सर्वेषां भूतेषु गोविन्दे हृदयेषु गाढं प्रेम यासां गोपीनां, ताः अस्मिन्मर्त्यलोके सर्वोत्कृष्टाः इति मन्यन्ते। पुनर्जन्मभीताः मुनयः, अपि च वयं, तादृशं कृष्णे भक्तिं लब्धुं कामयामहे; ब्रह्मत्वस्य जन्मापि किं फलं, यदि तस्य लीला-कथारसस्य स्वादनं न स्यात्? कुतः एता गव्यः, वनचारिण्यः, स्वधर्मातिवर्तनदोषेण दूषिताः, कुतश्चैतद्गोविन्दे परमात्मनि परमं प्रेम? तथा अपि, येऽपि अज्ञाः सन्तः भगवन्तं प्रत्यक्षं भजन्ति, तेऽपि तस्य कृपां प्राप्नुवन्ति, यथा नृपति: स्वसेवकान् अनुगृह्णाति। न खलु स्वर्गस्त्रियामपि, या: कमलसौरभगात्राः, नापि अन्यत्र, तादृशं कृष्णे गाढं प्रेम दृष्टम्; रासोत्सवे च स भगवान् व्रजयोषितां ग्रीवाः आलिङ्ग्य ताः पूर्णतां दत्तवान्। अहो, अहं कदापि वृन्दावने तेषां गोपीनां पादरजः प्राप्नुयाम्, तदर्थं तृणं, गुल्मः, लता, औषधिरूपेण अपि जन्म लभेय; याः स्वजनान्, धर्ममार्गं च त्यक्त्वा, वेदैः अपि दुर्लभं मुकुन्दमार्गं अन्विष्य गताः। यासां स्तनौ लक्ष्मी-वन्दित-पादपद्मेन कृष्णेन भूषितौ, योगिनां च परमगम्यं तं रासेश्वरं आलिङ्ग्य, ताः सर्वं दुःखं त्यक्तवन्त्यः। अहं पुनः पुनः नन्दव्रजयोषितां पादरजः नमामि, यासां हरिकथागीतं त्रैलोक्यं पावयति। एवं, ताः गोप्यः, यशोदा, नन्दः, गोकुलवासिनः च, उद्धवस्य निर्गमने समये, स्नेहेन विविधैः उपहारैः तं समीपं आगत्य, अश्रुपूर्णलोचनाः इत्युक्तवन्तः—"कृष्णस्य पादपद्मेषु नः चेतांसि सदा तिष्ठन्तु, वाचः तस्य नाम यथैव वदन्तु, देहाः तस्य सेवायाम् एव नताः स्युः। यत्र यत्र प्रभुः यथाकर्म नः नयेत्, तत्र तत्र शुभकर्मणा दानादिना च अस्माकं कृष्णे भक्तिः स्थिरा भवतु।" एवं गोकुलवासिभिः कृष्णभक्त्या सत्कृतः उद्धवः पुनः मथुरां प्रतस्थे, कृष्णेन रक्षितः। स कृष्णं प्रणम्य, व्रजवासिनां प्रति भक्तिपूर्णहृदयः सन्, वसुदेवाय, रामाय, नृपतये च दानानि अर्पयत्। ततः शुक उवाच—तदा सर्वात्मा भगवान् कृष्णः, सैरन्ध्र्याः (कुब्जायाः) अभिलाषं ज्ञात्वा, तां तुष्टुं मनसि कृत्वा, तस्याः गृहम् अगच्छत्। तस्याः गृहं रम्यवस्त्रैः, मुक्ताहारैः, ध्वजैः, छत्रैः, शय्यासनैः, धूपगन्धैः, दीपैः, पुष्पमाल्यैः च अलङ्कृतं, सर्वतो रमणीयं बभूव। भगवन्तं प्रविशन्तं दृष्ट्वा सा सैरन्ध्री, लज्जया उत्थाय, सखीभिः सह, सम्यक् उपवेशनं च अन्यैः सत्कारैः अच्युतं पूजयामास। उद्धवोऽपि आदरेण सत्कृत्य, उपवेशं स्पृष्ट्वा, न्यविशत्; कृष्णः लोकाचारानुसारं शीघ्रं शोभनां शय्यां प्रविवेश। सा स्नात्वा, सुगन्धिताङ्गी, वस्त्राभरणैः शृङ्गारिता, पुष्पमाल्यगन्धयुक्ता, ताम्बूलचर्विता, मन्दस्मितसाक्षिण्या लज्जया माधवं समीपं गतवती। कृष्णः तां प्रियतमां, यः प्रथमसंगमसमये लज्जिता आसीत्, हस्ते कङ्कणयुक्तां, हस्तेन गृहीत्वा, शय्यायां उपवेश्य, तया पूर्वं गात्रेषु चन्दनादिना अङ्कितः