श्रीकृष्णस्य प्रियभक्तः अक्रूरः भगवतः समीपे सानन्दं कृताञ्जलिः प्रणम्य प्राह—“धन्यं भाग्यमिदं यद् दुष्टः कंसः तस्य चानुयायिनः हताः, अस्माकं कुलं च महतीं आपदं निवार्य पुनः उद्धृतं भवद्भ्यां। युवां हि परमार्थतः परमपुरुषौ, जगतः कारणं च कार्यं च; भवद्भ्यां विनाऽन्यत् किंचिद् ऊर्ध्वं वा अधः वा नास्ति। स्वयमेवेदं विश्वं सृष्ट्वा, स्वशक्तिभिः प्रविष्टं, बहुधा प्रकाशयथः, हे ब्रह्मन्, श्रवणानुभवगम्यं रूपं धारयन्तौ। यथा सर्वेषु भूतगणेषु स्थावरजङ्गमेषु, मम योन्यादिषु विविधानि रूपाणि दृश्यन्ते, तथा त्वं भगवन्, स्वयमेव आत्मसम्भूतिषु बहुधा प्रकाशसे, आत्मन्यवस्थितः। स्वशक्तिभिः रजस्तमःसत्त्वरूपाभिः, त्वं विश्वस्य सृष्टिं संहारं पालनं च करोति; तथापि तैः गुणैः कर्मभिः च न बध्यसे, ज्ञानात्मा सन्—कुतः तव बन्धहेतुः? शरीराद्युपाधिभिः तव स्वभावो न लक्षणीयः, तस्मात् तव न बन्धो न मोक्षः; नः कदापि तव स्वरूपे भ्रमो नास्तु। यदा यदा सनातनः वेदमार्गः मिथ्यादृष्टिभिः अनृतैश्च बाध्यते, तदा तदा त्वं लोकहिताय सत्त्वगुणसमन्वितः अवतीर्यसे। अतः, भगवन्, अद्य त्वं वसुदेवगृहे स्वांशेन अवतीर्णः, भूमेर्भारं विमोचयन्, शतशः शत्रुपक्षराजानां सेनाः विनाशयन्, अस्य वंशस्य कीर्तिं च विस्तारयन्। अद्य हि भगवन्, अस्माकं गृहाणि पुण्यतमानि, यत्र त्वं—सर्वदेवतापितृभूतमनुष्यस्वरूपः, यस्य पादोदकं त्रैलोक्यं शुद्धयति, जगद्गुरोऽधोक्षज—प्रविष्टः असि। कः पण्डितः त्वाम् विना अन्यत्र आश्रयं याचेत? त्वं भक्तप्रियः, सत्यवाक्, सर्वसुहृद्, कृतज्ञः, भक्तानां सर्वाभिलाषदः, आत्मलाभालाभयोः समः। सौभग्येन, हे जनार्दन, त्वं अस्माकं पुरतः अद्य साक्षात् आविर्भूतः, यं योगेश्वराः देवा अपि दुर्लभं मन्यन्ते; त्वं शीघ्रं नः मोहबन्धान् छिन्धि—पुत्रदारधनबान्धवगृहशरीरादिषु ममत्वरूपां या तव एव माया अस्ति। एवं भगवतः भक्तेन पूजितः स्तुतः च भगवान् हरिः प्रसन्नस्मितमुखः अक्रूरं मधुरया वाचा मोहयन्निव उवाच—“त्वं अस्माकं आचार्यः पितृव्यः नित्यसम्मानीयः बान्धवः च; वयं च तव रक्षणीयाः, पोष्याः, दयनीयाः च, यतः वयं तव आश्रिताः। यथा स्वार्थकामाः देवा, न तथा साधवः; आत्महितकामैः सतां सदा सेवा करणीया। न तीर्थानि जलैः शुद्ध्यन्ते, न देवाः मृन्मयशिलारूपैः; सत्सङ्गमात्रेण क्षणादेव शुद्धिः। त्वं अस्माकं हितैषी, सर्वेषां कार्याणां कर्तुम् अर्हसि; तस्मात् पाण्डवानां विषये विज्ञातुम् हस्तिनापुरं गच्छ। श्रुतम् अस्माभिः—पित्रा दिवंगते, पाण्डुपुत्राः मातया सह राज्ञा स्वनगरं नीताः, तत्र च दुःखिता वसन्ति। तत्र राजा अम्बिकासुतः भ्रातृपुत्रेषु न समदृष्टिः, दुरात्मनः पुत्रस्य वशे सन्, तस्य बुद्धिः अविलक्षितः। तत्र गत्वा तेषां