त्रिमासानन्तरं सा गौः सुरूपं सर्वाङ्गसंपन्नं दिव्यं निर्मलं सुवर्णसदृशप्रभं वत्सं प्रसूतवती। तद् दृष्ट्वा तुष्टचित्तः स ब्राह्मणः स्वयं संस्कारान् अकुरुत्, तदाश्चर्यं मन्यमानाः सर्वे जनाः समागताः तं द्रष्टुम् इच्छन्तः। एवं सुभगोऽत्मदेवस्य महद् भाग्यं समुत्पन्नम्—गवां गर्भात् पुत्रः जातः, दिव्यस्वरूपत्वात् सर्वेषां विस्मयकारणम् अभवत्। विधेः संकल्पेन तस्य रहस्यं कश्चन न जानाति स्म; तं वत्सकर्णं दृष्ट्वा, गोकर्ण इत्येव नाम चक्रुः। कालक्रमेण उभौ अपि पुत्रौ यौवनं प्राप्तौ; गोकर्णः विद्वान् विज्ञश्च जातः, धुन्धुकारी तु परमदुष्टः। स नित्यं शौचाचारविहीनः, कदन्नभोजी, क्रोधहीनः, अनाचारे प्रवृत्तः, शवसंस्पृष्टहस्तेन भोजनं कुर्वन्। चौर्ये प्रवृत्तः, सर्वैः द्विष्टः, परगृहान् दग्ध्वा, बालकान् क्रीडायै गृहित्वा क्षिप्रं कूपे क्षिपन्। स हिंस्रः शस्त्रधारी, दरिद्रान्धपीडनपरः, चाण्डालसंगतिः, पाशधारी, श्वभिः सह वसन्। वेश्याभिः सह संगत्वा पितृदत्तं धनं व्ययम् अकरोत्; एकदा मातरं पितरं च ताडयित्वा तेषां पात्राणि अपि स्वीकृतवान्। तदनन्तरं दुःखार्तः स पिता, निर्धनः सन्, उच्चैः रुदन् अवदत्—"एवं दुष्टपुत्रः दुःखदः हन्तव्य एव।" "क्व स्थेयम्? क्व गन्तव्यम्? कः दुःखं मे हरेत्? इदानीं दुःखभारात् प्राणान् त्यक्ष्यामि—हा, कष्टम्!" तदा गोकर्णः प्राज्ञः स्वपितरं समुपेत्य वैराग्यमार्गं दर्शयामास। "इयं संसृतिर्नास्तिकायाः, दुःखपूरिता, मोहिनी च; कोऽस्य पुत्रः? कस्य धनं? कस्य प्रियता सततम् ज्वलति?" "इन्द्रस्यापि न सुखं, न च चक्रवर्तिनः; सुखं केवलं विरक्तमुनये एकान्तवासिनः।" "मोहात्मिका पुत्रस्नेहवेषभूता अज्ञानं परित्यज; मोहात् नरकपथः जायते। एष शरीरः सर्वं परित्यज्य पतिष्यति—अतः वनं गच्छ।" एवं वचः श्रुत्वा पितरं वनगमनाय उद्युक्तं दृष्ट्वा, स पितरं पप्रच्छ—"वत्स, वनस्थले किं कर्तव्यं विस्तारयेत्।" स दुःखबन्धनैः बद्धः, स्वकर्मणा पतितः, कृपणः सन्—"दयासिन्धोः, मां उद्धर," इति प्रार्थयामास। तदा गोकर्णः अवदत्—"अस्थिमांसशोणितमयं देहम् असक्त्या परित्यज; भार्यापुत्रादिषु ममतां सदा त्यज; इदं जगत् क्षणभङ्गुरं नश्वरं च पश्य; वैराग्यभक्तिसुखी भव।" "सत्यधर्मे सदा तिष्ठ, लौकिककर्माणि संत्यज, साधुसंगं सेव, कामतृष्णां परित्यज; शीघ्रं परदोषगुणचिन्तनं त्यक्त्वा, सेवाकथामृतपानं कुरु।" एवं