तदा भगवान् विदुरः धृतराष्ट्रं प्रबोधयन् इत्याह—"राजन्, यदि त्वं अन्यथा आचरिष्यसि, अत्र लोके निन्दां प्राप्स्यसि, तमसि च पतिष्यसि; अतः पाण्डवान् स्वसुतांश्च समदृशः भव। अत्र हि लोके कश्चन कस्यचित् नित्यं सहवासं न लभते—स्वदेहमपि त्यक्त्वा गन्तव्यम्, किं पुनः भार्या-पुत्रादिभिः। एक एव जीवः जायते, एक एव म्रियते, एक एव पुण्यस्य पापस्य च फलानि अनुभवति। यद् अपि अधर्मेण सम्पादितं धनं, तत् अन्यैः अल्पबुद्धिभिः हर्यते, यथा जलेषु जलेशयः मैत्रीमिव कृत्वा जलं पिबन्ति। यः तु अविवेकी स्वमतिना अन्यान् अधर्मेण पुष्णाति, तस्य जीवितं, धनं, पुत्रादयः अपूरणीयं विहाय यान्ति। सः तु पापं स्वयमेव गृह्णन्, येषां कृते धनं न विविच्याचरितवान्, तैः परित्यक्तः, स्वधर्मात् च निवृत्तः, अन्धं तमः प्रविशति। अतः, राजन्, इमं लोकं स्वप्न-मायामृगत्रिष्णिकावत् पश्य, आत्मानं आत्मना अवगच्छ, समदृशः शान्तः च भव।" एवं श्रुत्वा धृतराष्ट्र उवाच—"दानव्रत, यथावत् त्वया एते शुभा वाचः उक्ताः, तथापि अहं ताभिः न तृप्यामि, यथा मृत्युमान् अमृतं प्राप्य अपि न तृप्यति। तथापि, साधो, मधुराः वाचः अपि हृदि स्थिरं न तिष्ठन्ति, यदा सुतस्नेहविषविक्षिप्तं हृदयं, यथा विद्युत् नभसि न स्थिरा। कः वा भगवतः नियोगं प्रतिकर्तुं शक्नोति? सः एव यदुकुले अवतीर्य, भुवो भारहरणाय आगतः। यः स्वमायया इमं लोकं सृजति, गुणांश्च विभाग्य प्रविश्य, तं महापुरुषं, लोकचेष्टाविचेष्टितं, चक्रगतं, तस्मै नमः।" एवं राजा-चिन्तां विज्ञाय, स यदुकुलोत्पन्नः विदुरः, स्वमित्रैः अनुमोदितः, पुनः यदुनगर्यां प्रतिनिवृत्तः। सः रामकृष्णयोः समीपे, यद् यत् धृतराष्ट्रेण पाण्डवान् प्रति कृतं तद् आख्यात्, यदर्थं सः प्रेषितः आसीत्। एवं श्रीमद्भागवते महापुराणे परमं पावनं दशमस्कन्धस्य पूर्वार्धे एकोनपञ्चाशत्तमोऽध्यायः समाप्तः। शुक उवाच—"भरतश्रेष्ठ, ततः कंसस्य भार्ये, अस्तिः प्राप्तिश्च, पतिस्मरणदुःखार्ता, स्वपितुः गृहम् अगच्छताम्। तत्र मगधराजस्य जरासंधस्य दुःखितस्य, ताः सर्वं विधवत्वहेतुं न्यवेदयताम्। स राजा, तदश्रुत्वा दुःखकोपसमन्वितः, यदुकुलविनाशाय महतीं प्रेरणाम् अकरोत्। सः त्रिविंशतिः अक्षौहिण्यः सेनाः पर्युपास्य, सर्वतः मथुरां पुरं यदूनां समन्तात् पर्यवारयत्।" "तं समुद्रवेलामिव स्फीतं सैन्यं, तथा स्वपुरं परिवृत्य, स्वजनान् भीतान् च दृष्ट्वा, कृष्णः तद्विचारयामास। श्रीहरिः मानुषवपुर्धारयन्, स्वावतारकारणं, देशकालादीन् च विचारयामास—'एषा सा सेना, या पृथिव्यां भाररूपेण संहृता, मगधपतिना सर्वेभ्यः निगृहीतेभ्यः नृपतेः समाहृता, तां नाशयिष्यामि। अक्षौहिण्यः सेनाः, सह सैनिकैः, अश्वैः, रथैः, गजैः च, नष्टव्याः; मगधराजः न हन्तव्यः, सः पुनः सेनां संह्रियात्।' 