श्रीशुक उवाच— ततः जरासन्धतनयः महाबलसमेत्य रथगजाश्वपताकिभिः सेनया द्वौ माधवौ परिवृत्य युधि समभ्यधावत। स तु वात इव सूर्याग्निम् धूलिधूम्रैः मेघैः संवृत्य, तावुभौ संरुद्धवान्। तत्र युद्धमध्यगतयोः गरुडचिह्नरथस्य हरिणः, तालचिह्नरथस्य च रामस्य, दर्शनं कृत्वा स्त्रियः पुरातनगृहेषु, प्रासादेषु, द्वारपालेषु च शरणं गत्वा, शोकमोहसमन्विताः अभवन्। भगवान् हरिः स्वस्य सेनां, या सुरासुरैः पूजिता, शत्रुसैन्यवर्षेण पुनः पुनः पीड्यमानां दृष्ट्वा, स्वेन परमशार्ङ्गधनुषा घोरनिस्वनेन व्याघोषयत्। ततः सः कुटिलबाणान् तूणीरेभ्यः समादाय, धनुर्धारणं कृत्वा, तीक्ष्णशरवृष्ट्या रथगजाश्वपदातीन् न्यपतयत्। तस्य सुदर्शनचक्रं हस्तात् नापसर्पत्। तत्र गजाः भग्नदंष्ट्राः बहवः पेतुः, अश्वाः छिन्नग्रीवाः पतिताः, रथाः हताश्वपताकासारथिप्रधानाः, पदातयः छिन्नबाहुः शिरोङ्गुलाः च विकीर्णाः भुवि शेरते। गजाश्वनराङ्गच्छेदेन शतशः रुधिरनद्यः प्रवहन्ति, यत्र बाहवः, अश्वशिरांसि, नरकपालानि, कच्छपसदृशाः कट्यङ्गानि च सन्ति; निहतगजाश्वनरशरीरैः आपूरिताः। तासां नदीनां तटिन्यः बाहुप्रवाहाः, केशैः शैवालवत्, धनुषा प्रवाहवत्; शस्त्रगुच्छैः पूरिताः; चक्रवाताः परिघपरिभ्रमणात्; रत्नमुक्ताभरणशिलास्फटिकैः च दीप्तिमन्तः। तत्र सङ्कर्षणः अनन्तविक्रमः, महागदया दर्पितान् शत्रून् निपात्य, भीरूणां कम्पं, वीराणां हर्षं च जनयन्, योधानां परस्परघातं कृतवान्। सा सेना, येन मगधराजेन रक्षिताः, अगम्या इव महावनलसा, वसुदेवपुत्राभ्यां, येषां क्रीडा जगति परमा, संपूर्णतः विनाशिता। यस्य अनन्तगुणबलस्य स्वलीलया त्रिलोक्याः सृष्टिस्थितिलयकारणं, तेन शत्रुनिग्रहः किम् अद्भुतम्? तदपि मर्त्यानां हितार्थं वर्तते। ततः रामः, हतान्यन्यसैन्यः, भग्नरथस्य जरासन्धं सिंह इव अन्यसिंहम्, बलात् गृहीत्वा बबन्ध। तं तु गोविन्दः, शत्रुषु निहतेषु, मानुषवैरुणपाशैः बन्धनं वारयामास, किञ्चित् कार्यं साधयितुम् इच्छन्। मुक्तः सः, लोकनाथाभ्याम्, वीरमणिः, लज्जितः, तपस्यनिरतः सन्, राज्ञः मार्गे निरुद्धः। यदुभिः, शुद्धार्थवाक्यैः, सामान्यदृष्ट्या अपि, आत्मकृतकर्मणः, पराजयः तस्मै समुपस्थितः। हतेषु स्वेषु, बर्हद्रथवंशराजः, भगवता अनादृतः, मगधं प्रति, क्लेशितचित्तः, प्रस्थितः। मुकुन्दः, अव्याहतबलः, शत्रुसैन्यसागरं तीर्त्वा, सुरैः पुष्पवृष्ट्या पूजितः, स्तुतिम् अपि