अक्रूरः भगवत्संनिधौ स्थितः सन्देहं विनिर्गत्य भक्तवत्सलत्वं भगवतः स्तौति स्म। स उवाच—"कः पण्डितः त्वदन्यत्र आश्रयणीयं पश्येत्? त्वं भक्तानां प्रियः, सत्यवाक्यः, सर्वमित्रः, कृतज्ञः, यजमानानां सर्वकामदः, आत्मलाभालाभयोः समः। धन्यभाग्येन खलु, हे जनार्दन, त्वं अस्माकं पुरतः साक्षात् प्रकटितः, यं योगेश्वरा अपि देवा अप्यदुरापं मन्यन्ते। त्वं शीघ्रं नः मोहबन्धनानि—सुतदारधनबन्धुस्वगृहदेहादिषु सङ्गं, यानि तव एव मायया निर्मितानि—छिन्धि।" एवं भगवतः स्तुतिपूर्वकं पूजनं कृत्वा, श्रीभगवान् हरिः स्मितपूर्वकं अक्रूरं वचोभिः मोहितवत् सम्बोध्य उवाच—"त्वं अस्माकं गुरुर्बन्धुश्च, सदा पूज्यः, वयं तु तव रक्ष्याः, पोष्याः, दयनीयाश्च; त्वं अस्मान् रक्षेत्। ये सत्त्ववन्तो भूयिष्ठाः, ते स्वार्थकामैः सदा सेवनीयाः; देवाः स्वार्थे प्रवर्तन्ते, साधवस्तु न तथा। तीर्थानि जलैः न शुद्ध्यन्ति, न देवाः केवलं मृन्मयशिलारूपेण; साधूनां दर्शनमेव क्षणेन पावनं भवति। त्वं अस्माकं हितैषी, अतः पाण्डवान् विषये ज्ञातुम् हस्तिनापुरं गच्छ।" "श्रुतं खलु, पितृवियुक्ताः पाण्डवाः सह मातृका नगरे स्वे राजा द्वारा नीताः, तत्रैव दुःखिताः वसन्ति। तेषु अम्बिकासुतो राजा भ्रातृपुत्रेषु न समदृष्टिः, दुरात्मनः पुत्रस्य वशे सन् तस्य बुद्धिः संकुला। तेषां वर्तमानस्थितिं सुखदुःखयोः ज्ञात्वा, वयं मित्राणां कल्याणाय यथायोग्यं करिष्यामः।" इति अक्रूरं प्रेष्य, श्रीभगवान् हरिः संकर्षणेन उद्धवेन च सह स्वगृहं प्रतस्थे। एवं दशमस्कन्धस्य पूर्वार्धे अष्टचत्वारिंशत्तमोऽध्यायः समाप्तः। शुक उवाच—ततः अक्रूरः हस्तिनापुरं पौरवश्रेष्ठं गत्वा तत्र अम्बिकासुतं भीष्मं विदुरं पृथां च दृष्टवान्। बाहीकं सुतसहितं, भारद्वाजं गौतमं कर्णं सुयोधनं अश्वत्थामानं पाण्डवान् चान्यांश्च सखीन् अपश्यत्। गान्दिनीसुतः यथायोग्यं स्वबान्धवान् उपगम्य, तैः स्वजनवृत्तान्तं पृष्टः, स च तेषां कुशलं पप्रच्छ। स राजा दुर्विनीतः, हीनसारः, दुष्टवशः, तस्य प्रवृत्तिं ज्ञातुम् अक्रूरः कतिपयमासान् तत्रावसत्। स पश्यति—राजा न तु पाण्डुपुत्रेषु तेजोबलवीर्यविनयादीनां गुणानां, न च जनानां तेषु अनुरागं द्रष्टुमिच्छति। धृतराष्ट्रपुत्रैः यानि दुष्कृतानि—विशेषतः विषदानं च—तानि सर्वाणि पृथया विदुरेण च अक्रूराय निवेदितानि। पृथाः भ्रातरं अक्रूरं