वृन्दावनस्य पावनभूमौ मम मनः किञ्चिदपि तृणं वा गुल्मं वा लता वा औषधिं वा भवितुं काङ्क्षति, यतो हि अत्र ये महान्तः स्वबन्धून् धर्ममार्गं च अत्यन्तदुस्त्यजनं परित्यज्य वेदैः अपि सुदुर्लभं मुकुन्दपदवीमेकां प्रपन्नाः, तेषां पादरजः प्राप्तुं मम आकाङ्क्षा जायते। याः गोप्यः श्रीलक्ष्म्या अपि पूजितस्य योगीश्वराणां परमपुरुषस्य रासक्रीडायाः परमगम्यस्य श्रीकृष्णस्य पादकमलैः स्तनौ अलङ्कृत्य तं परिष्वज्य सर्वदुःखानि परित्यजन्ति, तासां महिम्ना अहं विस्मितः। नन्दगोपव्रजयोषितां पादरजसि पुनः पुनः नमामि, याः हरिगुणगानैः त्रिभुवनं पावयन्ति। एवं स्थिते, शुकदेवः उवाच—ततः गोपीभ्यः यशोदां, नन्दं च विदाय, गोपालान् च अनुगृह्य, उद्धवः प्रयातुम् उद्यतः स्वारूढरथः बभूव। यस्य प्रयाणे नन्दादयः विविधान् उपायनानि गृह्य स्नेहेन उद्धवमुपेत्य, अश्रुपूर्णलोचनाः स्नेहवाक्यम् ऊचुः—"कृष्णस्य पादकमलेषु सदा मनः स्थातु, वाचा तस्यैव नामानि कीर्तयेम, देहैः तस्यैव अर्चने निरतः स्याम।" "यत्र यत्र भगवतः इच्छया कर्मभिः वयम् क्षिप्येमहि, तत्र तत्र शुभकर्मदानैः अपि अस्माकं कृष्णभक्तिः अचला भवतु।" एवं कृष्णभक्त्या गोपालैः सत्कृतः उद्धवः, हे राजन्, पुनः मथुरां जगाम, कृष्णेन संरक्षितः। तत्र स उद्धवः कृष्णाय प्रणम्य, व्रजवासिनां प्रति भक्तिपूर्णहृदयः, वसुदेवाय रामाय नृपाय च उपायनानि अर्पयामास। शुकदेवः पुनरुवाच—ततः सर्वात्मा सर्वदर्शी भगवान् श्रीकृष्णः, सैरन्ध्र्याः काममनुसृत्य ताम् आनन्दयितुम् इच्छन्, तस्या गृहं प्राविशत्। तस्याः गृहं रम्यविभूषणैः समलङ्कृतम्, मुक्ताहारपताकाचामरशय्यासनैः विभूषितम्, धूपगन्धदीपमाल्यसुरभि, सर्वतोऽपि शोभायमानम्। भगवन्तम् आगतम् दृष्ट्वा सा सैरन्ध्री सखीजनसमेता सस्मार, साभिवादनासनार्घ्यादिभिः अच्युतं सत्कृत्य आसने उपवेश्य। उद्धवोऽपि तत्र आदरात् सत्कृत्य, आसनं स्पृष्ट्वा उपाविशत्; कृष्णः तु लौकिकाचारं अनुवर्त्य, शीघ्रमेव तस्याः शोभनशय्याम् प्रविवेश। सा स्नात्वा, सुष्ठु अलङ्कृत्य, सुगन्धितवस्त्राभरणधारिणी, माल्यगन्धलेपिताङ्गी, ताम्बूलचर्विता, लज्जया सव्रीडं सस्मितं च सौम्यदृष्ट्या माधवमुपेत्य, सखीजनेन सह, तं प्रियतमं उपाससाद। भगवान् अपि तां प्रथमसंगमलज्जितां हेमकङ्कणशोभितकरां स्वहस्तेन गृहीत्वा शय्यामुपावेश्य, तया स्वाङ्गे अङ्गरागेन पूजितः सन्, तया सह रममाणः। तस्याः कामविह्वलायाः स्तनहृदययोः ज्वलनं शमयन्, तस्याः पादपद्मगन्धं श्वासैः आस्वाद्य, पादाभ्यां तस्याः क्लेशं अपानयत्; सा च तं प्रियं बाहुपाशेन परिष्वज्य, आनन्दमूर्तौ दीर्घक्लेशस्य अन्तं प्राप। एवं सुदुर्लभं मोक्षनाथं प्राप्तवती सा दुःखिनी, तं चन्दनलेपनं दत्त्वा वरं याचते—"किञ्चिद् दिनानि मम गृहे तिष्ठतु, मया सह रमस्व, त्वद्वियोगं न सहिष्ये।" भगवान् तस्या इच्छितं वरं दत्त्वा, तां च उद्धवं च सत्कृत्य, सर्वेश्वरः स्वमाश्रमे प्रतिनिवृत्तः। यो हि विष्णुं परमेश्वरं महापूजया सम्पूज्य, ततो मनसः प्रीतये