राजन्, अस्मिन्लोके कस्यापि कस्यापि चिरस्थायिनः संगः नास्ति—स्वदेहमपि यावत्, किं पुनः भार्यापुत्रादिभिः। जीवः एक एव जायते, एक एव म्रियते, एकः शुभकर्मणां फलानि अशुभकर्मणां च भोक्तुम् अर्हति। अन्यायेन उपार्जितं धनं मूढैः अन्यैः ह्रियते, यथा मित्ररूपेण जलं शोषयन्ति लेशाः। यः तु अविवेकी स्वमतिना अन्यायेन अन्यान् पालयति, तं तस्य आयुः, वित्तं, पुत्रादयः च अपूरणीयं त्यजन्ति। सः तु स्वकृतपापं गृह्णन्, येषां वित्ते न बुद्धिमान् अभूत् तैः त्यक्तः, स्वधर्मात् अपकृष्य, तमसि प्रविशति। अतः, राजन्, स्वप्नमायामृगत्रिष्णिकासदृशं जगत् दृष्ट्वा, आत्मानं आत्मना एव अवबुध्य, समचित्तः शान्तः च भव। एतस्मिन् समये धृतराष्ट्रः उवाच—दानपते, यथा त्वया शुभानि वाक्यानि भाषितानि, तथा अहम् अतृप्तः एव, यथा मृत्युः अमृतलाभेन अपि अतृप्तः भवति। तथापि, सौम्य, मधुराः अपि वाचः, सुतस्नेहविषविक्षिप्ते हृदि न स्थिराः भवन्ति, यथा विद्युत् नभसि न स्थिरा। भगवतः संकल्पं कः निवारयितुं शक्तः, पुरुष? यः यदुवंशे अवतीर्य, पृथिव्याः भारहरणाय आगतः। यः स्वमायया जगत् सृजति, गुणान् विभजति, तत्र प्रविशति, तस्मै भगवते, लोकचेष्टाविलासाय, संसारचक्रगताय, नमः। एवं राज्ञः अभिप्रायं विज्ञाय, स यदुवंश्यः, बन्धुभिः अनुमतः, पुनः यदुपुरीं प्रतिनिवृत्तः। स रामकृष्णयोः समीपे, येन हेतुनā धृतराष्ट्रेण पाण्डवान् प्रति कृतं, सर्वम् आख्यातवान्, येन सः स्वयम् प्रेषितः आसीत्। एवं श्रीमद्भागवते महापुराणे परमंहंससंहितायां दशमस्कन्धस्य पूर्वार्धे एकोनपञ्चाशत्तमोऽध्यायः समाप्तः। शुक उवाच—हे भरतश्रेष्ठ, कंसस्य भार्ये अस्तिः प्राप्तिश्च, पतिदुःखशोकविह्वले, पितुः गृहं गतवत्यौ। तौ च स्वपितरं जरासन्धं, मगधपतिं, दुःखितं, विधवत्वकारणं सर्वम् आख्यातवन्त्यौ। स च राजा, दुःखरागाकुलितः, यदुवंशविनाशाय महद् उद्योगं कृतवान्। विंशतिं अक्षौहिण्यः त्रिभिः सह परिवृत्य, स यदुपुरीं मथुरां सर्वतः समन्तात् उपरुद्धवान्। यदुपुरीं समुद्रवेलामिव वर्धमानं सैन्यं दृष्ट्वा, स्वजनानां च भीतिं ज्ञात्वा, कृष्णः स्थितिं विचिन्तयामास। हरिः मानववपुर्धारी, स्वावतारहेतुं, कालदेशोपपत्तिं च विचिन्त्य, मनसि विचारयामास—एष बलसमूहः, पृथिव्याः भाररूपः, मगधराजेन सर्वान् उपनतभूपान् संगृह्य आनितः, मया नाशनीयः। अक्षौहिणीसंख्यायुक्तानि सैन्यानि, हस्त्यश्वरथपत्तिसमन्वितानि, नाशयिष्ये; मगधपतिं तु न हनिष्ये, सः पुनः सैन्यं समाहर्ता भविष्यति। एष एव ममावतारस्य प्रयोजनम्—पृथिव्याः भारहरणं, साधूनां रक्षणं, अन्येषां च नाशनम्। अन्यदपि मया शरीरं