ततः स भगवान् धनुष्कोट्याः तीक्ष्णान् शरान् संधाय, तान् शरवर्षान् निर्गृह्य, रथान् गजान् अश्वान् पदातीन् च समन्तात् निपात्य, स्वहस्तात् चक्रं न कदापि विमुञ्चन्, समरे प्रवर्तते स्म। तत्र गजानां भग्नदन्तानां महती सङ्घा भूमौ पतिताः; अश्वाः शरैः छिन्नग्रीवाः भूमौ सस्रुः; रथाः तेषां हयैः पताकाभिः सारथिभिः पतिभिः च विनिहतान् सह निपेतुः; पदातयः बाहुभिः ऊरुभिः ग्रीवाभिः च छिन्नाङ्गाः क्षिप्ताः अभवन्। गजानाम् अश्वानाम् नराणां च छिन्नाङ्गेषु, रक्तनदीः शतशः प्रवहन्त्यः दृष्टाः, तासु बाहवः, अश्वशिरांसि, मस्तकानि, कच्छपवत् कट्यङ्गानि, गजाश्वनरमृतदेहैः आकुलाः सन्ति। तासां नदीनां तरङ्गाः बाहुभिः, वारिवल्कैः केशैः, वह्निभिः धनुष्भिः, शस्त्रगुच्छैः संकुलाः; घूर्णमानखड्गैः भीषणवर्त्मानि, रत्नमुक्ताभरणशिलाभिर् ज्वलन्त्यः। तस्मिन् रणाङ्गणे सङ्कर्षणः अनन्तविक्रमः, गदां समादाय, दर्पयुक्तान् शत्रून् निपात्य, भीरूणां भयम्, शूराणां हर्षं च जनयन्, यदुभिः सह परस्परं समारभ्य युध्यते स्म। सा सेना, अग्निसमुद्रवद् भीमरूपा, मगधपतिना संरक्ष्यमाणा, दुर्निवार्या इव दृश्यमाना, वसुदेवसुताभिः, येषां क्रीडा लोके परम, समूलं विनाशिता। यस्य अनन्तगुणशक्त्या त्रिलोक्याः सृष्टिस्थितिलयाः स्वलीलया क्रियन्ते, तेन शत्रुजयः न किञ्चित् अद्भुतम्; तथापि मर्त्यानां हिताय वर्ण्यते। रामः, तस्य रथं भग्नं सेनां च निहत्य, जरासन्धं महाबलम् अपि, सिंहः इव अन्यं सिंहं, बाहुबलात् गृहीत्वा निपातितवान्। गोविन्दः, शत्रुषु निहतेषु, मानुषपाशैः वरुणपाशैः च तस्य बन्धनं न अन्वयच्छत्, किञ्चित् कार्यं साधयितुम् इच्छन्। लोकनाथाभ्यां विमुक्तः सः, वीरशिरोमणिः, लज्जितः, तपस्यनिरतः सन्, राज्ञः मार्गे निरुद्धः। शुद्धार्थभिः वाक्यैः, साधारणदृष्टिभिः अपि, यदुभिः तस्य पराजयः स्वकर्मफलात् अभवत्। सर्वेषु बलिनिष्कृतेषु, बर्हद्रथवंशाधिपः, भगवता अवमानितः, मगधं प्रतिजगाम, विह्वलचित्तः। मुकुन्दः, अविक्षतबलः, शत्रुसैन्यसागरं तीर्त्वा, सुरैः पुष्पवृष्ट्या पूजितः, स्तुतिभिः कीर्तितः। मथुरावासिनः, क्लेशरहिताः, प्रमुदितचित्ताः, तं समागताः; तस्य जयशब्दः सारथिभिः सूतैः बन्दिभिः गायितः। शङ्खदुन्दुभ्यः निनदन्ति स्म, बहुधा तुर्यशब्दः, भगवान् वीणाभिः बांस्यैः मृदङ्गैः च नगरं प्रविष्टः। सिक्तमार्गाः, प्रमुदितजनाः, पताकाभिरलङ्कृताः, वेदघोषैः प्रतिध्वनिताः, तोरणैः भूषिताः च। सः, नार्यः मालाभिः दध्ना अक्षतैः च पूजितः, प्रेमदृष्ट्या सस्नेहम् ईक्षितः। यदुपतये, युद्धे प्राप्तं सर्वं धनम्, अनन्तम्, वीराभरणैः