प्राप। मथुराजना, सन्तप्तशोकविहीनाः, हृष्टमनसः, तं समुपेत्य, तस्य विजयम् सारथिभिः, सूतैः, बन्दिभिः च गीतम्। शङ्खदुन्दुभयोः घोषः, बहुधा तुर्यनिनादः, भगवत् नगरे प्रविशतः, वीणावेणुमृदङ्गध्वनिभिः सह। रथ्याः सिक्ताः, जनाः प्रमुदिताः, पताकाभिः भूषिताः, वेदघोषनिनादिताः, तोरणैः अलङ्कृताः। स्त्रीभिः सः माल्यैः, दध्ना, अंकुरैः च पूजितः, प्रेमस्निग्धलोचनैः निरीक्षितः। सर्वं युद्धलाभं, अनन्तं, वीरभूषणसमन्वितं, भगवान् यदुपतये अर्पयामास। एवं मगधराजः, सप्तदशाक्षौहिणीबलसमेतः, कृष्णरक्षितैः यदुभिः पुनः पुनः युद्धं कृतवान्। वृष्णयः, कृष्णतेजसा समृद्धाः, तं सर्वं बलम् अपि नाशयन्ति; हतेषु स्वेषु, राजा मित्रैः परित्यक्तः, निर्गतः। अष्टादशमे युद्धे, नारदप्रेषितः यवनवीरः, युद्धमध्यं प्राप्तः। स यवनः, त्रिमिलियनेन म्लेच्छसेनया मथुराम् अभ्यवर्तत; नरलोके असमः, वृष्णिसमवर्णनं श्रुत्वा। तम् दृष्ट्वा, कृष्णः सङ्कर्षणसहितः, चिन्तयामास—"हन्त, यदुभ्यः उभयतः महती विपत्तिः आगता।" अयं यवनः, महाबलः, अद्य अस्मान् परिवेष्टते; मगधपतिः अपि अद्य, श्वः, परश्वः वा आगमिष्यति। यदि जरासन्धः युद्धकाले आगच्छेत्, सः अपि बान्धवान् हन्यात्, अथवा बलवान् सन्, निजनगरे नयेत्। अतः, अद्य दुर्गं निर्मास्यामः, यत्र मानवानाम् अगम्यम्; तत्र बान्धवान् स्थापयित्वा, यवनं विनाशयिष्यामः। एवं निश्चित्य, भगवतः योगमायया, द्वादशयोजनविस्तीर्णं, सागरान्तर्गतं, अद्भुतं पुरीं निर्मितवान्। तत्र त्वष्टुः कौशलं दृश्यते, रथ्याः, चत्वराः, मार्गाः वास्तुशास्त्रानुसारं निर्मिताः। दिव्यवृक्षोपवनैः, अद्भुतवाटिकाभिः, स्वर्णशिखरैः, स्फटिकप्रासादैः, तोरणैः च शोभिता। रजतस्वर्णकूटैः, सुवर्णकलशैः भूषितनिधिभिः, मणिमण्डितगृहैः, महारत्नमञ्चैः च विराजिता। दिक्पालगृहैः, प्रियाङ्गनानिवासैः, चतुर्वर्णजनसमाकुला, यदुदेवगृहैः दीप्तिमती। तत्र इन्द्रेण सुधर्मा सभा, पारिजातवृक्षः च प्रेषितः, यत्र मर्त्याः अपि अमरधर्मवर्जिताः। वरुणः कृष्णवर्णाश्वान् मनोजवान् श्वेतवर्णान् दत्तवान्; कुबेरः अष्टनिधीन्; दिक्पालाः स्वसम्पदः समर्पितवन्तः। यद् भगवता स्वसंपूर्णाय दत्तं ऐश्वर्यं, तत् सर्वं अवतीर्णे हरेः, पुनः तस्मै अर्पितम्। तत्र योगबलात् सर्वान् जनान् नीत्वा, रामेण सह मन्त्रयित्वा, कृष्णः, पद्ममाल्यधरो, निरायुधः, नगरद्वारात् निर्गतः।