पुत्रवाक्यप्रेरितः स पिताऽपि, षष्टिवर्षे कुटुम्बं परित्यज्य, वनं गतवान्। तत्र प्रतिदिनं हरिसेवानिरतः सन्, दशमस्कन्धपारायणेन श्रीकृष्णं प्राप। स देवानां नन्दनवनोपमया शोभया युक्तः, विश्वकर्मणः निर्मिते इन्द्रप्रासादे, त्रैलोक्यश्रियं समाविश्य, सर्वसमृद्ध्या दिव्यपुरीं न्यवसत्। स ज्ञानवित्तविपुलः, कुलोत्कर्षयुक्तः, अभिमानदर्परहितः आसीत्। तस्य पितरि दिवंगते, धुन्धुकारी मातरं घोरतरं ताडयामास—"क्व धनं निहितम्? न चेद् वक्तासि, दण्डेन त्वां हनिष्यामि!" इति। तस्य वचनेन भीता, पुत्रदुःखार्ता सा माता, रात्रौ कूपे आत्मानं क्षिपित्वा देहम् उत्सृज्य गतवती। गोकर्णः योगयुक्तः, तीर्थाटनाय निर्गतः; न तस्य शोकः, न हर्षः, न रिपवः, न मित्राणि। धुन्धुकारी गृह एव वेश्यापञ्चकेन परिवृतः, अतीव क्रूरकर्मा, तासां भरणविषये मोहितचित्तः। कदाचित् ताः वेश्याः भूषणलोलुपाः सन्, स कामान्धः मृत्युम् अपि विस्मृत्य, धनाय गृहात् निर्गतः। तत्र तत्र धनं सञ्चित्य, गृहं प्रत्यागत्य, ताभ्यः वस्त्राणि, भूषणानि, नानावस्तूनि च दत्तवान्। तत्र बहुधनसञ्चयं दृष्ट्वा, वेश्याः रात्रौ अवदन्—"स प्रतिदिनं चौर्ये प्रवृत्तः; अतो राजा तम् गृह्णीयात्।" "राजा धनं गृहित्वा तं नूनं हनिष्यति; अतः स्वहिताय, वयं तं रहसि हन्याम किम्?" इति। एवं निश्चित्य, तं सुप्तं पाशैः बद्ध्वा, हत्वा, धनं गृहीत्वा अन्यत्र गताः। कण्ठे पाशं स्थाप्य तं हन्तुं प्रारब्धाः; त्वरया अपि स न मृतः, ताः सन्तप्ताः। तस्य मुखे ज्वलनकोष्ठकान् क्षिप्त्वा, तिव्रदाहक्लेशेन स प्राणान् त्यक्तवान्। ताः प्रमत्ताः वेश्याः तस्य शरीरं गर्ते क्षिप्य, रहस्यं न कस्यचित् ज्ञातम्। जनैः पृष्टाः, ताः अवदन्—"स दूरतः गतः, अस्माकं प्रियः; धनलोभेन अस्मिन्नेव वर्षे प्रत्यागमिष्यति।" कदापि बुद्धिमान् नरः दुष्टनारीषु विश्वासं न कर्तव्यः; यः मूढः तासु विश्वसिति, स दुःखैः अभिभूयते। कामिनीवाक्यानि मधुराणि, सुखवर्धकानि; तासां हृदयानि तु तीक्ष्णतराणि—कः पुरुषः ताभ्यः प्रियः स्यात्? धनं हृत्वा, ताः पतिव्रता बहुपतिका अपि, अन्यत्र जग्मुः; तदा धुन्धुकारी पापकर्मणा महाभूतः अभवत्। स वातरूपं धारयन्, सर्वदिशं धावन्, शीतोष्णक्लेशपीडितः, अनाहारः, तृषार्तः। स न कुतश्चिद् आश्रयं लब्धवान्, पुनः पुनः "हा दैव!" इति विलपन्। कालेन गोकर्णः तस्य मृत्युवृत्तान्तं लोकात् शुश्राव।