पृथाया च विदुरेण च धृतराष्ट्रपुत्राणां सर्वाणि दुष्कृत्यानि—विषप्रयोगाद्यन्यानि चापराधानि—सम्पूर्णतया तस्मै निवेदितानि। तदनन्तरं, पृथाभगिनी, भ्रातरं अक्रूरं आगतम् दृष्ट्वा, स्वजनस्थानस्मरणेन अश्रुपूर्णनेत्रा, समीपं गत्वा तं सम्बोधितवती। सा स्नेहपूर्णया वाचा अपृच्छत्—"साधो, किम् अस्माकं मातापितरः भ्रातरः भगिन्यः भातृजः भगिन्यः पत्न्यः मित्राणि च स्मरन्ति वा?" पुनः सा स्मरन्ती स्वस्य भगिन्यः पुत्रान्, श्रीकृष्णं च रमां च, इत्यवोचत्—"मम भगिनीपुत्रः श्रीकृष्णः भक्तजनानां आश्रयः प्रियः च, रामः कमललोचनः च, मातुल्याः पुत्रान् स्मरन्ति।" "सहपत्नीषु मृग्यां यथा व्याघ्रेषु दुःखिता, सः माम् सान्त्वयेत् सान्त्वनवाक्यैः, पुत्रांश्च पितृहीनान् सान्त्वयेत्।" पुनः, "कृष्ण, कृष्ण, योगेश्वर, विश्वात्मन्, जगत्कर्तः, गोविन्द, त्वाम् शरणं गताः अस्मि, पुत्रैः सह डूबन्ती, रक्षस्व।" इति प्रार्थितवती। "लोकस्य भयकरसंसारसागरात् उद्धारकस्य तव पदकमलम् विना अन्यं शरणं न पश्यामि।" इत्येवमुक्त्वा, "शुद्धाय, परमात्मने, योगेश्वराय, योगरूपाय कृष्णाय नमः; त्वाम् शरणं प्रपन्ना अस्मि।" इति नमस्कृतवती। शुकः उवाच—एवं स्वबान्धवान् कृष्णं च विश्वेश्वरं स्मरन्ती, तव प्रपितामही, हे राजन्, दुःखातुरा प्रार्थयामास। ततः, विदुरः, यस्य सुखदुःखयोः समता आसीत्, अक्रूरः च, प्रसिद्धः, कुन्त्याः पुत्रोत्पत्तिसम्बन्धितैः हेतुभिः तां सान्त्वयामासतुः। राजा प्रस्थानसमये, स्वपक्षपातिनं शासितारं समीपं गत्वा, स्नेहबन्धुभिः सहितः, सुदृढसंकल्पः, अक्रूरः उवाच—"विचित्रवीर्यवंशज, कुरुवंशस्य कीर्तिवर्धक, भ्राता पाण्डुः गतः, त्वं राज्यं स्वीकृतवान्। धर्मेण पृथिवीं शासित्वा, जनान् धर्मेण तुष्ट्वा, स्वपक्षे निष्पक्षः स्थित्वा, समृद्धिं कीर्तिं च प्राप्स्यसि।" "यदि अन्यथा आचरिष्यसि, निन्दितः भवसि, तमसि पतसि; अतः पाण्डवेषु स्वपुत्रेषु च निष्पक्षः भव।" "अत्र, हे राजन्, कस्यापि कस्यापि नित्यसंगः नास्ति—स्वदेहस्यापि न, पत्न्याः, पुत्रस्य, अन्येषां किं वदामि।" "एकः जीवः जन्मति, एकः मृत्युम् उपैति; एकः शुभकर्मफलं भुङ्क्ते, एकः अशुभं च।" "अधर्मेण लब्धं धनं मूढैः परैः हर्यते, मित्रत्वेन रक्तपिपीलिकाः जलं यथा हरन्ति।" "योऽज्ञानवान्, स्वमतिना अन्यान् अधर्मेण पोषयति, तस्य जीवनम्, धनम्, पुत्राः, अन्ये च, असिद्ध्यन्ते, त्यजन्ति च।" "पापं स्वीकृत्य, येषां धनसम्पादनं न बुद्ध्या अकारोत्, तैः परित्यक्तः, स्वधर्मं