यं कञ्चित् वरेच्छति, सत्त्वाभावे स दुर्बुद्धिः स्यात्। ततः कृष्णः रामेण उद्धवेन च सहितः, किमपि साधयितुम् अक्रूरस्य प्रीतये, अक्रूरगृहं प्रायात्। दूरतः एव स्वबान्धवान् तान् पुरुषश्रेष्ठान् दृष्ट्वा, अक्रूरः हृष्टमनाः उत्थाय तान् आलिङ्ग्य, प्रीत्या सत्कृतवान्। कृष्णरामौ प्रणम्य, ताभ्यां च अभिनन्दितः, आसनानि विधिपूर्वकं स्वीकृत्य, तौ सम्यक् अर्चितवान्। पाद्यं शिरसि धारयन्, दिव्यवस्त्रगन्धमाल्याभरणैः तौ सत्कृत्य, अक्रूरः सविनयं पादयोः प्रक्षालनं कृत्वा, शीर्ष्णा वन्द्य, कृष्णरामौ इदं वाक्यम् अभाषत। "यद् भाग्येन दुरात्मा कंसः सखाश्च निहताः, अस्माकं कुलं महतीनां आपदां उद्धृत्य पुनः प्रतिष्ठितम्, तत् केवलं युवाभ्यां कृतम्।" "युवां हि परमार्थतः पुरुषोत्तमौ, जगतः कारणं च कार्यं च; युवयोः परं नास्ति किंचन।" "युवाभ्यां एव सृष्टं जगत्, स्वशक्तिभिः प्रविष्टं, नानारूपेण प्रकटितं, हे ब्रह्मन्, श्रवणानुभवगम्यम्।" "यथा सर्वेषु भूतानि स्थावरजङ्गमादिषु नानाविधानि रूपाणि गर्भेषु दृश्यन्ते, तथा भवान् स्वयमेव स्वसृष्टेषु स्वाधीनः नानारूपेण प्रकटते।" "युवां स्वशक्तिभिः सृष्टिसंहारपालनानि कुर्वथः, तथापि गुणकर्मभ्यः अतीतौ, ज्ञानस्वरूपौ; युवयोः बन्धनकारणं कुतः स्यात्?" "भवतः सत्त्वाद्युपाधिभिः न परिमितत्वं, तस्मात् भवान् न हि भिन्नः; अतः न बन्धो न मोक्षः, नः कदापि भ्रमो नास्तु।" "यदा यदा पुरातनः वैदिकः पन्थाः अपथेन मिथ्यादृष्टिभिः बाध्यते, तदा भवान् लोकहिताय सत्त्वगुणसम्पन्नः अवतरति।" "अतः, भगवन्, अद्य त्वं वसुदेवगृहे स्वांशेन अवतीर्य, पृथिव्याः भारं हारयन्, शतशः रिपुसैन्यानि निघ्नन्, एतस्य वंशस्य कीर्तिं विस्तारयन्।" "अद्य अस्माकं गृहेषु साक्षात् देवपितृभूतमनुष्यरूपधारिणः, यस्य पादोदकं त्रिभुवनं पावयति, जगद्गुरोः अधोक्षजस्य, आगमनात् परमं पुण्यम्।" "कः पण्डितः स्वार्थकामः अन्यत्र शरणं यायात्? त्वं भक्तवत्सलः, सत्यवाक्यः, सर्वहितसखा, कृतज्ञः, भक्तानां सर्वाभीष्टदः, आत्मलाभालाभयोः तुल्यः।" "यद्भाग्येन, जनार्दन, अद्य त्वं अस्मान् संमुखीकृत्य स्थितः, यं योगेश्वराः देवाः च दुर्लभं मन्यन्ते; शीघ्रं अस्माकं मोहबन्धनं छिन्धि, यत् तव एव माया—पुत्रदारधनबन्धुस्वगृहदेहादिषु आसक्तिः।" एवं भक्त्या अर्चितः स्तुतः च भगवान् हरिः अक्रूरं सस्मितं वाक्यैः मोहयन्निव उवाच— "त्वं अस्माकं आचार्यः पितृव्यः सदा पूजनीयः बान्धवः; वयं त्वया रक्षितव्याः, पोष्याः, दयितव्याः, यतः अस्माकं वयं तव अनुकम्प्याः।" "युष्मादृशा उत्तमगुणिनः सदा सेवनीया आत्महितैषिभिः; देवा आत्मार्थं कुर्वन्ति, साधवस्तु परार्थिनः।" "तीर्थानि जलैः न पाव्यन्ते, न देवाः मृन्मयानि; साधुसंगदर्शनमात्रेण क्षणेन अपि पावनता भवति।" एवं श्रीमद्भागवतस्य उक्तश्लोकानुसारं, श्रीकृष्णस्य लीला, व्रजवासिनां भक्तिः, उद्धवस्य यात्राः, अक्रूरस्य स्तुतयः, भगवतः उत्तराणि च, एकस्मिन् सुसम्बद्धे पावने आख्याने सम्यक् प्रवहन्ति।