आगतम् दृष्ट्वा, स्वजनस्मरणेन नेत्राभ्यां अश्रूणि स्रवयन्ती तं वाक्यम् अब्रवीत्—"सौम्य, पितरौ भ्रातरः भगिन्यश्च, भ्रातृपुत्राः, भगिन्यः सखयश्च, कच्चित् अस्मान् अनुस्मरन्ति? श्रीकृष्णः भगिनीपुत्रः भक्तप्रियः, रामः पद्मनयनः च, कच्चित् मातुलपुत्रान् स्मरतः? पतिसहधर्मिणीषु मध्ये, मृगीव व्याघ्रसंघे दुःखिता सन्ती, सः माम् आश्वासयिष्यति, अनाथपुत्रांश्च सान्त्वयिष्यति।" "कृष्ण कृष्ण महायोगिन् विश्वात्मन् जगद्भवन्, रक्ष माम् अनाथां पुत्रैः सह निमज्जन्तीं, त्वयि शरणं प्राप्तास्मि। त्वदङ्घ्रिकमलं विना, जनानां नान्यः कश्चित् शरणं पश्यामि, भवसागरात् त्रातुम्। कृष्णाय नमः, शुद्धाय परात्मने योगेश्वराय योगमूर्तये; त्वयि एव शरणं प्राप्तास्मि।" इति सा स्वजनकृष्णयोः चिन्तया, दुःखार्ता, प्रार्थयामास। विदुरः समदुःखसुखः, अक्रूरश्च यशस्वी, पृथां पुत्रोत्पत्तिसम्बद्धैः हेतुभिः सान्त्वयामासतुः। अथ राजा गन्तुं उद्यतः सन्, स्वबान्धवमित्रेषु सन्निधाय, पुत्रपक्षपाती राजानं उपगम्य, अक्रूरः हितमुदितवान्— "विचित्रवीर्यवंशज, कुरुकुलवर्धन, पाण्डोः निधनानन्तरं त्वं राज्ये प्रतिष्ठितः। धर्मेण पृथिवीं पालयन्, जनान् धर्मेण तुष्ट्वा, स्वपक्षे समदृष्टिः सन्, श्रियम् कीर्तिं च प्राप्स्यसि। अन्यथा चेत्, निन्दां अन्धकारं च प्राप्स्यसि; अतः पाण्डवेषु स्वपुत्रेषु च समो भव।" "न हि कस्यचित् स्थायिनि संगः, नापि स्वदेहे, किं पुनः भार्यापुत्रादिषु। एक एव जन्यते, एक एव म्रियते, एक एव शुभाशुभयोः फलानि अनुभुनक्ति। अधर्मेण लब्धं धनं मूढैः अन्यैः ह्रियते, यथा जले जौकाः सख्युपायेन जलं गृह्णन्ति।" "यः मूढधीः अन्यान् अधर्मेण पालयति, तस्य जीवितं धनं पुत्रादयः अपि अपूर्यन्तं त्यजन्ति। सः पापं स्वीकृत्य, येषां कृते न बुद्धिमान्, तैः परित्यक्तः, स्वधर्मात् च्युतः, तमिस्रं प्रविशति। अतः, राजन्, स्वप्नमायामृगत्रिष्णिकावत् जगत् पश्य, आत्मानम् आत्मना विद्धि, समदृष्टिः शान्तः भव।" धृतराष्ट्र उवाच—"दानपते, यथा त्वं शुभानि वदसि, तथा मम कदा अपि तृप्तिर्न जायते, यथा मृत्युमान् अमृतं लब्ध्वा न तृप्यति। तथापि, मधुराणि वचनानि अपि, सुतस्नेहविषाकुलं हृदयं स्थिरं न भवति, यथा विद्युत् नभसि न स्थायिनी।" "कः खलु भगवतः संकल्पं निवारयितुं शक्नोति? यः यदुवंशे अवतीर्णः पृथिव्याः भारहरणाय।" इति।