कुन्ती देवी स्वस्य सहधर्मिणीनां मध्ये, शोकाकुला मृगीव वृकाणां मध्ये, पतिस्मरणेन दुःखिता, आत्मपुत्राणां पितृवियोगजनितशोकं चिन्तयन्ती, भगवतः श्रीकृष्णस्य करुणया आश्वास्यमाना, तस्य मधुरवाक्यैः सान्त्वना लब्ध्वा, तानपि पुत्रान् सान्त्वयिष्यतीति मनसा चिन्तयामास। सा पुनः भगवन्तं श्रीकृष्णं, योगेश्वरं, जगदात्मानं, लोककर्तारं, गोविन्दं शरणं गता, आत्मनं च पुत्रैः सह निमज्जन्तीं रक्षस्वेति प्रार्थयामास। सा जगन्नाथस्य चरणकमलमेव शरणं पश्यन्ती, जन्ममृत्युभयार्णवात् त्रातारं प्रभुं, अन्यं न शरणं पश्यामि, इति निःश्रेयसं प्रपन्ना अभवत्। सा श्रीकृष्णं शुद्धं परमात्मानं, योगेश्वरं योगमूर्तिं, प्रणिपत्य, त्वां शरणं प्रपन्नास्मि इति सस्नेहम् अवोचत्। एवं स्नेहविह्वला कुन्ती, स्वबान्धवान् च श्रीकृष्णं च स्मरन्ती, दुःखविशला, भगवतः स्तुतिं कर्तुं प्रारब्धा। तदा धर्मात्मा विदुरः, सुखदुःखेषु समः, कीर्तिमान् अक्रूरश्च, कुन्तीमात्मपुत्रोत्पत्तिसम्बद्धैः हेतुभिः सान्त्वयामासतुः। राजा पाण्डुश्च प्रस्थिते सति, सः स्वजनमध्यगतं, स्वपक्षपातीं राजानं उपगम्य, स्नेहात् मित्रबान्धवान् प्रति हितोपदेशं कर्तुं आरब्धवान्। अक्रूरः उवाच— हे विचित्रवीर्यनन्दन, कुरुवंशवर्धन, भ्रातुः पाण्डोः निधनानन्तरं त्वं राज्ये प्रतिष्ठितः। धर्मेण भूमिं पालयन्, प्रजाः पुण्येन तोषयन्, स्वपक्षेषु समो भूत्वा, श्रीं कीर्तिं च प्राप्स्यसि। अन्यथा, यदि विपरीते आचरिष्यसि, लोकनिन्द्यः स्याः, तमसि पतिष्यसि; अतः पाण्डवान् स्वपुत्रांश्च समदृष्ट्या पश्य। इह लोके, न कस्यचित् कस्यचित् चिरकालं संगः विद्यते, नापि स्वशरीरस्य, किं पुनः भार्यापुत्रादीनाम्। एक एव जीवः जायते, एक एव म्रियते, एक एव पुण्यपापफलानि भुङ्क्ते। अन्यायेनार्जितं धनं, मूढैः परैः हृत्यते, यथा मित्रभावेन जलेषु जिह्विकाः। यः स्वबुद्ध्या अविवेकी, अन्यान् अन्यायेन पालयति, तस्य जीवितं धनं पुत्रादयः अपि तं निराशं परित्यजन्ति। स एव पापं स्वीकृत्य, येषां कृते धनं न बुद्ध्या पालयत्, तैः परित्यक्तः, स्वधर्मात् विमुखः, अन्धतमः प्रविशति। अतः, हे नृप, स्वप्नमायामृगत्रिश्णिकासदृशं जगदिदं दृष्ट्वा, आत्मानमात्मना विद्धि, समदृष्ट्या शान्तः भव। धृतराष्ट्रः उवाच— हे दानपते, यथा त्वं शुभानि वदसि, तथा तव वचनेन न कदापि तृप्तिम् अनुभवामि, यथा मृत्युमान् अमृतं लब्ध्वा न तृप्यति। तथापि, मधुराणि वचनानि अपि, सुतासक्तिहलाहलदग्धे हृदि न स्थिराणि भवन्ति, यथा विद्युत् नभसि न तिष्ठति। कः वा भगवतः नियोगं विपर्यर्तुं शक्नोति, यः