अनन्तरं, भगवतः कृपया संसारी जीवः, हे अच्युत, यदा मोक्षं प्राप्नोति, तदा सः साधूनां संगमं लभते। तस्मिन्नेव क्षणे, तादृशसंगमात्, भगवति सर्वेश्वरे भक्तिरेव स्फुरति। अहं तु मन्ये—यद् राज्ये मम आसक्तिः स्वयमेव नष्टा, एष ते प्रसाद एव; यत् साधवः अपि, वनं प्राप्य, राज्यसंपदं त्यक्तुमिच्छन्ति, तद् मयि स्वतः जातम्। प्रभो, तव पादसेवान्यां वरं न कामये—या किंचनानामपि परमाभिलषिता; यः त्वां मोक्षप्रदं समर्चयित्वा, आत्मनः बन्धनरूपं अन्यं वरं इच्छेत, सः कः स्यात्? अतः, भगवन्, सर्वत्र रजः-तमः-सत्त्वगुणसम्बद्धान् सर्वान् कामान् परित्यज्य, अहं त्वां शुद्धं निर्गुणं द्वैतहीनं परं पुरुषं चिन्मात्रं प्रपद्ये। दीर्घकालं दुःखशोकादिभिः क्लिश्यमानः, रिपुभिः तृष्णादिभिः पीडितः, शान्तिं न प्राप्य, किञ्चित् प्रकारेण तव पादपद्ममुपागतः अस्मि। त्वं हि परमात्मा, शरणदः; मां अशरणं भयभीतं मृत्युमुक्त्यदनिर्वेदैः पालय। एवं भगवाञ्छ्रीकृष्णः अवदत्—"राजन्, त्वदीयं मनः विशुद्धं स्थिरं च; यतः वरैः अपि लुब्धं न सञ्जातम्। तव परीक्षा हेतुं वरप्रस्तावः कृतः, एकान्तिनां भक्तीनां मनः वरैः न चलति। योगाभ्यासिनां तु, हे नृप, यदि भक्तिरहितं चेत्, तेषां मनः अपि प्राणायामादिभिः निगृह्य अपि, पुनः पुनः कामेषु प्रवर्तते। अतः त्वं यथेष्टं पृथिव्यां विचर, मय्येकचित्तः सन्; तव मयि भक्तिः सदा अचला अस्तु। क्षत्रियधर्मस्थितः त्वं मृगयादिषु बहून् प्राणिनः हत्वा अपि, मय्याश्रितः तपसा पापं त्यज। पुनर्जन्मनि, राजन्, त्वं द्विजश्रेष्ठः सर्वभूतसुहृद्भूत्वा, केवलं मामेव प्राप्स्यसि।" शुक उवाच—एवं भगवत्कृपया, इक्ष्वाकुवंशजः सः राजाः, भगवान् कृताञ्जलिः प्रदक्षिणं कृत्वा, गुहाद्वारात् निर्गतः। तदा सः नरान्, पशून्, ओषधीः, वृक्षांश्च लघ्वात्मनः विलोक्य, कलियुगागमनं ज्ञात्वा, उत्तरदिशं प्रस्थितः। सः तपसा श्रद्धया च संयुक्तः, निःसङ्गः संशयरहितः, मनः कृष्णे निवेश्य, गन्धमादनं प्रविष्टः। तत्र बदरी-आश्रमं प्राप्य, यत्र नरनारायणौ, द्वन्द्वसहो जितश्वासः, हरीम् तपसा अर्चयत्। भगवान् अपि पुनः यवनैः परिवृतां पुरीं गत्वा, तेषां सैन्यानि निहत्य, तेषां धनं द्वारकां नीतवान्। तदनन्तरं, गोभिः पुरुषैः च सह धनं नीयमानं दृष्ट्वा, अच्युतेन प्रेरितः, जरासन्धः, त्रिंशद्भिर्युतैः अक्षौहिणीभिः युतः, समुपस्थितः। शत्रुसैन्यं शीघ्रं बलवद् आगतम् आलोक्य, उभौ माधवौ, मानुषधर्मं