भूषितम्, भगवान् उपनयामास। एवं, मगधराजः सप्तदशाक्षौहिण्या महता सेनया, पुनः पुनः कृष्णरक्षितैः यदुभिः सह युद्धम् अकुरुत। वृष्णयः, कृष्णतेजसा समृद्धाः, ताम् अखिलां सेनां नाशयामासुः; निजसैन्ये नष्टे, राजा स्वमित्रैः परित्यक्तः प्रययौ। अष्टादशमे युद्धे समुपस्थिते, नारदेन प्रेषितः यवनवीरः मध्ये आगतः। स विदेश्यः त्रिलोचनकोटिसैन्येन मथुरां परिवव्रे; नरलोके तस्य समो नासीत्, वृष्णीनां कीर्तिं श्रुत्वा। तं दृष्ट्वा, कृष्णः सङ्कर्षणसहितः, चिन्तयामास—“हन्त, यदूनां द्वाभ्यां पक्षाभ्यां महती विपत्तिर्जाता।” “अयं यवनः अद्य महाबलः अस्मान् परिवेष्टि; मगधपतिः अद्य, श्वः, अथवा परश्वः आगमिष्यति। यदि जरासन्धः युद्धसमये आगच्छेत्, सः अस्माकं बान्धवान् हन्यात्, अथवा बलवान् सन्, तान् स्वपुरीं नयेत्। अतः, अद्य दुर्गं निर्मास्यामः, यत् नृभिः दुर्निगम्यम्; तत्र स्वजनान् स्थापयित्वा, यवनं विनाशयिष्यामः।” एवं निश्चित्य, भगवान् अद्भुतं दुर्गं, द्वादश योजनविस्तीर्णं, समुद्रे पुरीं निर्मितवान्। तत्र त्वष्टुः कौशलम् दृष्टुम् शक्यते स्म—संपूर्णशिल्पशास्त्रानुसारं रथ्यानां, विपणीनां, मार्गाणां च रचना। सा पुरी दिव्यवृक्षोपवनैः, अद्भुतनिकुञ्जैः, स्वर्णमयैः शिखरैः, स्फटिकमन्दिरैः, तोरणैः च भूषिता। रजतमयानां सुवर्णमयानां च कूटानां, कनककलशोपेतानां कोशानां, मणिमुक्ताविलसत् गृहाणां, महापन्नगमणिपीठानां च शोभया युक्ता। दिक्पालगृहैः, प्रियाङ्गनागृहैः, चतुर्वर्णजनसमाकीर्णा, यदुदेवगृहैः दीप्तिमती च सा। सुदर्मा सभां पारिजातं च, हे राजन्, इन्द्रेण तत्र प्रेषितम्, यत्र मर्त्याः अपि अमर्त्यधर्मवर्जिता भवन्ति। वरुणः कृष्णाय कृष्णवर्णान् मनोजवान् श्वेतान् हयान् दत्तवान्; कुबेरः अष्ट कोशान्; दिग्पालाः स्वसम्पदः समर्पितवन्तः। भगवता येषां स्वसिद्धये ऐश्वर्यं दत्तम्, तत् सर्वं हरये पुनरपि अवतीर्णे समर्पितम्। तत्र योगबलात् हरिः सर्वान् जनान् आनयामास; ततः रामेण सह मन्त्रयित्वा, कृष्णः, पद्ममाल्यधारी, निरायुधः, नगरद्वारात् निर्गतः। श्रीशुक उवाच—तम् उद्गच्छन्तं, उदयचन्द्रमिव दीप्तिमन्तं, दर्शनरमणीयतमं, श्यामवर्णं, पीतवाससं दृष्ट्वा—श्रीवत्सलक्ष्मणा वक्षसा, कौस्तुभमणिना कण्ठे विराजमानम्, विशालमायतवपुषम्, चतुर्भुजम्, नवपद्मदललोचनम्। सदा प्रमुदितम्, श्रीमान्, वर्तुलगण्डम्, शुद्धस्मितम्, पद्ममुखम्, मकरकुण्डलशोभितम्। एष एव वासुदेवः, श्रीवत्साङ्कितः, चतुर्भुजः, पद्मलोचनः, वनमालाविभूषितः, परमसुन्दरः। नारदेन यानि लक्षणानि उक्तानि, तानि अन्यस्य न भवन्ति; अहम् अपि निरायुधः, पादचारी सन्, तेन सह युद्धं करिष्यामि।