पृथिवीभारहरणाय यादवकुले अवतीर्णः। यः स्वमायया जगत् सृजति, गुणांश्च विभजति, तत्र एव प्रविशति, तस्मै जगद्व्यापिने, लीला-अतिशयाय, संसारचक्रे विचरति, तस्मै नमः। एवं राज्ञः भावं विज्ञाय, स यादवः, स्वमित्रैः अनुमतः, पुनः यादवपुरीं प्रतिजगाम। स च रामकृष्णयोः समीपे, धृतराष्ट्रस्य पाण्डवसम्बन्धीन्याख्यानि, यदर्थं स्वयमेव प्रेषितः, निवेदयामास। एवं श्रीमद्भागवतमहापुराणे प्रथमस्कन्धस्य पूर्वार्धे एकोनचत्वारिंशत्तमोऽध्यायः समाप्तः। शुक उवाच— हे भरतश्रेष्ठ, कंसपत्नी आस्तिः प्राप्तिश्च, पतिदेवस्य निधनदुःखेन संतप्यमाने, पितुः गृहं जग्मतुः। तत्र मगधराजस्य जरासंधस्य समीपे, तयोः वैधव्यकारणं सर्वं निवेदितवत्यौ। स राजा, तदद्भुतदुःखं श्रुत्वा, शोककोपसमन्वितः, यादवकुलनाशाय महदुद्यमं कृतवान्। स च विंशत्यधिकत्रिभिः अक्षौहिणीभिः परिवृत्य, यादवपुरीं मथुरां सर्वतः परितः संवृत्य स्थितः। तां बलिनीं सेनां, समुद्रतरङ्गोपमां, नगरं च परितः संवृत्य, प्रजाः भयाकुलाः दृष्ट्वा, श्रीकृष्णः तं विचारयामास। भगवान् हरिः, मानुषरूपधारी, स्वावतारस्य प्रयोजनं, कालदेशोपपत्तिं च चिन्तयामास। स चिन्तयामास— एषा पृथिवीभाररूपा सेना, मगधराजेन सर्वाधीनैः नृपतिभिः समाहृता, मया विनाश्या। अक्षौहिण्युपगणिता एता सेनाः, सैनिकश्वचरणागहस्तिसंयुता, नाश्या; मगधराजः तु न हन्तव्यः, स पुनः सैन्यं संहरिष्यति। एष एव ममावतारहेतुः— पृथिव्याः भारहरणं, साधूनां परित्राणं, अन्येषां विनाशनं च। धर्मसंरक्षणाय, अधर्मोपशमाय च, अन्यदपि रूपं मया धार्यते। एवं गोविन्दः ध्यायन् स्थितः, दिव्ये सूर्यसमानतेजसी रथद्वये, सारथिसमेतयोः, आकाशात् सहसा प्रादुरभूताम्। दिव्यानि च प्राचीनानि शस्त्राणि स्वयमेव तत्र प्रादुरभवन्; तानि दृष्ट्वा हृषीकेशः संकर्षणं वाक्यम् अब्रवीत्— पश्य, हे महाभाग, यादवानां प्राप्तं महदापदं, हे भूम्यवतार, अत्र तव रथः, प्रियशस्त्राणि च। अस्यैव हेतोः वयं जातौ, साधूनां सुखदायक, भूमेः भारं, त्रयस्त्रिंशदक्षौहिणीरूपं, अपाकर्तुम्। एवं मंत्रित्य, दशार्हसुतौ, पुरातनयोधौ, स्वशस्त्रसंपन्नौ, लघुसैन्येन सह, रणाय प्रस्थितौ। हरिः दारुकं सारथिं कृत्वा, रथारूढः, शङ्खं दध्मौ; तेन रिपुसैनिकानां हृदये भयकम्पः समुत्पन्नः। तौ दृष्ट्वा, मगधराजः उवाच— हे कृष्ण, अधमपुरुष, अहं त्वया, बालेन, लज्जया न युध्ये; न च त्वया, अन्येषां पृष्ठे स्थितेन, मूढ, गच्छ, बान्धवघातक, न ते सह युद्धं करिष्यामि। इति एते श्लोकाः एकस्मिन्नेव प्रवाहेण, भगवत्कथायाः पुण्ये प्रवाहे, संस्कृतेन निवेदिताः।