कदाचित् महात्मभिः सह भूमौ मम जन्मानि परीक्षितानि, किन्तु मम जन्मानि गुणैः, कर्मभिः, नामभिः निश्चितानि न भवन्ति। राजन्, मम जन्मानि कर्माणि च त्रिकाले व्याप्यन्ति; महर्षयः अपि तानि क्रमशः अन्वेष्टुम् इच्छन्तः अन्तं न गच्छन्ति। तथापि, मित्र, शृणु, यथा अहम् अद्यतनं जन्म वदामि; पुरातनकाले ब्रह्मणा धर्मरक्षणाय याचितः अस्मि। भूमेः भारम् अपाकर्तुं, असुरान् च विनाशयितुं, यदुवंशे अनाकदुन्दुभेः गृहे अवतरितः अस्मि; लोकाः मां वासुदेवम्, वासुदेवस्य पुत्रं, इति कथयन्ति। कालनेमिः, कंसः, प्रलम्बः, अन्ये च दुष्टजनाः मया हताः; अयं यवनः अपि तव तीक्ष्णदृष्ट्या दग्धः, राजन्। अहम् अस्य गुहायाः मध्ये तव कृते आगतः, तव अनुग्रहाय; पूर्वं त्वया महता प्रार्थितः, भक्तेषु अहम् अनन्यः। वरान् वृणीष्व, राजर्षे; सर्वाभिलषितानि ददामि। मम अनुग्रहेण युक्तः जनः पुनः शोकं न कुर्यात्। शुकः उवाच—एवं उक्तः मुचुकुन्दः हर्षपूर्णः, नारायणं ज्ञात्वा, गर्गस्य वचनं स्मृत्वा, तं प्रणम्य। मुचुकुन्दः उवाच—भगवन्, जनाः तव मायया मोहिताः, दुःखमात्रं पश्यन्तः, त्वां न पूजयन्ति; सुखं इच्छन्तः गृहेषु, स्त्रीषु, पुरुषेषु च आसक्ताः, मोहिता भवन्ति। निष्पाप, यः कश्चन दुर्लभं मानुषं जन्म प्राप्तः, स्वस्थशरीरः, यत्नं विना, तव पदकमलम् न सेवते, तस्य चित्तदोषात्, स गृहवासस्य अन्धकूपे पतति, पशुवत्। अजेय, मम कालः व्यर्थः गतः, राजसंपदाभिमानेन मदमत्तः, आत्मभावे निमग्नः, पुत्रपत्नीधनसंपत्तिषु गाढासक्तः, अनन्तदुःखैर् पीडितः। मृद्भाण्डवत् अस्मिन् देहे, नरपतित्वे स्थितः, रथैः, गजैः, अश्वैः, पदातिभिः, अनुचरैः परिवृतः, अहंकारपूर्णः, अन्यं न गणयन्, भूमौ विचरन्। मदोन्मत्तः, उच्चैः चिन्ताभिः यः किम् कर्तव्यम्, तत्र निरन्तरं लोभः, विषयासक्तिः; त्वं तु, अमोहितः, मृत्युः इव, यदृच्छया आगच्छसि, नागः मूषिककूपं लिहन् इव। कदाचित् सुवर्णरथेषु, महागजेषु वा आरूढः, 'नराधिपः' इति कथितः, कालस्य अतीवबलात्, एषः देहः मलः, कृमिः, भस्म वा इति प्रसिद्धः। दिशां विजित्य, भूमिसमानं रूपं धृत्वा, दिव्यसिंहासने स्थितः, अन्यैः राजभिः पूजितः, सः पुरुषः, भगवन्, स्त्रीणां क्रीडायाः पशुवत् गृहसुखे निमज्जति। यः कर्माणि करोति, तपसि दृढः, भोगत्यागं कृत्वा, यथायोग्यं दानं ददाति, पुनः इच्छति—'राजा भूयासम्'—तृष्णया वर्धमानः, सुखं न लभते। संसारपरिभ्रमणानन्तरं, भगवन्, मुक्तिं प्राप्तः, सत्सङ्गं लभते; तस्मिन्नेव क्षणे, तव भक्तिरेव उद्भवति। भगवन्, मम कृपां मन्ये, यद् यदृच्छया राज्यासक्तिः नष्टा; यद् यत् सत्पुरुषैः वाञ्छितम्, ये वनं गन्तुम् इच्छन्ति, भूमौ अनवच्छिन्नां