सन्, तया सह रमणं कृतवान्। तस्याः स्तनौ च हृदयं च कामाग्निना दग्धे, नेत्रयोः तृष्णा, स भगवत्पादगन्धं स्वस्य नासया पिबन्ती, तयोः पादयोः पीडां मर्दयन्ती, प्रियतमं कण्ठेन स्तनाभ्यां च आलिङ्ग्य, साक्षात् आनन्दरूपेण दीर्घकालव्यथां समाप्तवती। तं मोक्षपतिं लब्ध्वा, सा दुःखिनी अपि, चन्दनं दत्त्वा वरं याचितवती—"मम प्रियतमः किञ्चित् दिनानि अत्र स्थातु, मया सह रमस्व, त्वद्वियोगं न सहिष्ये।" भगवान् इच्छितं वरं दत्त्वा, तां सत्कृत्य, उद्धवेन सह, स्वं पूज्यं गृहम् प्रतस्थे। यः जनः विष्णुं महत् पूजया तुष्ट्वा, मनसः प्रियतमं वरं वृणीते, सत्त्वाभावे स बुद्धिहीनः इति ज्ञेयं। कृष्णः, रामः, उद्धवः च, किञ्चिद् कार्यं साधयितुं, अक्रूरं तुष्टुं च इच्छन्तः, तस्य गृहम् अगच्छन्। तत्र अक्रूरः, दूरात् स्वबान्धवान् तान् श्रेष्ठपुरुषान् आगतान् दृष्ट्वा, प्रमुदितः उत्थाय, आलिङ्ग्य, हर्षेण सत्कृत्य, आसने उपवेश्य, विधिवत् पूजयामास। पाद्यं शिरसि धारयित्वा, दिव्यवस्त्रैः, सुगन्धमाल्यैः, उत्तमाभरणैः च तौ पूजयामास। पादयोः स्वहस्ताभ्यां प्रक्षाल्य, शिरसा वन्द्य, सविनयः अक्रूरः कृष्णं रामं च संबोधितवान्— "सौभाग्येन खलु दुष्टः कंसः तस्य च अनुयायिनः हताः, इयं कुलधारा भवद्भ्यां त्रात्वा पुनः प्रतिष्ठिता। युवां हि परमपुरुषौ, जगतः कारणं कार्यं च; युवयोः विना न किञ्चित्, नोच्च न नीचम्। स्वयमेव सृष्टं विश्वं, स्वशक्त्या प्रविश्य, श्रवणदर्शनगोचरं ब्रह्मन्, नानारूपेण प्रकाशयसि। यथा सर्वेषु स्थावरजङ्गमेषु, मम योन्यादिषु अपि, नानारूपाणि दृश्यन्ते, तथा त्वमेव स्वयम्भूः, आत्मन्येव जातेषु नानाविधं रूपं प्रकाशयसि। त्वं रजःतमःसत्त्वशक्तिभिः विश्वं सृजसि, हंसि, पालयसि; तथापि गुणकर्मभ्यः अतीतः, आत्मज्ञः, तव बन्धनकारणं कुतः? तव सत्तां न शरीराद्युपाधिभिः व्यपदिश्यते, तस्मात् त्वयि न भेदः, न बन्धः, न मोक्षः; अस्माकं त्वयि कदापि भ्रमो न भवेत्। यदा सनातनमार्गः मिथ्यादृष्टिभिः बाध्यते, तदा त्वं लोकहिताय सत्त्वगुणयुक्तः अवतीर्यसे। अतः भगवन्, अद्य त्वं वसुदेवगृहे स्वांशेन अवतीर्य, पृथिव्याः भारं हन्तुं, शतशः शत्रुसैनिकान् निघ्नन्, अस्य वंशस्य कीर्तिं प्रचारयन्, पवित्रं कृतवान्। अद्य खलु अस्माकं गृहं धन्यं, यत्र त्वं सर्वदेवतापितृभूतमनुष्यरूपः, यस्य पादोदकं त्रैलोक्यं पावयति, जगद्गुरोः अधोक्षज, प्रविष्टः। को हि त्वदन्यत्र शरणं गच्छेत्? त्वं भक्तवत्सलः, सत्यवाक्, सर्वसौहृदः, कृतज्ञः, भक्तानां सर्वकामदः, आत्मलाभालाभयोः उदासीनः। सौभाग्येन, जनार्दन, त्वमिह साक्षात् समुपस्थितः, यं योगेश्वराः देवाः च दुर्लभतरं मन्यन्ते। शीघ्रं नः मोहबन्धान्—पुत्रदारधनबन्धुस्वगृहदेहादिषु आसक्तिं—यद् तव स्वमाया, छिन्धि।" एवं भक्तेन पूजितः स्तुतः च, श्रीभगवान् हरिः सस्मितम् अक्रूरं वचोभिर् मोहयन् प्रत्युवाच।