धृतराष्ट्रः भगवान्निधिं दानशीलस्य संबोध्य उवाच—“यथा भवान् मम सौम्य शुभाणि वचांसि भाषते, तथैव तैः न कदापि तृप्तिमुपैति मे मनः, यथा मृत्युमानमृतं लब्ध्वा तृप्तिं न गच्छति। तथापि, मधुराणि वचांसि श्रुत्वापि, स्नेहविषविक्षिप्तहृदयस्य स्थिरता न भवति, यथा विद्युत् नभसि न स्थिरा भवति। कः खलु भगवतो विधिं परिवर्तयितुं समर्थः, स यः यदुवंशे अवतीर्णः पृथिव्याः भारहरणाय। स एव स्वमायया जगदुत्पादयन्, गुणान् विविभज्य तत्र प्रविश्य, तस्य भगवतः, लीला दुर्गमया, संसारचक्रे विचरतो, अहं नमस्करोमि।” एवं राज्ञः भावना ज्ञात्वा, स यादवः स्वमित्रैः अनुमतः पुनः यादवपुर्यां प्रतिनिवृत्तः। स रामकृष्णयोः समीपे सर्वं धृतराष्ट्रकृतं पाण्डवानां प्रति निवेदयामास, यत्कारणं स्वयं प्रेषितः आसीत्। इत्येवं श्रीमद्भागवतमहापुराणस्य प्रथमस्कन्धस्य अर्धे दशमेऽध्याये एकोनपञ्चाशत्तमोऽध्यायः समाप्तः। शुकः उवाच—“हे भारतश्रेष्ठ, कंसस्य भार्ये, अस्तिः प्राप्तिश्च, पतिस्मरणविह्वला, पितुः गृहमगच्छताम्। तत्र पितरं जरासंधं मगधाधिपतिं, दुःखितं, सर्वं स्वस्य विधवाभावस्य कारणं निवेदयामासतुः। तदशुभवार्तां श्रुत्वा, स राजा शोकार्तः कोपसमन्वितः, यादवकुलविनाशाय महदायासं चकार। विंशत्यधिकत्रयाक्षौहिणीभिः परिवृत्य स यादवपुरीं मथुरां सर्वतः पर्यवारयत्। तदा कृष्णः स्वनगरीं समन्तात् पर्यावृत्य, स्वजनान् भयाकुलान् दृष्ट्वा, समुद्र इव स्फीतां शत्रुसैन्यं विलोक्य, विचारयामास। भगवान् हरिः मानुषरूपधारी, स्वावतरणस्य प्रयोजनं, कालदेशोपपत्तिं च चिन्तयन्, मनसाऽचिन्तयत्—‘एषा पृथिव्याः भाररूपा सेना, येन मगधराज्ञा सर्वैः पराजितराजभिः समाहृता, मया विनाश्या। अक्षौहिणीगणनिता एषा सेना, सैन्याश्वरथगजैः समन्विता, न तु मगधपतिः हन्तव्यः, स पुनः सैन्यं समाहरिष्यति। एष एव ममावतरणस्य हेतु—पृथिव्याः भारहरणं, साधूनां रक्षणं, अन्येषां च विनाशः। धर्मरक्षणायापि मया अन्यदपि रूपं धृतं, अधर्मो यदा समुत्थायते, तदा तस्य विनाशायापि।’ एवं गोविन्दः चिन्तयन्, दिव्ये द्वे रथे, सूर्यसमप्रभे, सारथिसम्पन्ने, आकाशात् सहसा समुपस्थिते। दिव्यानि च प्राचीनानि शस्त्राणि तत्रैव अदृश्यन्त; तानि दृष्ट्वा हृषीकेशः सङ्कर्षणं प्रत्युवाच—‘पश्य भगवन्, पृथिव्यां अवतीर्णानां नाथ, यादवानां एषा विपत्तिः; तव रथः, तव प्रियाणि चास्त्राणि अत्र सन्निहितानि। अस्मिन्नेव हेतुना वयं जाताः, साधूनां सुखद, पृथिव्याः भाररूपाणि त्रयविंशतिः सैन्यानि विनाशयतु भवान्।’ एवं मन्त्रयित्वा दशार्हात्मजौ, पुरातनयुद्धशूरौ, शस्त्रसमुपबृंहितौ, अल्पेन सैन्येन सह युद्धाय निर्ययतुः। हरिः दारुकं सारथिं कृत्वा, शङ्खं प्रादध्मौ; तेन शत्रुसैन्येषु भयकम्पः समुत्पन्नः। तौ दृष्ट्वा मगधपतिः उवाच—‘कृष्ण, अधम, त्वया सह युद्धं न करिष्यामि, बालत्वात् लज्जया च; नापि त्वया, योऽन्येषां पृष्ठे तिष्ठसि, मन्द, गच्छ, बन्धुघ्न, न ते युद्धं करिष्यामि। त्वं तु, राम, यदि श्रद्धा अस्ति, युद्धं कुरु, वीर्यं दर्शय; मम बाणैः छिन्नशरीरः स्वर्गमधिगच्छ, अथवा मां हनिष्यसि।’ भगवान् उवाच—‘सत्यं, वीराः न गर्वं कुर्वन्ति, केवलं वीर्यं दर्शयन्ति। वयं मृत्युप्राप्तस्य व्यथितस्य वाक्यानि न मन्ये, हे राजन्।’ शुकः उवाच—ततः जरासुतः तौ माधवौ महता सैन्येन, रथगजाश्वध्वजसंघेन, सूर्याग्निवत् धूलिध्वजैः समाच्छाद्य, समभिद्रवत्। स्त्रियः हरिरामयोः रथौ, गरुडताळवृक्षलाञ्छनौ, संग्राममध्ये दृष्ट्वा, पुरातनगोपुरप्राकारद्वारेषु शरणं प्राप्य, शोकमोहाभिभूताः। हरिः स्वसैन्यं देवासुरैरपि पूजितं, शत्रुसैन्यस्य तीक्ष्णबाणवृष्ट्या पुनः पुनः पीड्यमानं दृष्ट्वा, शार्ङ्गधनुषः घोषेण व्यनदत्। ततः कुटिलबाणान् निष्कस्यान, तान् धनुषि संयोज्य, तीक्ष्णशरवर्षं मुमोच; रथान् गजान् अश्वान् पादातांश्च निपातयन्, चक्रं तस्य हस्तात् कदापि न व्यज्यत। भिन्नदन्ताः गजाः पेतुः, छिन्नग्रीवाः अश्वाः पतिताः, रथाः हताश्वध्वजसारथिप्रधानाः, छिन्नबाहुः जङ्घाः ग्रीवाः पादातिनिपतिताः। गजाश्वनराङ्गच्छेदैः शतशः रक्तनद्यः प्रवहन्, बाहुशिरःकपोलैः, कुण्डलीभूतपृष्ठैः, हतगजाश्वनरमांसैः पूरिताः। तासां नदीनां तरङ्गाः बाहवः, जलवनानि केशपाशाः, प्रवाहाः धनुषः, शस्त्रसमूहैः तडिता, भयानकवर्त्मानि चक्रवातैः, रत्नमुक्ताफलाभरणशिलाभिः च स्फुरन्ति। तस्मिन् संग्रामे सङ्कर्षणः, अपरिमेयतेजाः, गदया गर्वितान् शत्रून् निपात्य, भीरुषु भयम्, वीराणां हर्षं च जनयन्, योधानां परस्परनाशं चकार। सा सेना, महती, ज्वलनार्णवसमप्रभा, मगधपतिना रक्ष्यमाणा, दुस्तरामिव, वसुदेवात्मजाभ्यां, जगति परमलीलया, सम्पूर्णतः विनाशिता। यस्य अनन्तगुणशक्त्या त्रैलोक्यस्य सृष्टिस्थितिसंहारः स्वलीलया क्रियते, तेन शत्रुविजये किं विशेष्यम्? तथापि मर्त्यानां कृते वर्ण्यते। रामः, भग्नरथं, हतसैन्यं, बलिनं जरासंधं सिंह इव अन्यसिंहम् बलात् गृहीत्वा, निगृह्य चकार। गोविन्दः तस्य शत्रूणां निहत्य, मानुषवरुणपाशाभ्यां बन्धनं न अङ्गीकृतवान्, किञ्चित् प्रयोजनं साधयितुम्। मुक्तः स जगन्नाथाभ्यां, वीर्यवांश्च, लज्जितः, तपस्यनिरतः, राज्ञा मार्गे निवारितः। शुद्धार्थैः वाक्यैः, सामान्यदृष्ट्या अपि, तस्य पराजयः यादवैः स्वकर्मफलात् प्राप्तः। एवं श्रीमद्भागवते महापुराणे भगवतः परमलीलायाः, यादवकुलस्य रक्षणाय, पृथिव्याः भारहरणाय, भगवान् कृष्णः सङ्कर्षणश्च, जरासंधस्य महदन्यायं निवारयन्तौ, परमयशसा विजयं प्रापतुः।