विधाय, शीघ्रं पलायितवन्तौ। बहुधनं परित्यज्य, भीरू इव निर्भयौ, पद्भ्यां बहून् योजनान् गत्वा। तौ पलायमानौ दृष्ट्वा, मगधराजः हसन्, रथैः तौ अनुजगाम, तयोः सामर्थ्यं न वेद। दीर्घं मार्गं धावित्वा, श्रमितौ तौ, प्रवरर्षणमित्याख्यं पर्वतम् आरोहतुः, यत्र सदा वर्षति। पर्वते तयोः पदचिह्नानि न दृष्ट्वा, राजा तौ गुह्यौ इति मत्वा, सर्वतः अग्निद्रव्यैः पर्वतं दग्धुम् आरब्धवान्। तदा, तयोः शीघ्रं पर्वतशिखरात् दशयोजनमात्रात् अधः अपततुः। शत्रुभिः अदृष्टौ, यदुकुलश्रेष्ठौ, पुनः स्वपुरीं, सागरेण रक्ष्यमाणां, अगच्छताम्। मगधराजः तौ दग्धौ इति मिथ्याबुद्ध्या, स्वसैन्यं नीत्वा, मगधं प्रतस्थे। अन्यस्मिन् काले, आनर्तराजः रैवतश्च, ब्रह्मणा प्रेरितः, स्वकन्यां रैवतीं बलदेवाय दत्तवान्, यथोक्तम्। गोविन्दः अपि, वैदर्भीं श्रीमातरं, भीष्मककन्यां, तस्याः स्वयमेव स्वयम्वरे, पत्नीत्वेन जग्राह। शाल्व-चेद्यादीन् नृपतीन् बलात् विजित्य, सर्वजनसाक्षिणि, गरुड इव सुधां, तां नीतवान्। राजा उवाच—श्रुतं मया, भगवन्, भगवता श्रीकृष्णेन, भीष्मककन्यां रूपवतीं राक्षसविधिना परिणीतां। कथं सः, जरासन्ध-शाल्वादीन् जित्वा, तां कन्यां पत्नीत्वेन गृहीत्वा? श्रोतुमिच्छामि, भगवन्। कः वा तव कथासुधां, बारं बारं अपि शृण्वन्, तृप्तिं यास्यति? सा हि मधुरैव, पावनी, नूतना, पुनः पुनः श्रवणीयाः। श्रीबादरायण उवाच—विदर्भाधिपतिः भीष्मकनामा महाराजः आसीत्, तस्य पञ्च पुत्राः, एकैव कन्या सुशोभना। ज्येष्ठः तु रुक्मी, ततो रुक्मरथः, रुक्मबाहुः, रुक्मकेशः, रुक्ममाली च; तेषां भगिनी पुण्यशिला रुक्मिण्येव। सा कन्या, स्वगृहागतैः जनैः, मुकुन्दस्य रूपवीर्यगुणकीर्तिं श्रुत्वा, तं पतिं मन्यते। कृष्णः अपि तस्याः बुद्धिं शीलं रूपं गुणांश्च विज्ञाय, तां योग्यां पत्नीं मनसि संकल्प्य। यद्यपि स्वबान्धवा रुक्मिणीं कृष्णाय दातुम् इच्छन्ति, तथापि रुक्मी भ्राता, कृष्णद्वेषी, शिशुपालं वरयामास। तद्विदित्वा, सा कृष्णप्रियदर्शना विदर्भकन्या, दुःखिता भूत्वा, चिन्तयित्वा, विश्वस्तं द्विजं शीघ्रं कृष्णाय प्रेषयामास। स द्विजः द्वारकां गत्वा, द्वारपालैः प्रवेश्य, परमपुरुषं सुवर्णसिंहासने स्थितं ददर्श। तं विप्रं दृष्ट्वा, भक्तवत्सलः प्रभुः, स्वातः उत्तस्थाय, आसने उपवेश्य, स्वयमिव पूजितवान्। विप्रे भोजनं कृत्वा विश्रान्ते च, कृष्णः धर्मनिष्ठः, समीपमागत्य, तस्य पादौ हस्तेन स्पृशन्, स्नेहेन पप्रच्छ।