त्यजन्ति। प्रभो, अहं तव पादसेवां विना अन्यं वरं न इच्छामि; यः कश्चन त्वां, मुक्तिदातारम्, उपासते, सः अन्यं बन्धनरूपं वरं किम् इच्छेत्? तस्मात्, भगवन्, सर्वत्र सर्वान् कामान् त्यक्त्वा, ये रजः, तमः, सत्त्वगुणैः बद्धाः, त्वां शुद्धं निर्गुणं अद्वयं परमपुरुषं, चैतन्यरूपं, उपगच्छामि। दीर्घकालं दुःखैः, शोकैः, तृष्णादिभिः शत्रुभिः पीडितः, शान्तिं न प्राप्य, क somehow तव पदकमलम् आगतः अस्मि, भगवन्; शरणदः, मां निर्भयतया, अमृत्या, अशोक्यतया रक्ष। श्रीभगवान् उवाच—महान् राजन्, भूमिपते, तव मनः शुद्धं, स्थिरं च; वरैः अपि मोहितः, तव मनः इच्छाभिः न चञ्चलितम्। वरप्रश्नः तव केवलं तव जागरूकतायाः परीक्षणाय अभवत्; एकान्तभक्तानां मनः वरैः न चञ्चलितम्। ये योगं कुर्वन्ति, किन्तु भक्तिहीनाः, राजन्, तेषां मनः, अनिर्बुद्धकामम्, पुनः प्रबलं भवति, प्राणादिभिः संयमात् अपि। भूमौ यथेष्टं विचर, मयि मनः समर्प्य; मयि अनन्यभक्तिः सदा अस्तु। क्षत्रधर्मे स्थितः, जीवगणान् शिकारादिषु हत्वा, तपसि नियतः, मयि शरणं गत्वा, पापं त्यज। तव अगले जन्मनि, राजन्, द्विजश्रेष्ठः, सर्वभूतानां परममित्रः भविष्यसि, मम एव प्राप्तिं करिष्यसि। शुकः उवाच—एवं कृतकृपः कृष्णेन, इक्ष्वाकुवंशजः तं प्रदक्षिणं कृत्वा, प्रणम्य, गुहामुखात् निर्गतः। सः लघुजनान्, पशून्, ओषधीन्, वृक्षान् च निरीक्ष्य, कलियुगं आगतम् अवगम्य, उत्तरदिशं प्रस्थितः। तपसा, श्रद्धया, दृढनिश्चयः, आसक्तिशून्यः, संशयवर्जितः, कृष्णे मनः स्थापयित्वा, गन्धमादनं प्रविष्टः। बदरीआश्रमं, नरनारायणयोः निवासं, प्राप्तः, द्वन्द्वानि सहित्वा, शान्तः, हरिं तपसा उपास्ते। भगवान् पुनः यवनैः परिवृतां नगर्यां प्रवेश्य, म्लेच्छसेनां हत्वा, तेषां सम्पदं द्वारकां निनीत। सा सम्पत्ति गोभिः, मानवैः च गम्यमाना, अच्युतेन प्रेरिता, जरासन्धः, एकविंशतिसैन्ययुक्तः राजा, आगतः। शत्रुसैन्यं शीघ्रं, बलवत्तरं आगच्छन्तं दृष्ट्वा, द्वौ माधवौ मानुषवृत्तिं गृह्य, शीघ्रं पलायितवन्तौ, राजन्। बहु सम्पत्तिं त्यक्त्वा, निर्भयौ अपि, भीरुवत् प्रतीयमानौ, पद्भ्यां बहूनि योजनानि गतवन्तौ। तौ पलायमानौ दृष्ट्वा, मगधराजः हसन्, रथिभिः अनुगच्छन्, तयोः शक्तिं न जानन्। दीर्घं दौत्य, श्रान्तौ, पर्वर्षणं पर्वतं आरोहितवन्तौ, यत्र सदा वर्षः भवति। तयोः पथं पर्वते न दृष्ट्वा, राजा तान् गुह्यं मन्यन्, सर्वतः पर्वतं दग्धुम् आरब्धवान्। ततः, तौ शीघ्रं दग्धपर्वतात् लङ्घित्वा, दशयोजन-उच्चात् शिखरात् भूमिं अवतीर्य। शत्रुना, अनुचरैः च अदृष्टौ, यदुवंशश्रेष्ठौ पुनः स्वनगरं, समुद्रेण रक्षितं, प्रतिनिवृत्तवन्तौ, राजन्।