त्यक्त्वा, तमसि पतति।" "अतः, हे राजन्, संसारम् स्वप्नं मायाम् विकल्पं च दृष्ट्वा, आत्मना आत्मानम् जानातु, समचित्तः शान्तः च भव।" धृतराष्ट्रः उवाच—"दानेश्वर, यथा त्वं शुभं वदसि, तथापि तव वचनैः तृप्तिः नास्ति, यथा मर्त्यः अमृतं लब्ध्वा तृप्तिं न प्राप्नोति।" "सुधावचनानि अपि, स्नेहविषेण चञ्चलहृदयेन स्थिराणि न भवन्ति, विद्युत् यथा नभसि स्थिरा न भवति।" "को हि भगवतः इच्छा विपर्यययितुं शक्नुयात्? स यदुवंशे अवतीर्य, पृथिव्याः भारहरणाय।" "यः स्वमायया जगत् सृजति, गुणान् विभजति, तत्र प्रविशति—तस्य, तस्य लीला अचिन्त्या, संसारचक्रे विचरन्ति, तं परमेश्वरं नमामि।" शुकः उवाच—एवं राज्ञः अभिप्रायं ज्ञात्वा, स यदुवंशजः, मित्रैः अनुमोदितः, पुनः यदुनगरं प्रतिगतः। स रामकृष्णयोः समीपं गत्वा, धृतराष्ट्रस्य पाण्डवसम्बन्धितं कृत्यं, यदर्थं स्वयम् प्रेषितः आसीत्, निवेदितवान्। एवं एकोनचत्वारिंशत्तमोऽध्यायः प्रथमभागे दशमस्कन्धे श्रीमद्भागवते महापुराणे परमहंसपरमणि समाप्तः। शुकः पुनः उवाच—हे भारतश्रेष्ठ, कंसस्य पत्न्यौ अस्तिः प्राप्तिः च, पत्युः निधनदुःखेन संतप्येते, पितुः गृहम् अगच्छताम्। तत्र, पितरं जरासन्धं मगधराजं दुःखितं, सर्वं विधवत्वकारणं निवेदितवत्यम्। तत् अप्रियं श्रुत्वा, राजा शोकक्रोधाभ्यां पूर्णः, यदुवंशनाशाय महद् प्रयासं अकरोत्। विंशत्यः अक्षौहिण्यः त्रयः च अधिकाः सैन्येन, यदुनगर्याः सर्वतः घेरायाम् अकरोत्। सागरवत् प्रवृद्धं सैन्यं दृष्ट्वा, नगरीं घेरितां, जनान् भयातुरान् च, कृष्णः स्थितिं विचिन्तयामास। भगवान् हरिः मनुष्यरूपेण, स्वावतारस्य प्रयोजनम्, कालं देशं योगं च विचारयामास। "मगधराजेन सर्वान् अधीनराजान् समानीतं, पृथिव्याः भाररूपं, एतत् सैन्यं विनाशयिष्यामि।" "अक्षौहिण्यः गणिताः, सैन्यं, अश्वान्, रथान्, गजान् च विनाशयितव्यम्; मगधराजः न हन्तव्यः, स पुनः सैन्यं संग्रहीष्यति।" "मम अवतारस्य प्रयोजनं—पृथिव्याः भारनिवारणम्, साधूनां संरक्षणम्, अन्येषां विनाशः।" "धर्मरक्षणाय अन्यं शरीरम् अपि धृतवान् अस्मि; धर्मस्य क्षये, अधर्मस्य निवारणाय।" एवम् गोविन्दः चिन्तयन्, दिव्ये द्वे रथे, सूर्यसमानप्रभे, सर्वसामग्रीयुक्ते, आकाशात् सह सारथिभिः प्रादुरभूताम्। दिव्यानि प्राचीनानि शस्त्राणि अपि यथासम्भवम् प्रादुरभवन्; तानि दृष्ट्वा, हृषीकेशः संकर्षणं उवाच—"पश्य, हे महात्मन्, यदूनां आपदं, भूम्यावतरितानां नाथ, तव रथः, प्रियशस्त्राणि च इह सन्ति।