'एष एव ममावतारकारणम्—पृथिव्याः भारहरणम्, साधूनां रक्षणं, अन्येषां च नाशनम्। अन्यदपि रूपं मया धर्मसंस्थापनाय धृतम्, यदा काले अधर्मः जायते, तदा तस्य क्षयार्थम्।'" एवं गोविन्दः चिन्तयन्, तदा आकाशात् द्वौ रथौ, सूर्यसमानप्रभौ, सारथिसम्पन्नौ, सर्वायुधोपेतौ, सहसा समुपस्थितौ। दिव्यानि पुरातनानि शस्त्राणि अपि तत्रैव आगतानि; तानि दृष्ट्वा हृषीकेशः सङ्कर्षणं प्रति उवाच—'पश्य, आर्य, यदूनां एष विपत्तिः, भूमौ अवतीर्णानां प्रभो; एष ते रथः, प्रियतमानि शस्त्राणि च।' 'अस्मिन्नेव काले वयं जाताः, आर्य, साधूनां सुखद, पृथिव्याः भारं, त्रयोविंशतिः अक्षौहिण्यः, अपनीय।'" एवं समालोच्य, दशार्हसुतौ, पुरातनयुद्धशौण्ड्यौ, शस्त्रधारिणौ, स्वल्पेन सैन्येन, रणाय निर्ययतुः। हरिः दारुकं सारथिं कृत्वा, शङ्खं दध्मौ; ततः रिपुसैन्येषु भीति-स्तम्भौ अभवताम्। मगधपतिः तौ दृष्ट्वा, 'कृष्ण, अधम, त्वया सह न युद्धं रोचये, बालोऽसि, लज्जया; न च त्वया, योऽन्येषां पृष्ठे स्थितः, मन्द, गच्छ, बन्धुघातिन्, न त्वया युद्धं करिष्ये।' 'त्वं तु, राम, यदि श्रद्धासि, युद्धं कुरु, वीर्यं दर्शय; वा स्वदेहं त्यज, मम बाणैः छिन्नः स्वर्गं गच्छ, वा मां हनिहि।' भगवान् उवाच—'सतां तु स्तुतयो न, वीर्यं केवलं दर्श्यते; वयं तु तव दुःखितस्य मृत्युप्राप्तस्य वचांसि न मन्यामहे, राजन्।' शुक उवाच—ततः जरासुतः, महता सैन्येन, रथैः, गजैः, अश्वैः, पताकाभिः परिवृत्य, द्वावपि माधवौ अभ्यधावत्, यथा वातः सूर्याग्न्योः धूलिधूमैः आवृत्य।" "तदा, स्त्रियः, हरीरमयोः गरुड-तालिलाञ्छितयोः रथयोः रणमध्यगयोः, प्राचीनगृहतोरणेषु शरणं गत्वा, शोकमोहसमन्विताः।" "हरिः, स्वसैन्यं, यत् देवासुरैः पूजितम्, रिपुसैन्यस्य भीषणा इषुधारावर्षेण पुनः पुनः पीड्यमानं दृष्ट्वा, शार्ङ्गधनुषः शब्देन घोरं निनादं चकार।" "ततः, कण्ठात् बाणान् आदाय, धनुषि स्थापयित्वा, तीक्ष्णान् बाणान् विक्षिपन्, रथान्, गजान्, अश्वान्, पदातीन् च जहार; चक्रं तु हस्तात् न व्यजहत्।" "दन्तच्छिन्नाः गजाः भूमौ पतन्ति स्म; बाणैः छिन्नग्रीवा अश्वाः अपतन्; रथाः, हताश्वपताकासारथयोधाः, पदातयश्च छिन्नबाहुः, जङ्घा, ग्रीवा, भूमौ पतिताः।" "गजाश्वनराङ्गच्छेदैः सह, रुधिरनद्यः शतशः प्रवहन्ति स्म, बाहुप्रवाहाः, अश्वशिरांसि, नरकपालानि, कच्छपवत् कट्यङ्गानि, गजाश्वनरशवसमाकीर्णानि।" "तासां नद्यः बाहुप्रवाहाः, केशैः शैवालैः, धनुषां प्रवाहैः, शस्त्रगुच्छैः संनद्धाः, भयानकवर्त्मभिः परिघैः, रत्नमुक्तामणिवज्रैः, आभरणैः, शिलाभिः च शोभमानाः।" एवं भगवान् श्रीकृष्णः बलभद्रश्च, पृथिव्याः भारं नाशयन्तौ, स्वधर्मपालनाय, अधर्मनाशनाय, महायुद्धे प्रवृत्तौ, जरासंधस्य महतीं सेनां नाशयामासतुः।