स्थितिं शुभाशुभां पश्य, ज्ञात्वा च मित्राणां हिताय यथोचितं वयम् आचरिष्यामः।” एवं भगवतः आदेशं श्रुत्वा अक्रूरः सन्देशाय हस्तिनापुरं प्रति प्रस्थितः। भगवान् हरिः सङ्कर्षणेन उद्धवेन च सह स्वगृहं प्रतस्थे। एवं दशमे स्कन्धे प्रथमे अर्धे अष्टचत्वारिंशत्तमोऽध्यायः समाप्तः। शुकदेवः उवाच—एवं स अक्रूरः राज्ञां पौरवाणां मध्ये कीर्तिमन्तं हस्तिनापुरं गत्वा, तत्र अम्बिकासुतं भीष्मं विदुरं पृथां च अपश्यत्। बाहीकं तस्य पुत्रं, भारद्वाजं गौतमं कर्णं सुयोधनं अश्वत्थामानं पाण्डवान् अन्यांश्च बान्धवान् अपि दृष्टवान्। गान्दिनीसुतः स्वबान्धवान् यथायोग्यं उपगम्य, तैः मित्राणां कुशलं पृष्टः, स्वयम् अपि तेषां कुशलं पप्रच्छ। स तत्र किञ्चित् कालं स्थित्वा, राज्ञः बुद्धिं ज्ञातुम् इच्छन्, यस्य मन्त्रिणां दोषात्, स्थैर्याभावात्, दुष्टानुगमनात् च, स्थितिं निरीक्ष्य। स दृष्टवान्—राजा न पश्यति पाण्डुपुत्रेषु तेजः, बलं, शौर्यं, विनयं, जनस्य च तेषु प्रेम; तेषां दोषैः, विषदानाद्यपकारैः, पृथया च विदुरेण च सर्वं विस्तरेण कथितम्। पृथाः भ्रातरं अक्रूरं आगतम् दृष्ट्वा, स्वजनस्मरणेन अश्रुपूर्णलोचना, समीपं गत्वा इदम् उवाच— “सौम्य, कच्चित् पितरौ भ्रातरः भगिन्यः भ्रातृपुत्राः भगिन्यः स्नुषाः मित्राणि च स्मरामः? श्रीकृष्णः मम भ्रातृपुत्रः, भक्तानां शरण्यः प्रियः, रामः च कमललोचनः, मातुलपुत्रान् स्मरतः। सहभार्येषु दुःखिता मृग्येव वृकाणां मध्ये वर्तमाना, स मां वचोभिः सान्त्वयिष्यति, पुत्रांश्च पितृविहीनान् आश्वासयिष्यति। कृष्ण, कृष्ण, महायोगिन्, विश्वात्मन्, जगत्कर्तः, रक्ष माम्—त्वां शरणं गतां पुत्रैः सह निमज्जन्तीं। त्वल्लाभात् अन्यत् शरणं न पश्यामि, त्वच्चरणाम्बुजं हि संसारसागरात् त्रातृ रूपं। नमोऽस्तु कृष्णाय, शुद्धाय, परमात्मने, योगेश्वराय, योगमूर्तये—त्वां शरणं प्रपन्ना।” एवं स्वजनस्मरणेन कृष्णं च जगन्नाथं स्मरन्ती, दुःखातुरा तव प्रपितामही, राजन्, प्रार्थयामास। तदा विदुरः, समदुःखसुखः, अक्रूरः च प्रसिद्धः, कुन्तीं तद्गर्भसन्तानसम्बन्धेन सांत्वयामासताम्। राजा निर्गन्तुम् इच्छन्, बान्धवमध्यस्थः, स्वपक्षपातीं राजानं उपगम्य, मित्रबान्धवसंनिधौ, हिताभिप्रायात् अक्रूरः उवाच—“विचित्रवीर्यवंशज, कुरुकुलकीर्तिवर्धन, भ्रातुः पाण्डोः निधनानन्तरम् त्वं राज्ये प्रतिष्ठितः। धर्मेण भूमिं पालयन्, जनान् सद्गुणैः तुष्ट्वा, स्वसुतेषु पाण्डवेषु च समदृष्टिः सन्, श्रीं कीर्तिं च प्राप्स्यसि। अन्यथा आचरन्, निन्दां लभसे, तमः पतिष्यसि; तस्मात् पाण्डवेषु आत्मपुत्रेषु च समो भव।” एवं सन्देशं दत्त्वा, अक्रूरः तत्र स्थित्वा, भगवत्प्रेम्णा प्रेरितः, सर्वं यथावत् अवलोक्य, स्वकार्यं सम्पादयामास।