धर्मसंस्थापनाय धृतम्, यदा यदा च अधर्मः जातः, तदा तस्य निवारणाय। एवं गोविन्दः चिन्तयन् आसीत्, तदा दिव्ये रथद्वये, सूर्यसमप्रभे, सारथिसम्पन्ने, आकाशात् ससामग्री समुपस्थिते। दिव्यानि च प्राचीनानि शस्त्राणि, कदाचित्, तत्रैव दृष्टानि; तानि दृष्ट्वा, हृषीकेशः सङ्कर्षणं प्रति उवाच—पश्य, महाबाहो, यदूनां विपत्तिम्; एष ते रथः, प्रियतमेभ्यः शस्त्रैः सहितः। नूनं एतस्मिन्नेव हेतुना वयं जाताः, साधूनां सुखावह, पृथिव्याः भारं, त्रयः च विंशतिः अक्षौहिण्यः, अपाकर्तुम्। एवं निर्णीय, दशार्हात्मजौ, पुरातनसमरशौर्यसमन्वितौ, स्वशस्त्रसज्जौ, स्वल्पेन च सैन्येन सह, युद्धाय निर्ययतुः। हरिः दारुकं सारथिं कृत्वा, शङ्खं दध्मौ; ततः शत्रुसैनिकानां हृदये भीतिः कम्पश्च उत्पन्नः। तौ दृष्ट्वा, मगधपतिः उवाच—'कृष्ण, अधम, बालकत्वात् त्वया सह मम युद्धे लज्जा अस्ति, न युद्धेच्छा; त्वं चान्येषां पृष्ठे स्थितः, मन्द, गच्छ, बन्धुघ्न, न त्वया सह युद्धं करिष्यामि।' 'राम, त्वं चेत् श्रद्धालुः, युद्धं कुरुष्व, वीर्यं दर्शय; मम बाणैः छिन्नशरीरः स्वर्गं वा गच्छ, वा मां हन्याः।' भगवानुवाच—'सत्यं, वीराः न गर्वं कुर्वन्ति, केवलं शौर्यं दर्शयन्ति; वयं तु मृत्युं प्रति व्याकुलस्य वचः न मन्यामहे, राजन्।' शुक उवाच—स जारासुतः, तौ माधवौ प्रति, महता सैन्येन, रथगजाश्वध्वजैः सहितः, यथा पवनः सूर्याग्निम् रजःपटलैः वृत्य, अभ्यद्रवत्। युद्धमध्ये, हरिरामयोः रथौ, गरुडताळिचिह्नितौ, दृष्ट्वा, स्त्रियः पुरातनगोपुरप्राकारद्वारेषु शरणं गत्वा, शोकमोहाभ्याम् आक्रान्ताः। हरिः, स्वसैन्यं, देवासुरैः पूजितम्, शत्रुसैन्यस्य घोरबाणवृष्ट्या पुनः पुनः पीड्यमानम् आलोक्य, परमशार्ङ्गधनुषः घोषेण व्याहरत्। ततः, नीळात् बाणान् आदाय, संधाय, तीक्ष्णान् शरान् ससृजे, रथगजाश्वपत्तीन् निपातयन्; चक्रं च तस्य करात् नापसर्पत्। निपातितदन्तिनः गजाः, छिन्नग्रीवाः अश्वाः, हतानि रथानि, तेषां सारथयः, ध्वजवाहाः, अधिपाः च, तथा छिन्नबाहुः, जङ्घा, ग्रीवाः पादातयः भूमौ विपेतुः। गजाश्वनराङ्गच्छेदैः, शतशः रक्तनद्यः प्रवहन्त्यः, बाहुप्रवाहाः, अश्वशिरोमणिशिरोमण्डिताः, कूर्मवत् कट्युदराणि, गजाश्वयोधविघटितैः संकीर्णाः। तासां नदीनां बाहुवलयतरङ्गाः, केशशैवालाः, धनुष्प्रवाहाः, शस्त्रसमूहैः रुद्धाः, स्फुरद्भिः खड्गचक्रैः घोरवेगाः, मणिमुक्तारत्नोपस्कृताः। तत्र सङ्कर्षणः, अपरिमिततेजाः, गदया, गर्वितान् रिपून् निपात्य, भीरूनां भीतिं, वीराणां हर्षं च जनयन्, समरे समरे योधान् नाशयामास। एवं श्रीमद्भागवते महापुराणे दशमस्कन्धे पञ्चाशत्तमोऽध्यायः।