः सदा अचला अस्तु। त्वं क्षत्रियधर्मे स्थितः, मृगयादिषु प्राणिनः हत्वा अपि, इयं तपस्या कृत्वा मयि शरणं गतः, पापं त्यज। परे जन्मनि त्वं द्विजश्रेष्ठः स्याः, सर्वभूतहितः, माम् एव प्राप्स्यसि।" शुक उवाच—एवं भगवता कृपया सम्पूजितः इक्ष्वाकुवंशसम्भवः स राजा तम् प्रदक्षिणं कृत्वा प्रणम्य, गुहामुखात् निर्गतः। सः तत्र लघुजन्तून्, पशून्, ओषधीन्, वृक्षांश्च निरीक्ष्य, कलियुगं प्रविष्टं ज्ञात्वा, उत्तरदिशं प्रस्थितवान्। तपसा श्रद्धया च संयुक्तः, निःसङ्गः संशयरहितः, कृष्णे मनः स्थाप्य, गन्धमादनं प्रविवेश। ततः बदरीआश्रमं नरा-नारायणयोः निवासं सम्प्राप्य, द्वन्द्वसहः शान्तचित्तः, तपसा हरिं उपास्ते स्म। भगवान् तु पुनः यवनैः परिवृतां पुरीं गत्वा, तेषां सैन्यानि निघ्नन्, तेषां धनं द्वारकां निन्ये। तत् धनं गवां नराणां च सह, अच्युतेन प्रेरितः, जरासन्धः त्रिंशद्-अन्योन्य-सैन्यसम्बद्धः समुपागतः। शत्रुसैन्यं शीघ्रं बलवत् सम्प्राप्तम् आलोक्य, तौ माधवौ मानुषवद् शीघ्रं पलायनेन प्रस्थितवन्तौ। बहुधनं परित्यज्य, निर्भयौ अपि भीरुवत्, पद्भ्यां बहूनि योजनानि जग्मतुः। तौ पलायमानौ दृष्ट्वा, मगधराजः हसन्, रथदलेन अनुययौ, तयोः सामर्थ्यं न जानन्। दूरं धावित्वा, श्रान्तौ, प्रवरर्षणं पर्वतं आरोहतुः, यत्र नित्यं वृष्टिः स्यात्। तयोः पन्थानं न लभमानः, राजा तौ गुह्ये स्थितौ इति मत्वा, सर्वतोऽग्निं पर्वते प्रज्वालयामास। तदा तौ, पर्वतस्य दशयोजनं उच्च्रायात् शीघ्रं प्लुत्वा, भूमौ अपततुः। शत्रुभिः अदृष्टौ, यदुवरौ पुनः स्वां समुद्ररक्षितां पुरीं प्राप्तवन्तौ। बलरामकेशवौ दग्धौ इति मिथ्याभिमानं कृत्वा, मगधराजः स्वसैन्यं संहृत्य, स्वपुरीं प्रतिनिवृत्तः। आनर्तराजः रैवत उ, ब्रह्मणा प्रेरितः, कन्यां रैवतीं बलदेवाय दत्तवान्, यथोक्तम्। गोविन्दः अपि, वैदर्भीं भिष्मकतनयां श्रीमातरं, स्वयंवरे जग्राह। शाल्व-चेद्यादीन् राज्ञः बलात् जित्वा, सर्वजनसाक्षिणि, तां गरुड इव सुधां हरन्, गृहं निन्ये। राजा उवाच—"भगवन्, श्रूयते भगवान् कृष्णः भिष्मककन्यां रूपवतीं राक्षसविधिना विवाहितवान्। कथमिव सः जरासन्ध-शाल्वादीन् जित्वा, तां कन्यां भार्यां कृतवान्, इति श्रोतुम् इच्छामि। कृष्णकथायाः पुनः पुनः श्रवणेन कः तृप्तिं प्राप्नुयात्? सा हि मधुराऽमृतरूपा, पावनी, नित्यनवीनाऽपि विदुषाम्।" बादरायण उवाच—विदर्भाधिपः भीष्मकनामकः महान् राजा आसीत्; तस्य पञ्च पुत्राः, एकैव कन्या चातिरूपवती आसीत्। ज्येष्ठः ऋुक्मी, ततः ऋुक्मरथः, ऋुक्मबाहुः, ऋुक्मकेशः, ऋुक्ममाली च; तेषां भगिन्याः नाम ऋुक्मिणी आसीत्। सा, स्वगृहं समागतैः जनैः मुकुन्दस्य रूपवीर्यगुणकीर्तिं शृण्वती, तं पतिरूपेण मनसाऽऽचिन्तयत्। कृष्णः अपि, तस्याः बुद्धिं, शीलं, रूपं, गुणांश्च ज्ञात्वा, तां स्वपत्नीं कर्तुम् उदचिन्तयत्। यद्यपि बान्धवाः तां कृष्णाय दातुम् इच्छन्ति स्म, तथापि तस्याः भ्राता ऋुक्मी, कृष्णद्वेषी, शिशुपालं वरयामास। एतद् ज्ञात्वा, सा श्यामलोचना विदर्भकन्या, दुःखार्ता, विचिन्त्य, विश्वस्तं द्विजं शीघ्रं कृष्णस्य समीपं प्रेषयामास। स ब्राह्मणः द्वारकां गत्वा, द्वारपालैः प्रवेशितः, स्वर्णसिंहासने स्थितं परमपुरुषं ददर्श। तम् दृष्ट्वा, भक्तवत्सलः भगवान् स्वात्स्थानात् उत्थाय, तम् उपवेश्य, देववत् पूजयामास। यदा ब्राह्मणः भुक्त्वा विश्रान्तः, तदा धर्मनिष्ठः कृष्णः समीपं गत्वा, तस्य पादौ सपाणिना स्पृशन्, सुसंवादं कृत्वा पप्रच्छ। "ब्राह्मणश्रेष्ठ, भवतः धर्मः वृद्धैः पूजितः, किम् अविघ्नेन प्रवर्तते? किं चित्तं सदा तुष्टं वा? यदा ब्राह्मणः यदृच्छालाभेन तुष्टः स्वधर्मे स्थितः, तदा सः सर्वकामधुक् भवति। स्वल्पसन्तोषरहितः देवाधिपोऽपि, लोकान् लोकान् चरति; तुष्टः तु, किञ्चनरहितः अपि, दुःखरहितः सुखेन स्वपिति।